دسته: اخبار
حمایتهای بلندمدت برای مدیریت بحران روانی ناشی از انفجار بندرعباس ضروری است
عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور فارس معتقد است حمایتهای بلندمدت روانی و اجتماعی، کلید بازگشت آرامش به زندگی بازماندگان است.
در ظهر گرم ششم اردیبهشتماه، بندرعباس با صدای مهیبی لرزید. انفجاری که آرامش ساحل را برهم زد و خاطرهای تلخ در ذهن مردم این شهر به جا گذاشت.
اسکله شهید رجایی، قلب تپنده تجارت و حملونقل، دچار حادثهای ناگوار شد که نهتنها خسارات فیزیکی، بلکه تأثیرات روانی عمیقی بر بازماندگان، خانوادههای آسیبدیدگان و جامعه محلی برجای گذاشت. اما فاجعه تنها به لحظات وقوع محدود نمیشود؛ زخمهای روانی، گاه عمیقتر از زخمهای فیزیکیاند و نیاز به مراقبت و حمایت دارند.
برای بررسی راهکارهای مدیریت بحران روانی ناشی از این حادثه، با یکی از اعضای هیأت علمی دانشگاه پیامنور شیراز، گفتوگو کردیم. در ادامه، بررسی خواهیم کرد که چگونه جامعه، خانوادهها و نهادهای مسئول میتوانند در کاهش اثرات روانی این حادثه نقش مؤثری ایفا کنند.
علیرضا فیلی در گفت وگو با خبرنگار ایسنا، با اشاره به حادثه انفجار اخیر در بندرعباس، هشدار داد: این فاجعه میتواند تبعات روانی عمیق و طولانی مدتی برای بازماندگان، خانواده قربانیان و حتی کل جامعه منطقه به دنبال داشته باشد.
وی بر ضرورت توجه جدی به حمایتهای روانشناختی و اجتماعی از آسیبدیدگان و همچنین لزوم پیشگیری و مدیریت بحرانهای مشابه تاکید کرد و افزود: برای کاهش آسیبهای روانی ناشی از این حادثه لازم است در وهله اول افرادی که آسیب دیدهاند، به درستی شناسایی شوند.
استادیار دانشگاه پیامنور شیراز ضمن تشریح ابعاد روانشناختی حادثه انفجار بندرعباس اظهار کرد: مدت زمان زیادی ممکن است برای بازماندگان و خانواده قربانیان این حادثه از نظر روانی دشوار باشد. به ویژه نحوه فوت عزیزانشان در یک فاجعه آتشسوزی میتواند سوگ را تا مدتها در آنها زنده نگه دارد و حتی منجر به افسردگی شود. این یک آسیب جدی است.
لزوم شناسایی افراد آسیب دیده
فیلی افزود: علاوه بر خانواده قربانیان، تمام مردمی که در آن منطقه حضور داشتند و صدای انفجار را شنیدند و خساراتی به منازل و وسایلشان وارد شده است، احتمالاً تعداد زیادی از آنها دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) خواهند شد.
وی تصریح کرد: این افراد ممکن است تا مدتها با کمترین صدایی از خواب بپرند، وحشت ناشی از انفجار در ذهنشان بازسازی شود و حتی از شعله آتش بترسند. مشکلات «PTSD» میتواند بسیار متنوع و نیازمند توجه جدی روانشناختی باشد.
این روانشناس با تاکید بر لزوم شناسایی و حمایت از آسیبدیدگان گفت: اولین قدم، شناسایی افرادی است که دچار آسیب روانی شدهاند. این کار میتواند از طریق مراکز درمانی و دانشگاههای علوم پزشکی انجام شود.
فیلی تاکید کرد: فراهم کردن، مراکزی که خدمات رایگان روانشناسی و یا تحت پوشش بیمه به این افراد ارائه دهد، بسیار کمک کننده است.
وی همچنین بر اهمیت حمایتهای اقتصادی از آسیبدیدگان تاکید کرد و افزود: بسیاری از افرادی که در این حادثه آسیب دیدهاند، چه کسانی که عزیزانشان را از دست دادهاند و چه کسانی که دچار جراحات شدهاند، ممکن است تا مدتها نتوانند درآمد اقتصادی داشته باشند. بنابراین کمک در این حوزه نیز بسیار ضروری است.
این استادیار دانشگاه در ادامه تصریح کرد: این حمایتها نباید جنبه تبلیغاتی یا کوتاهمدت داشته باشند و باید به صورت مستمر و برای همه آسیبدیدگان ارائه شوند.
فیلی با اشاره به تاثیرات اجتماعی این حادثه بیان کرد: این اتفاق از نظر روانشناختی یک احساس عدم امنیت و عدم اعتماد در جامعه، به ویژه در بین ساکنان بندرعباس و مناطق نزدیک به بنادر، ایجاد میکند. این آسیبها گذرا نیستند و تبعات روانی اجتماعی زیادی به دنبال خواهند داشت که لازم است دولت با کمک متخصصین این آسیبها را شناسایی و برای کاهش آنها اقدام کند.
آموزش مدیریت بحران ضروری است
این استاد دانشگاه در پاسخ به سوالی درباره استفاده از این حادثه به عنوان فرصتی برای آموزش مدیریت بحران گفت: قطعاً میتوان از این حادثه برای آموزش و افزایش آگاهی عمومی درباره مدیریت بحران استفاده کرد. آموزش مدیریت بحران برای جامعه ما با توجه به بحرانهای مختلفی که در سالهای اخیر تجربه کردهایم، همواره ضروری است. این آموزشها باید بر حسب موقعیت جغرافیایی و شرایط مختلف جامعه ارائه شود.
فیلی با تاکید بر اهمیت پیشگیری از بحرانها افزود: مهمتر از آموزش، پیشگیری از وقوع بحران است. مسئولین جامعه باید قبل از وقوع بحران، شرایط مختلف جامعه را پیشبینی کرده و برای پیشگیری از بحرانهای احتمالی اقدام کنند. آموزش نیز بخشی از پیشگیری است، اما مهمتر از آن، جلوگیری از ایجاد خود بحران است.
وی در خصوص تاثیر آلودگیهای ناشی از انفجار بر سلامت روان اظهار کرد: آلودگیها عمدتاً آثار جسمانی دارند، اما میتوانند ترس از آلودگی را ایجاد کنند و به مسائلی مانند افسردگی و اضطراب دامن بزنند.
افزایش تابآوری افراد آسیبدیده
فیلی در بخش دیگری از سخنان خود به ارائه راهکارهایی برای افزایش تابآوری روانی افراد آسیبدیده پرداخت و گفت: برای افزایش تابآوری روانی باید به چند مسئله توجه کنیم. یکی مدیریت بحران و پیشگیری از آن است. دیگری مدیریت صحیح فضاهای نگهداری مواد و مدیریت ثبت کالاها با نظارت کافی مسئولین ذیربط است.
مدیریت فضای مجازی
وی تصریح کرد: همچنین مدیریت فضای مجازی نیز بسیار حائز اهمیت است. متاسفانه فضای مجازی در جامعه ما به یکی از عوامل بحرانساز تبدیل شده و نیازمند قانون مدون برای برخورد با کسانی است که در این فضا برای مردم بحرانهای روانی ایجاد میکنند.
استادیار دانشگاه پیامنور شیراز، همچنین بر نقش رسانهها در کاهش اضطراب و استرس ناشی از انتشار اخبار این سانحه تاکید کرد و گفت: اطلاعرسانی به روز و صحیح به مردم بسیار مهم است تا اعتماد آنها به رسانه ملی جلب شود و نیازی به مراجعه به فضاهای مجازی و رسانههای بیگانه نداشته باشند.
فیلی ادامه داد: رسانهها همچنین باید به حفظ سلامت و بهداشت روانی جامعه توجه کرده و با تولید محتوای شاد و امیدبخش، به نیاز جامعه به شادی و نشاط پاسخ دهند. آموزشهای مستقیم نیز تاثیر کمتری دارند و رسانهها باید از متخصصین حوزه فرهنگ، رسانه، روانشناسی و جامعهشناسی برای تولید محتوای موثر کمک بگیرند.
رشد چشمگیر جذب اعضا در کانون هرمزگان؛ افزایش ۸۸ درصدی نسبت به سال گذشته
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان هرمزگان در سال ۱۴۰۳ با ارتقاء سطح فعالیتها و توسعه برنامههای آموزشی و فرهنگی خود، موفق به ثبت رشد ۸۸ درصدی در جذب اعضا نسبت به سال گذشته شد.
پروین پشتکوهی، مدیرکل کانون هرمزگان با اشاره به نقش کلیدی این مجموعه در رشد و پرورش استعدادهای نسل کودک و نوجوان، اظهار داشت: کانون پرورش فکری، سکوی پرتابی برای ورود کودکان و نوجوانان به دنیای حرفهای استعدادهاست. فعالیتهای این نهاد، ضمن ایجاد فضایی خلاقانه و امن برای یادگیری، در افزایش آگاهی و مهارتهای فکری و فرهنگی کودکان و نوجوانان بسیار تأثیرگذار است.
وی با اشاره به توسعه کمی و کیفی برنامهها در سال ۱۴۰۳ افزود: با ارتقاء سطح آموزشها در کارگاههای تخصصی، تنوعبخشی به فعالیتهای فرهنگی، هنری و ادبی و همچنین گسترش تعاملات با مدارس و نهادهای فرهنگی، شاهد افزایش ۸۸ درصدی اعضای جذبشده در مراکز کانون نسبت به سال گذشته بودیم.
پشتکوهی در ادامه از رشد ۸۶ درصدی امانت کتاب در مراکز کانون استان خبر داد و افزود: «این آمار نشاندهنده گسترش فرهنگ مطالعه در میان کودکان و نوجوانان هرمزگان است. همچنین شاخص رشد سرانه کتاب در کانون استان نیز ۸ درصد بوده، که از میانگین کشوری (۶ درصد) بالاتر است.
مدیرکل کانون هرمزگان با اشاره به استقبال گسترده از برنامههای فرهنگی و آموزشی کانون تصریح کرد: در سال گذشته، مجموع مخاطبان برنامههای اجرا شده در سطح استان به ۲۵۷ هزار و ۶۵۹ نفر رسید که بیانگر رشد چشمگیر تعامل کانون با جامعه هدف خود است.
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان هرمزگان با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، همچنان در مسیر توسعه و توانمندسازی نسل نوپای استان گام برمیدارد و برنامهریزی برای ارتقاء فعالیتها در سال جاری نیز در دستور کار قرار دارد.
شارژ حساب سرپرستان خانوار با اولویت مادران باردار و کودکان شیرخوار
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی هرمزگان گفت: حساب سرپرستان خانوار در مرحله تکمیلی «طرح یسنا» با اولویت حمایت از مادران باردار و دارای کودکان شیرخوار در استان شارژ شد.
مجتبی معین -وزیری مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی هرمزگان (چهارشنبه ۲۷ فروردین)، با اعلام این خبر اظهار کرد: در مرحله تکمیلی طرح ملی یسنا، دولت در راستای اجرای ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، معاونت رفاه و امور اقتصادی با همکاری ستاد ملی جمعیت نسبت به ارائه بسته غذایی و پوشاک رایگان اقدام کرده است.
وی بیان کرد: دولت در راستای تلاش خود برای ارتقاء امنیت غذایی جامعه، با اجرای «طرح یسنا» مبلغ ۱۲ میلیون و ۶۸۰ هزار ریال در قالب اعتبار خرید رایگان بستههای حمایتی برای مادران باردار و دارای فرزند زیر دو سال درنظر گرفته که اجرای مرحله تکمیلی آن از ۲۶ فروردین آغاز شده و تا پایان فروردین سال جاری مهلت دارد.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی هرمزگان یادآور شد: در این مرحله مادران مشمول طرح میتوانند از سبد غذایی مشتمل بر پروتئین، لبنیات، غلات، مغزی جات، سبزیجات و پوشک از طریق کالابرگ الکترونیکی به مبلغ ۱۲ میلیون و ۶۸۰ هزار ریال خرید کنند.
معین وزیری ادامه داد: این اعتبار به کد ملی سرپرستان خانوار تخصیص پیدا کرده و از طریق پیامک به آنها اطلاعرسانی شده است.
به نقل از روابط عمومی اداره کل تعاون کار و رفاه اجتماعی هرمزگان، لیست شناسایی شده مادران باردار از وزارت بهداشت و درمان و علوم پزشکی به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی جهت دهک بندی ارسال شده است.
مشمولین در صورت ایجاد هرگونه سوال احتمالی میتوانند با تلفنهای پاسخگو ۰۲۱۶۳۶۹ تماس بگیرند.
چرا برخی داروها دچار کمبود میشوند؟
مدیرکل دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو درباره آخرین وضعیت کمبودهای دارویی گفت: شاید نسبت به چهار پنج ماه گذشته، اکنون وضعیت بهتر باشد اما مورد انتظارمان آن است که حتی یک نفر از هموطنان بابت دارو معطلی نداشته باشد.
دکتر اکبر عبداللهی اصل در این باره توضیح داد: ممکن است به سه دلیل سه گروه کمبود داشته باشیم؛ یک سری داروهایی که جزو فهرست رسمی کشور نیستند؛ به طوری که داروی جدیدی است که در دنیا ارایه شده و به دلایلی در فهرست دارویی کشور ما قرار ندارند اما پزشکان این داروها را تجویز میکنند. به این منظور راهکارهایی همچون داروهای «تک نسخهای» در نظر گرفته شده اما روندی طولانی و مشکلساز است.
او درباره گروه دوم کمبودهای دارویی نیز گفت: گروه دوم کمبودها، داروهای زیانده بسیار قدیمی هستند که شرکتهای داروسازی به علت زیانده بودن، آن را تولید نمیکنند. افزایش قیمت هم که میدهیم باز جبران کننده نیست؛ مثلا دارویی داریم که قیمت آن ۳۰۰ تومان است و یک ورق آن 3هزار تومان است؛ همین دارو اگر دو برابر هم افزایش قیمت یابد، باز هم قیمتی نیست که کارخانه بتواند آن را تولید کند و از طرفی هم گفته میشود که قیمت دارو ۱۰۰ درصد رشد کرده است. اگر بخواهیم واردات هم انجام دهیم به یکباره قیمت چندین برابر بالاتر میرود و به حدود ۶۰ هزار میرسد. بنابراین بحرانی داریم در مورد داروهای ارزان قیمت.
عبداللهی اصل ادامه داد: گروه سوم کمبودها هم داروهایی هستند که بابت تحریم، تامین آن به مشکل میخورد. برخی داروها با دور زدن تحریم و از طریق کشور سوم و چهارم وارد میشود اما بلافاصله آن مسیر را هم میزنند و تامین آن به مشکل میخورد. بنابراین آنچه که میگویند دارو تحریم نیست به نظر من دروغی بیش نیست. دارو هم تحریم است و پول دارو را نمیتوانیم جابجا کنیم و منابع مان قفل میشود. در مجموع درگیریهای زیادی را بابت تامین دارو در شرایط تحریم داریم.
وی همچنین درباره وضعیت تخصیص ارز نیز گفت: در پرداختهای ارزی مشکلاتی وجود دارد که امیدواریم رفع شود؛ چراکه در غیر این صورت به کمبودها دامن خواهد زد.
اعضای بدن گردشگر مرگ مغزی شده در کیش اهدا شد
با موافقت خانواده، اهدای اعضای بدن ریحانه مهد آرا، گردشگر جوان، فرصت زندگی برای بیماران نیازمند پیوند عضو فراهم کرد.
ریحانه مهد آرا نام گردشگر جوان و راکب موتور شارژی است که ۱۱ فروردین ماه بر اثر سانحه سقوط و برخورد با صخرهها با وضعیت آسیب دیدگی شدید سر و جمجه به بیمارستان کیش منتقل شد.
به گفته سرپرست بیمارستان کیش، با وجود اینکه مصدوم در لحظات اولیه نیز نبض نداشته و دچار مرگ مغزی شده بود بازهم تیم اورژانس و اتاق عمل بیمارستان کیش همه تلاش خود را برای حفظ جان این جوان به کار بستند.
جاودان سیرت افزود: با وجود همه تلاشهای انجام شده به دلیل شدت جراحات وارده به سر، مصدوم دچار مرگ مغزی شد.
در پی این حادثه ناگوار، خانواده ریحانه مهدآرا که باوجود شرایط سخت و دشواری که به دلیل ازدست دادن تنها فرزندشان با آن مواجه بودند برای زندگی بخشیدن به انسانهای دیگر، موافقت خود را برای پیوند اعضا اعلام کردند و ریحانه ۲۸ ساله ناجی چند انسان دیگر شد.
با هماهنگیهای انجام شده توسط بیمارستان کیش و حضور پزشک اهدای عضو از مرکز اهدای عضو شیراز، کبد و کلیههای ریحانه، برای اهدا به بیماران نیازمند پیوند اعضا به شیراز منتقل شد تا نام ریحانه مهدآرا به عنوان جان آفرین، ماندگار شود.
معاون وزیر بهداشت میزان صادرات صنایع آرایشی و بهداشتی را ناکافی خواند
معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو صادرات ۱۵۰ میلیون دلاری شویندهها و محصولات بهداشتی را با توجه به توانمندیهای صنعت داخلی ناکافی دانست و خواستار تمرکز بیشتر بر توسعه صادرات در این حوزه شد.
دکتر مهدی پیرصالحی با اشاره به صادرات ۱۵۰ میلیون دلاری محصولات شوینده و بهداشتی، این رقم را با توجه به توانمندیهای صنعت داخلی، ناکافی دانست و خواستار تمرکز بیشتر بر توسعه صادرات در این حوزه شد.
وی اظهار کرد: «تولیدکنندگان صنایع شوینده و آرایشی با توجه به ظرفیتهای موجود، باید نقش فعالتری در توسعه بازارهای صادراتی ایفا کنند. عملکرد بازار داخلی این محصولات مطلوب بوده و اکنون زمان آن رسیده است که رویکرد صادراتمحور در اولویت قرار گیرد.
پیرصالحی با تأکید بر اینکه ظرفیت موجود صنعت با میزان صادرات فعلی همخوانی ندارد، افزود: «تعداد زیادی شرکت موفق در این حوزه فعال هستند، اما سهم صادراتی آنها اندک است. در سال جاری باید با برنامهریزی دقیق و هدفمند، زمینه حضور مؤثر در بازارهای بینالمللی فراهم شود.
معاون وزیر بهداشت همچنین با اشاره به توان تولید ماشینآلات صنعتی در کشور، تصریح کرد: «اگرچه حوزه ماشینآلات تحت نظارت وزارت صمت قرار دارد، اما خوشبختانه بخش زیادی از تجهیزات مورد استفاده در این صنعت با کیفیت بالا در داخل کشور تولید میشود و در اختیار تولیدکنندگان قرار دارد.
وی نظارت بر کیفیت را از اولویتهای اصلی سازمان غذا و دارو دانست و گفت: «کارشناسان اداره کل آرایشی و بهداشتی بهصورت دقیق بر کیفیت محصولات نظارت دارند. امروز میتوان گفت محصولات تولید داخل از لحاظ کیفی، قابلیت رقابت با نمونههای مشابه خارجی را دارند.
پیرصالحی همچنین به موضوع قاچاق و وجود محصولات تقلبی در این حوزه اشاره کرد و افزود: «اگر بخشی از نیاز بازار از طریق واردات کنترلشده تأمین شود، میتوان از رشد بازار قاچاق جلوگیری کرد، هرچند محصولات دارای مشکل در بازرسیهای میدانی از بازار جمعآوری میشود، اما آمار دقیقی از حجم قاچاق در دست نیست و شواهد میدانی حاکی از گستردگی آن است.
ابتلا به پارکینسون در ایران ۴۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی
نایب رئیس انجمن پارکینسون ایران با بیان اینکه ابتلا به پارکینسون در ایران ۴۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی است گفت: هزینههای درمانی بیماران پارکینسون به بیش از ۳۰ میلیون تومان در ماه میرسد که اغلب توانایی پرداخت چنین هزینهای را نداشته و پوشش بیمهای نیز نامناسب است.
به گزارش از انجمن پارکینسون ایران، محسن میرمحمدی روز شنبه در همایش روز جهانی پارکینسون در بوستان گفت و گو، افزود: بیماری پارکینسون دومین بیماری شایع عصبی است که علایم آن شامل سفتی عضلات، کندی حرکات و عدم تعادل است.
وی با اشاره به اینکه تاکنون هیچ درمانی برای بهبودی بیماری پارکینسون در دنیا شناخته نشده، گفت: درمانهایی که اکنون بر روی بیماران صورت می گیرد فقط برای بهبود علائم بیماری موثر هستند.
میرمحمدی تصریح کرد: ابتلا به پارکینسون با سرعت بسیار زیادی در حال افزایش است که پیش بینی میشود آمار بیماران مبتلا به پارکینسون در ایران به بیش از ۲۵۰ هزار مورد رسیده باشد، متاسفانه طبق این آمار ابتلا به پارکینسون در ایران ۴۰ درصد از میانگین جهانی بیشتر است.
به گفته وی، با اینکه دلایل شیوع پارکینسون ناشناخته است اما از عوامل موثر آن میتوان به استرس، استفاده زیاد از سموم کشاورزی و پارازیتها اشاره کرد.
نایب رئیس انجمن پارکینسون ایران به مشکلات بیماران پارکینسون در کشور اشاره کرد و افزود: متاسفانه این بیماران با مشکلات فراوانی مواجه هستند که مهمترین آن عدم دسترسی کافی به داروی با کیفیت است.
میرمحمدی با گلایه از عدم پوشش مناسب بیمهای برای بیماران پارکینسون، گفت: هزینههای درمانی بیماران پارکینسون شامل دارو درمانی، گفتار درمانی و تغذیه مناسب به بیش از ۳۰ میلیون تومان در ماه میرسد که اغلب توانایی پرداخت چنین هزینهای را نداشته و پوشش بیمهای نامناسب و ناکافی برای این بیماری تعریف و تصویب شده است.
وی بیان کرد: انجمن پارکینسون طبق برنامهریزیهایی که انجام داده در تلاش است تا به زودی کلینیک تخصصی برای بیماران اختلالات حرکتی را در تهران تاسیس کند.
نایب رئیس انجمن پارکینسون ایران اظهار داشت: نیازمند همکاری وزارتخانهها، نهادهای دولتی، شهرداریها و دیگر ارگانها با این انجمن هستیم تا مبتلایان به پارکینسون شناسایی و وضعیت بیماران ساماندهی شود.
رای گیری کلیات لایحه حمایت از زنان در برابر خشونت به هفته آینده موکول شد
سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به بررسی لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت در جلسه امروز این کمیسیون گفت: این لایحه یکسری ایرادات و اشکالات جزئی داشت که برای رفع و تصحیح به کارگروه تخصصی عودت داده و براساس تصمیم کمیسیون در جلسه روز یکشنبه هفته آینده این کمیسیون کلیات لایحه با اصلاحاتی که در کارگروه اعمال میشود، طرح و به رأی گذاشته خواهد شد.
ولی داداشی، در تشریح نشست این کمیسیون گفت: در جلسه کمیسیون اجتماعی مجلس لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت با حضور معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهور، مشاور رئیس قوه قضائیه در امور زنان و خانواده، نمایندگانی از دستگاههای مربوطه، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس و مرکز پژوهشهای مجلی بررسی شد.
سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس توضیح داد: با توجه به اینکه کارگروه و کمیته زنان و خانواده مجلس مسئول بررسی این لایحه بود، امروز متن نهایی جلسات این کارگروه در چند ماده در کمیسیون ارائه شد که یکسری ایرادات و اشکالات جزئی داشت و برای رفع و تصحیح به کارگروه تخصصی عودت داده شد تا با حضور نمایندگان کمیسیون و نمایندگانی از دستگاههای اجرایی مربوطه یک اصلاحیه در متن موادی که قبلا آماده شده بود، صورت بگیرد.
داداشی خبر داد: در جلسه هفته آینده این کمیسیون، کلیات این لایحه با اصلاحاتی که در کارگروه اعمال میشود، طرح و به رأی گذاشته خواهد شد که درصورت تصویب برای تصویب نهایی به صحن علنی مجلس ارائه میشود.
یافتن درمان مناسب برای سرطان با استفاده از تخم مرغ
محققان روش جدیدی برای یافتن درمان مناسب برای بیماران جوان مبتلا به سرطان ابداع کردهاند.
یک گروه پان کانادایی راه جدیدی را برای یافتن سریع درمانهای شخصی برای بیماران جوان مبتلا به سرطان ابداع کردهاند. آنها با رشد تومورهای سرطان در تخم مرغ و تجزیه و تحلیل پروتئینهای آنها به این روش جدید دست یافتند.
این گروه به سرپرستی محققان دانشگاه و موسسه تحقیقاتی بیمارستان کودکان بریتیش کلمبیا، اولین گروهی هستند که در کانادا این دو روش را برای شناسایی و آزمایش دارویی برای تومور یک بیمار جوان در زمان معالجه با هم ترکیب کردهاند.
موفقیت آنها در یافتن داروی جدید برای بیمار نشان میدهد که چگونه مطالعه پروتئینهایی موسوم به پروتئومیکس، میتواند مکمل ارزشمندی برای مطالعه ژنها (ژنومیک) در درمانهای مربوط به سرطان باشد.
پروتئومیکس: رویکردی مکمل برای شناسایی درمان
در حالی که ژنها دستورالعملهای ساخت پروتئین را با خود حمل میکنند، پروتئینها خود واحدهای سازنده عملکردی سلولهای ما هستند. بیشتر داروها با تغییر فعالیت پروتئینها کار میکنند، بنابراین محققان به این فکر افتادند که آیا پروتئومیکس میتواند نقاط ضعف پنهان تومورها را که آزمایشهای ژنتیکی به تنهایی ممکن است در کشف آن ناتوان باشد، آشکار کند.
پس از اینکه شیمی درمانی استاندارد شکست خورد و تومور در برابر دارویی انتخاب شده توسط ژنومیکس مقاوم عمل کرد محققان به پروتئومیکس روی آوردند و متوجه شدند که متابولیسم تومور به شدت به آنزیمی به نام SHMT۲ متکی است.
استراتژی محققان استفاده از سرترالین، یک داروی ضد افسردگی رایج، برای مهار SHMT۲ و قطع دسترسی تومور به یک منبع انرژی کلیدی بود.
تکثیر تومور در تخم مرغ
این گروه برای آزمایش ایده خود از روشی استفاده کردند که شامل رشد یک قطعه کوچک از تومور بیمار بر روی تخم مرغ است که به عنوان میزبان برای تومور عمل میکند. رشد یک تومور یکسان در خارج از بدن بیمار به آنها راهی داد تا در عرض چند هفته پاسخ دارویی شخصیسازی شده را آزمایش کنند.
این روش روند ارزیابی یک گزینه درمانی را به گونهای سرعت میبخشد که با روشهای سنتی امکان پذیر نیست. به سرعت میتوان تایید کرد که آیا دارویی که از طریق پروتئومیکس شناسایی کردهایم واقعا میتواند برای تومور بیمار مؤثر باشد یا خیر.
نتایج دلگرم کننده، اما نیاز به مطالعه بیشتر
نتایج امیدوارکننده بود اما کافی نبود. پس از شروع درمان سرترالین، رشد تومور بیمار کُند شد اما متوقف نشد و این بدان معناست که هنوز به درمان اضافی نیاز است.
در حالی که مطالعه بیشتری برای انجام دادن وجود دارد، این مطالعه نشان میدهد که رویکرد محققان میتواند توصیههای درمانی شخصیسازی شده را با سرعت کافی ارائه دهد تا در واقع به بیماران مبتلا به سرطانهای نادر کمک شود.
نجات زندگی با ذخایر ژنتیکی و سلولهای بنیادی
ذخیرهسازی سلولهای بنیادی و ذخایر ژنتیکی، گامی نوین در حفظ گونههای در حال انقراض و درمان بیماریهای صعبالعلاج است.
ذخایر زیستی و ژنتیکی، میراث گرانبهایی از طبیعت هستند که قرنها در دامن زمین تکامل یافتهاند. این منابع نهتنها ضامن پایداری زیستبومها و امنیت غذایی ما هستند، بلکه پایه و اساس بسیاری از دستاوردهای علمی، دارویی و بیوتکنولوژیک را نیز تشکیل میدهند. گیاهان دارویی که بیماریها را درمان میکنند، نژادهای مقاوم دام و طیور که امنیت غذایی را تقویت میکنند، میکروارگانیسمهایی که در صنایع تخمیری و داروسازی نقش کلیدی دارند، همگی بخشی از این ثروت عظیماند.
در دنیای امروز، با افزایش تغییرات اقلیمی، تخریب زیستگاهها و انقراض گونهها، حفظ این ذخایر بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. در ایران، بهعنوان یکی از غنیترین کشورهای جهان از نظر تنوع زیستی، مسئولیت ما در حفاظت از این گنجینه طبیعی دوچندان است. ثبت، شناسایی، ذخیرهسازی و بهرهبرداری پایدار از این منابع، نیازمند همکاری بینالمللی، حمایتهای قانونی و مشارکت علمی گسترده است.
روز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی فرصتی است تا اهمیت این منابع را یادآور شویم، تلاشهای علمی در این زمینه را ارج نهیم و به سمت برنامهریزیهای راهبردی برای حفاظت و بهرهبرداری هوشمندانه از آنها گام برداریم. این روز، یادآور این حقیقت است که سرمایههای ژنتیکی نهفقط برای امروز، بلکه برای آیندگان نیز حیاتیاند. اگر امروز هوشمندانه عمل نکنیم، فردا ممکن است بسیاری از این گونههای ارزشمند را برای همیشه از دست دهیم.
حفظ ذخایر ژنتیکی، فرایندی هزینهبر است
محمدحسین نصراصفهانی، رئیس پژوهشکده زیست فناوری و بنیانگذار مرکز باروری و ناباروری اصفهان به ایسنا میگوید: پژوهشکدههای سلولهای بنیادی، تولیدمثل و زیستفناوری، هر یک در حوزه تخصصی خود، نقش مهمی در توسعه علم زیستی و پزشکی دارند.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین دستاوردهای پژوهشکده زیستفناوری رویان اصفهان که وابسته به جهاد دانشگاهی است، موفقیت در شبیهسازی حیوانات بوده که در سطح ملی و بینالمللی بازتاب گستردهای داشته است، میافزاید: این فناوری، علاوه بر پیشرفتهای علمی، ظرفیت بالایی برای حفظ گونههای در حال انقراض دارد.
رئیس پژوهشکده زیست فناوری اصفهان ادامه میدهد: ما توانستهایم با ذخیرهسازی سلولهای حیوانات در حال انقراض، گامی مهم در حفظ تنوع زیستی ایران برداریم. نمونهای از این کار، ذخیرهسازی سلولهای قوچ قمیشلو است. در این روش، حتی از یک نمونه کوچک مانند چند سلول مو یا تکهای از پوست، میتوان سلولها را تکثیر کرده، در دمای حدود ۱۹۶- درجه سانتیگراد فریز و در آینده برای شبیهسازی استفاده کرد.
نصراصفهانی با بیان اینکه یکی از مهمترین کاربردهای این فناوری، امکان حفظ و حتی بازسازی یوز ایرانی است، اظهار میکند: اگر یک یوز، به هر دلیلی اعم از کهولت سن، تصادف یا مشکلات هنگام تولد از بین برود، سلولهای آن میتوانند ذخیره شده و در آینده برای تحقیقات و شبیهسازی به کار گرفته شوند. نمونه موفق این فناوری را در شبیهسازی بینگونهای دیدهایم، جایی که توانستیم قوچ را با استفاده از تخمک و رحم گوسفند اهلی بازسازی کنیم، بنابراین این امید وجود دارد که بتوان بسیاری از گونههای در حال انقراض را حفظ کرد و حتی برخی را دوباره به طبیعت بازگرداند.
وی با اشاره به اینکه در ایران، مراکز مختلفی در زمینه ذخایر ژنتیکی فعالیت میکنند، میافزاید: یکی از مهمترین آنها مرکز ذخایر ژنتیک جهاد دانشگاهی است که تلاش کرده بانکی از ردههای گیاهی، جانوری و سایر منابع زیستی ایجاد کند. این مرکز، علاوه بر شناسنامهدار کردن گونههای زیستی، زمینه را برای تحقیقات آینده فراهم میکند و نقش اساسی در مدیریت ذخایر ژنتیکی کشور دارد.
بنیانگذار مرکز باروری و ناباروری اصفهان میگوید: حفظ ذخایر ژنتیکی، فرایندی هزینهبر است. این فرایند شامل شناسایی و نمونهگیری از حیوانات در حال انقراض، فریز کردن سلولها در شرایط خاص و نگهداری طولانیمدت در دمای بسیار پایین است. یکی از چالشهای اساسی، هزینههای بالا برای نگهداری نمونهها است. نگهداری در تانکهای ازت مایع مستلزم شارژ روزانه ازت مایع است که هر تانک میتواند روزانه ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان هزینه داشته باشد. این هزینهها باعث شده که بسیاری از مراکز، علیرغم علاقه و توان علمی، در اجرای این پروژهها با محدودیت مواجه شوند.
نصراصفهانی بیان میکند: تکنولوژی شبیهسازی و ذخیرهسازی ژنتیکی، فرصتی ارزشمند برای حفظ تنوع زیستی ایران فراهم کرده است. با سرمایهگذاری در این حوزه، میتوان حیوانات در حال انقراض را حفظ و حتی احیا کرد، اما برای موفقیت در این مسیر، حمایتهای مالی و توسعه زیرساختها ضروری است. هرچند چالشهای مالی وجود دارد، اما دستاوردهای علمی و زیستمحیطی این حوزه، اهمیت تلاش برای حفظ ذخایر زیستی و ژنتیکی را دوچندان میکند.
بزرگترین ظرفیت ذخیرهسازی خون بند ناف در خاورمیانه را در اختیار داریم
مرتضی ضرابی، مدیرعامل بانک خون بند ناف رویان نیز با بیان اینکه خون بند ناف بهعنوان یک منبع غنی از سلولهای بنیادی خونساز شناخته میشود.، به ایسنا میگوید: این خون، همان خونی است که در بند ناف و جفت جریان دارد و سرشار از سلولهای بنیادی خونساز است که در صورت جمعآوری، میتواند در درمان بیماریهایی با منشأ خونی مورد استفاده قرار گیرد.
وی میافزاید: سلولهای بنیادی خونساز از منابع مختلفی مانند مغز استخوان، خون محیطی و خون بند ناف قابل جمعآوری هستند، اما خون بند ناف به دلیل دسترسی آسان، ایمنی بالا و نیاز نداشتن به جراحی، بهعنوان یکی از منابع ارزشمند مورد توجه قرار گرفته است. این خون که در دوران بارداری، ارتباط حیاتی میان مادر و جنین را برقرار میکند، میتواند در درمان بیماریهایی مانند سرطانهای خون، تالاسمی، نقصهای سیستم ایمنی و کمخونیهای مادرزادی مورد استفاده قرار گیرد. خوشبختانه تاکنون دهها پیوند موفق با استفاده از این سلولها برای بیماران مبتلا به بیماریهای خونی انجام شده است.
مدیرعامل بانک خون بند ناف رویان ادامه میدهد: دستاوردهای پژوهشگاه رویان در زمینه ذخیرهسازی و استفاده از سلولهای بنیادی خون بند ناف شامل موارد متعددی است. ما توانستهایم بزرگترین ظرفیت سلولهای بنیادی خونساز را در کشور ایجاد کنیم و بیش از ۲۳۰ هزار نمونه خون بند ناف را از سراسر کشور جمعآوری و ذخیره کنیم.
ضرابی بیان میکند: در حال حاضر، بزرگترین ظرفیت ذخیرهسازی خون بند ناف در خاورمیانه را در اختیار داریم، بهطوریکه هیچیک از کشورهای منطقه چنین ظرفیتی را دارا نیستند. علاوه بر این، یک بانک جامع از سلولهای بنیادی از منابع مختلف تأسیس شده که شامل سلولهای بنیادی مزانشیم مشتق از بند ناف، پالپ دندان، مغز استخوان و خون محیطی است. این سلولها در مراکز پیوند مورد استفاده قرار گرفته و تاکنون نزدیک به ۵۰ پیوند موفق برای درمان بیماریهای خونی در اطفال و بزرگسالان انجام شده که تأمین این سلولها توسط شرکت فناوری رویان صورت گرفته است. از جمله مهمترین دستاوردها، ایجاد یک ظرفیت سلولی غنی و متنوع از نظر ژنتیکی است که از قومیتهای مختلف سراسر کشور جمعآوری شده و بهعنوان یک منبع ارزشمند برای پیوند سلولی مورد استفاده قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه در خصوص ذخیرهسازی خون بند ناف، توصیه میشود تمام خانوادههایی که در آستانه تولد فرزند هستند از این فرصت استفاده کنند، زیرا این منبع سلولی در آینده میتواند برای خود کودک یا سایر افراد با تطابق ژنتیکی مناسب مورد استفاده قرار گیرد، خاطرنشان میکند: این اقدام، ظرفیت سلولی مناسبی را برای ارتقای سلامت جامعه فراهم میکند. علاوه بر این، خانوادههایی که دارای فرزند مبتلا به بیماریهای خونی یا ژنتیکی هستند، بهطور ویژه باید از فرصت ذخیرهسازی خون بند ناف فرزند بعدی خود بهره ببرند. بسیاری از پیوندهای موفقی که تاکنون انجام شده، مربوط به پیوندهای خواهر و برادری بوده که فرصتی برای استفاده از سلولهای بنیادی برای درمان بیماریها فراهم کرده است.
مدیرعامل بانک خون بند ناف رویان در پاسخ به این سؤال که آیا سلولهای بنیادی خون بند ناف میتوانند در آینده برای بیماریهای غیرخونی نیز مورد استفاده قرار گیرند، میگوید: در حال حاضر، بیشترین کاربرد این سلولها برای درمان بیماریهای خونی است، اما تحقیقات نشان داده که این سلولها پتانسیل درمان بیش از ۸۰ نوع بیماری مختلف را دارند.
ضرابی میافزاید: وقتی صحبت از سلولهای بنیادی بند ناف میشود، منظور دو دسته سلول بنیادی خونساز و سلولهای بنیادی مزانشیم است. امروزه کارآزماییهای بالینی متعددی در سراسر جهان در حال انجام است تا از این سلولها در درمان دیابت نوع ۱، سکتههای مغزی، سکتههای قلبی، بیماریهای ارتوپدی و بیماریهای خودایمنی استفاده شود. یکی از ویژگیهای مهم سلولهای بنیادی مزانشیم، خاصیت تنظیمکنندگی سیستم ایمنی (ایمنومدولیشن) است که باعث شده این سلولها برای درمان بیماریهای خودایمنی مورد توجه قرار گیرند.
وی با بیان اینکه در ایران نیز کارآزماییهای بالینی مختلفی با استفاده از سلولهای بنیادی خون بند ناف و بافت بند ناف آغاز شده است، اظهار میکند: تاکنون کارآزماییهای بالینی فاز ۱ و ۲ برای درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی و اوتیسم انجام شده است. همچنین، کارآزماییهایی برای درمان آرتروز، بیماری ALS در بزرگسالان و دیابت در کودکان آغاز شده و بهزودی فازهای بعدی آن اجرا خواهد شد.