ماه: تیر ۱۴۰۵
وقتی قانون در خانه پدربزرگ بیمعنا میشود؛ عشقِ بیقیدوشرط یا لوس کردنِ دردسرساز نوهها؟
بعضا والدین شاغل ناگزیرند برای نگهداری از فرزندان از خانواده خود کمک بگیرند اما به گفته یک روانشناس، برای جلوگیری از چند تربیتی شدن و یا تضاد تربیتی کودک لازم است مرز نقشها و مسئولیتها بهروشنی مشخص شود؛ هرچند استفاده از تجربه پدربزرگ و مادربزرگ، در کنار حفظ مسئولیت نهایی والدین، در تصمیمهای تربیتی، بهترین راه برای ایجاد محیطی امن، آرام و هماهنگ برای رشد کودک خواهد بود.
پگاه دوستی با بیان اینکه میتوانیم از تضاد تربیتی فرزند و به اصطلاح عامیانه چند تربیتی شدن کودکان بدلیل رفتارهای والدین از یک سو و پدربزرگ و مادربزرگها و یا خانواده والدین از سوی دیگر جلوگیری کنیم، گفت: نقش پدربزرگ و مادربزرگ در زندگی کودک میتواند بسیار ارزشمند و حمایتکننده باشد، اما برای اینکه این حضور به رشد سالم کودک کمک کند، لازم است مرز نقشها و مسئولیتها بهروشنی مشخص باشد.
به گفته وی، نخستین گام این است که خود والدین درباره اصول و شیوههای فرزندپروری به تفاهم برسند؛ زیرا اگر میان پدر و مادر اختلافنظر وجود داشته باشد، هماهنگی با پدربزرگ و مادربزرگ نیز دشوارتر خواهد شد. پس از آن، بهتر است درباره موضوعات مهمی مانند ساعت خواب، تغذیه، استفاده از تلفن همراه، قوانین خانه و شیوههای تشویق و تنبیه و… با اعضای خانواده گفتوگو شود تا همه در چارچوبی مشترک حرکت کنند. البته انتظار اینکه همه افراد دقیقاً یکسان رفتار کنند، واقعبینانه نیست و تفاوتهای جزئی، مانند زمان بیشتر برای بازی یا یک خوراکی اضافه، معمولا تا زمانی که اصول اساسی خانواده حفظ شود، آسیبزا نخواهد بود.
وابستگی بیش از حد کودک به پدربزرگ و مادربزرگها خوب است یا بد؟
این روانشناس درباره وابستگی بیش از حد کودک به پدربزرگ و مادربزرگ و تأثیر آن بر رابطه عاطفی فرزند با والدین در آینده، توضیح داد: رابطه صمیمی کودک با پدربزرگ و مادربزرگ نهتنها مضر نیست، بلکه میتواند به رشد هیجانی، احساس تعلق و دریافت حمایت عاطفی بیشتر کمک کند. با این حال، براساس نظریه دلبستگی، والدین باید همچنان پایگاه امن و مرجع اصلی کودک باقی بمانند و پدربزرگ و مادربزرگ نقش مکمل و حمایتگر داشته باشند، نه جایگزین والدین. بنابراین، محبت زمانی بیشترین اثر مثبت را خواهد داشت که تصمیمهای اصلی تربیتی همچنان بر عهده والدین باشد و نقش هر یک از اعضای خانواده بهروشنی مشخص شده باشد.
چه واکنشی به لوس کردن کودکان توسط پدربزرگ و مادربزرگ داشته باشیم؟
وی در خصوص این که اگر پدربزرگ و مادر بزرگ در تربیت کودک با والدین اختلافنظر داشته باشند، بهترین برخورد چیست؟ گفت: در نهایت، اختلاف نظر میان نسلها تا حد زیادی طبیعی است، زیرا هر نسل با باورها و تجربههای متفاوتی فرزندپروری کرده است. آنچه اهمیت دارد این است که این اختلافها در حضور کودک مطرح نشود؛ زیرا مشاهده تعارض میان بزرگترها میتواند احساس امنیت او را کاهش دهد.
این روانشناس در این باره که اگر پدربزرگ و مادربزرگ کودک را لوس کنند، واکنش والدین باید چه باشد؟ گفت: اگر پدربزرگ و مادربزرگ گاهی کودک را بیش از حد نازپرورده کنند، واکنش مناسب والدین، سرزنش یا برخورد هیجانی نیست، بلکه گفتوگویی محترمانه، شفاف و همراه با تعیین مرزهای روشن است. استفاده از تجربه ارزشمند پدربزرگ و مادربزرگ، در کنار حفظ مسئولیت نهایی والدین در تصمیمهای تربیتی، بهترین راه برای ایجاد محیطی امن، آرام و هماهنگ برای رشد کودک خواهد بود.
دوستی اظهار کرد: زمانی که میان والدین با پدربزرگ و مادربزرگ تعارض یا پیامهای متناقض وجود داشته باشد، نخستین فردی که آسیب میبیند کودک است. پژوهشها نشان میدهد دریافت پیامهای متناقض میتواند موجب سردرگمی، کاهش احساس امنیت، دشواری در پذیرش قوانین و حتی افزایش رفتارهای مقابلهای یا لجبازانه شود.
وی ادامه داد: اگر والدین نقش پدربزرگ و مادربزرگ را نادیده بگیرند یا برعکس، پدربزرگ و مادربزرگ بهطور مداوم در تصمیمهای تربیتی والدین دخالت کنند، روابط خانوادگی نیز دچار تنش خواهد شد. به همین دلیل، احترام متقابل، گفتوگوی سازنده و تعیین مرزهای روشن، مهمترین عوامل پیشگیری از این مشکلات هستند. این موضوع در خانوادههایی که والدین شاغل هستند و از پدربزرگ و مادربزرگ برای مراقبت از کودک کمک میگیرند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. پیش از آغاز این همکاری، بهتر است درباره قوانین اصلی و انتظارات دو طرف توافق شود.
این روانشناس ادامه داد: در عین حال، والدین نباید تمام مسئولیت تربیت را به دیگران واگذار کنند. حتی اگر فرصت محدودی داشته باشند، اختصاص زمانی برای تعامل باکیفیت با کودک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پژوهشها نشان میدهد کیفیت رابطه والد و کودک، از صرف مدت زمانی که در کنار یکدیگر هستند، نقش تعیینکنندهتری در رشد کودک دارد.
دوستی در خصوص تفاوت کودکانی که کنار پدربزرگ و مادربزرگ زندگی می کنند با کودکانی که در مهدکودک هستند، گفت: نمیتوان گفت کودکانی که بیشتر کنار پدربزرگ و مادربزرگ بزرگ میشوند، یا کودکانی که به مهدکودک میروند، ذاتاً وضعیت بهتری یا بدتری دارند. اگر پدربزرگ و مادربزرگ رابطهای گرم، حمایتگر و هماهنگ با والدین داشته باشند، میتوانند نقش بسیار مثبتی در رشد کودک ایفا کنند. در مقابل، مهدکودک نیز فرصت مناسبی برای یادگیری مهارتهای اجتماعی، استقلال و تعامل با همسالان فراهم میکند. آنچه بیش از محل نگهداری اهمیت دارد، کیفیت روابط، ثبات قوانین و پاسخگویی مناسب به نیازهای عاطفی کودک است.
این روانشناس تاکید کرد: در برخورد با کودکانی که توانایی شناختی بالاتری دارند نیز باید توجه داشت که آنها معمولاً زودتر متوجه تفاوت رفتار بزرگترها و تناقضهای موجود میشوند و پرسشهای بیشتری مطرح میکنند. بهترین شیوه برخورد، گفتوگوی صادقانه، متناسب با سن کودک و پرهیز از فریب یا پنهانکاری است. البته نباید به دلیل هوش بالاتر، از این کودکان انتظار رفتار کاملاً بزرگسالانه داشت؛ زیرا از نظر هیجانی، همچنان کودک هستند و به محبت، امنیت و مرزبندی روشن نیاز دارند.
دارویی که ۹۰ درصد از پیشروی سرطان پانکراس جلوگیری میکند
پژوهشگران موفق به کشف تاثیر ۹۰ درصدی یک دارو در مهاجرت سرطان پانکراس در بررسیهای آزمایشگاهی شدهاند.
آدنوکارسینوم مجرای پانکراس یا لوزالمعده، شایعترین نوع این سرطان است که به طور خاص کشنده و درمان آن دشوار است.
بیشتر تومورهای این نوع توسط یک یا چند جهش در ژن KRAS هدایت میشوند که تقسیم سلولی سریعی را ایجاد میکنند که متوقف کردن آن دشوار است.
مدتهاست که درمان آنها به قدری چالش برانگیز در نظر گرفته شده که KRAS در طول دههها تحقیق، «غیرقابل درمان» برچسبگذاری شده است.
اکنون یک مطالعه آزمایشگاهی جدید به یک راه حل ممکن برای این مشکل اشاره میکند.
تیمی از کالج داروسازی و علوم دارویی دانشگاه فلوریدا A&M در حال آزمایش ترکیباتی به نام مهارکنندههای سیستئینیل آمید پلی ایزوپرنیله شده(PCAI) هستند تا سعی کنند بر نقصهای KRAS غلبه کنند.
این PCAIها به گونهای مهندسی شدهاند که تعاملات غیرطبیعی پروتئین مرتبط با سیگنالینگ KRAS جهشیافته را مختل کنند، نه اینکه یک جهش KRAS واحد را هدف قرار دهند.
محققان در مقاله جدید خود که در مجله Oncotarget منتشر شده است، مینویسند: تعداد محدود داروها برای درمان سرطانهای ناشی از KRAS همچنان یک مشکل مهم مراقبتهای بهداشتی است و داروهای فعلی به دلیل مقاومت ذاتی بیاثر میشوند. با توجه به این موضوع، برای مقابله با معمای KRAS به درمانهای جدید نیاز است.
در آزمایشهایی که روی سلولهای سرطانی پانکراس رشد یافته در آزمایشگاه انجام شد، معرفی چندین PCIA در ایجاد اختلال در برنامه بازی جهش استاندارد KRAS مؤثر بود.
از بین ترکیبات آزمایش شده، ترکیبی که «NSL-YHJ-2-27» نامگذاری شده است، در سرکوب سرطان پانکراس پیشرو بود و بیش از ۹۰ درصد از مهاجرت سلولهای سرطانی را حتی در غلظتهای پایین مسدود کرد.
تجزیه و تحلیل دقیق سلولها نشان داد که PCIAها از چندین طریق مؤثر بودند؛ آنها ژنهایی را که سرطان را سرکوب میکنند، فعال کرده و ژنهایی را که به گسترش آن کمک میکنند، غیرفعال کردند.
این ترکیبات همچنین سطح پروتئینهای دخیل در حرکت سلول را کاهش دادند و رشتههای اکتین را مختل کردند و داربست داخلی سلولهایی را که برای حرکت، حفظ شکل و تهاجم به بافتهای اطراف استفاده میشوند، از بین بردند.
محققان میگویند: این دادههای بهدستآمده با استفاده از سلولهای سرطانی پانکراس با جهشهای KRAS، توانایی PCAIها را در جلوگیری از متاستاز و رشد تومور نشان میدهد و قویاً پتانسیل آنها را برای استفاده بهعنوان درمانهای هدفمند مؤثر برای درمان انواع سرطان ناشی از اشکال جهشیافته متعدد KRAS نشان میدهد.
برای ایجاد چالش بیشتر در این ترکیبات، محققان آنها را روی مدلهای سهبعدی پیچیدهتری از تومورهای مینیاتوری آزمایش کردند و دوباره PCAIها در تحریک تخریب سلولی و تجزیه تومورها مهارت نشان دادند.
با این حال، این اثر به روشی که محققان انتظار نداشتند، آشکار شد.
سیگنالهای کلیدی رشد سرطان در سلولها در واقع به جای خاموش شدن، به صورت بیشفعال ارسال شدند و این اضافهبار سیگنال منجر به نتایج امیدوارکننده شد.
برای درک دقیق آنچه در اینجا اتفاق میافتد، تحقیقات بیشتری لازم است.
نتایج نشان میدهد که سلولها افزایش گونههای فعال اکسیژن را تجربه میکنند و اساساً خود را تخریب میکنند، اما مکانیسم هرچه باشد، به نظر میرسد که رشد و گسترش سرطان را حداقل در مدلهای سلولی رشد یافته در آزمایشگاه متوقف میکند.
محققان میگویند: متاستاز و تهاجم از ویژگیهای اصلی ناتوانکننده سلولهای تومور هستند که باعث افزایش میزان ابتلا و مرگ و میر در بین بیماران سرطانی میشوند. بنابراین، درمانهایی که تحرک سلولهای تومور را از بین میبرند، پتانسیل بالایی برای تأثیر مثبت بر مدیریت سرطان دارند.
در اینجا محدودیتهایی وجود دارد؛ از جمله اینکه این مورد تاکنون فقط روی سلولهای سرطانی پانکراس رشد یافته در آزمایشگاه آزمایش شده است.
قبل از در نظر گرفتن هرگونه آزمایش انسانی، کار بیشتری برای فهمیدن نحوه دقیق عملکرد این PCAIها، اینکه آیا به بافت سالم آسیب میرسانند یا خیر و اینکه آیا در مدلهای حیوانی مؤثر و ایمن باقی میمانند، مورد نیاز است.
با این حال، دلگرمکننده است که به نظر میرسد PCAIهای آزمایش شده آنچه را که برای مقابله با جهشهای KRAS از انواع مختلف لازم است، دارند.
ژن KRAS فقط در سرطان پانکراس دخیل نیست و با حدود ۳۰ درصد از کل سرطانهای دارای تومورهای جامد، از جمله سرطانهای روده بزرگ و ریه مرتبط است.
تحقیقات دیگر پیش از این برخی از تأثیرات احتمالی این نوع ترکیبات را به طور گستردهتری بررسی کردهاند.
محققان امیدوارند که رویکرد مورد استفاده در اینجا بتواند منجر به درمان انواع مختلف سرطان ناشی از KRAS شود.
محققان میگویند: PCAIها در برابر طیف وسیعتری از جهشیافتههای KRAS، از جمله KRAS-G12C، KRAS-G12D و KRAS-G12V مؤثر هستند، در نتیجه نشاندهنده کاربرد بالقوه ضد سرطان pan-KRAS هستند.
آنها افزودند: در واقع، کارهای قبلی ما اثربخشی PCAIها را در برابر سلولهای سرطانی پستان، ریه و پروستات که توسط پروتئینهای جهشیافته KRAS هدایت میشوند، نشان داد.
زایمان موفق مادر باردار در منزل با حضور بهموقع اورژانس دهو در میناب
سرپرست اورژانس پیشبیمارستانی دانشکده علوم پزشکی شرق هرمزگان از انجام موفق یک مورد زایمان در منزل توسط کارشناسان اورژانس پایگاه دهو در روستای ماشهران شهرستان میناب خبر داد.
عبدالهادی رنجبر با تشریح جزئیات این مأموریت اظهار کرد: ساعت ۸:۰۶ صبح امروز شنبه ششم، در پی تماس با مرکز پیام اورژانس میناب و اعلام شروع مراحل زایمان یک مادر باردار، تیم عملیاتی پایگاه اورژانس دهو بلافاصله به محل اعزام شد.
وی افزود: کارشناسان اورژانس در ساعت ۸:۱۶ بر بالین مادر باردار ۳۶ ساله در روستای ماشهران حاضر شدند. با توجه به شرایط مادر و آغاز روند زایمان، اقدامات لازم درمانی و حمایتی در محل انجام شد.
سرپرست اورژانس پیشبیمارستانی شرق هرمزگان ادامه داد: با اقدام سریع و بهموقع تیم اورژانس، آمادهسازی ست تخصصی زایمان و همچنین همکاری مامای منطقه، نوزاد در شرایطی ایمن و تحت حمایت کامل متولد شد.
رنجبر با اشاره به مراقبتهای پس از زایمان تصریح کرد: بلافاصله پس از تولد، علائم حیاتی مادر و نوزاد توسط تکنسینهای اورژانس بررسی و پایش شد و با تداوم مراقبتها در طول مسیر انتقال، هر دو در وضعیت عمومی مطلوب به بخش زایشگاه بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) میناب منتقل شدند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: نوزاد متولدشده با نمره آپگار ۹ و در شرایط جسمی مناسب تحویل کادر درمان بیمارستان شد.
رنجبر در پایان از تلاش کارشناسان پایگاه اورژانس دهو و همکاری مامای محلی در این مأموریت موفقیتآمیز قدردانی کرد.
شهرنوش پارسیپور درگذشت
شهرنوش پارسیپور، نویسنده و مترجم، در ۸۱ سالگی در آمریکا از دنیا رفت.
شهرنوش پارسیپور، نویسنده و مترجم، متولد سال ۱۳۲۴ در تهران، بر اثر ایست قلبی تنفسی جمعه، دوازدهم تیرماه در آمریکا درگذشت.
پارسیپور که همسر سابق ناصر تقوایی بود و سالها در آمریکا اقامت داشت، در واکنش به حمله آمریکا و اسرائیل به ایران گفته بود: بسیار مخالف این حمله هستم و بسیار رنج میبرم از اینکه مردم ایران در این جریان کشته میشوند.
شناختهشدهترین اثر او در ایران «طوبا و معنای شب» است.
از جمله رمانها و داستانهای پارسیپور میتوان به «عقل آبی»، «ماجرای ساده و کوچک روح درخت»، «شیوا»، «بر بال باد نشستن»، «تجربههای آزاد» و «آویزههای بلور» اشاره کرد.
«شکار جادوگران در دهکده سلیم»، «رازهای اخترگویی، ئیچینگ»، «از کنفسیوس تا راهپیمایی دراز دلفین دولرس»، «تاریخ چین» و «لائودزه و مرشدان دائویی» نیز از ترجمههای شهرنوش پارسیپور هستند.
درمان جدید زانو بدون جراحی؛ تسکین پایدار درد برای بیماران آرتروز
پژوهشگران آلمانی روشی کمتهاجمی برای درمان درد زانو ابداع کردهاند که میتواند برای میلیونها نفر مبتلا به آرتروز که درمانهای معمول برای آنها مؤثر نبوده، گزینهای تازه باشد.
وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است:
این روش که در مجله رادیولوژی/ Radiology معرفی شده، با هدفگیری عروق خونی غیرطبیعی اطراف زانو، کاهش چشمگیر و پایدار درد، بهبود تحرک و افزایش کیفیت زندگی بیماران را به همراه داشته است.
آرتروز زانو یکی از شایعترین علل ناتوانی در جهان است و بیش از ۳۶۵ میلیون بزرگسال را درگیر کرده است. این بیماری معمولاً با التهاب مزمن، سفتی مفصل و کاهش تدریجی توانایی حرکتی همراه است. برای بسیاری از این بیماران، گزینههای درمانی در شرایط دشواری قرار دارد: داروها و تزریقها دیگر اثرگذار نیستند و از سوی دیگر، جراحی تعویض مفصل نیز ممکن است پرخطر، نامطلوب یا زودرس باشد.
پژوهشگران دانشگاه شاریته (Charité) در برلین، یک روش کمتهاجمی به نام آمبولیسازی شریان زانویی (GAE) را طراحی و آزمایش کردهاند که عروق خونی غیرطبیعی اطراف مفصل زانو را هدف قرار میدهد. در این روش، پزشک با استفاده از یک لوله نازک و انعطافپذیر به عروق آسیبدیده دسترسی پیدا میکند و ذرات ریز ژلمانندی را تزریق میکند که با مسدودکردن جریان خون و بدون نیاز به جراحی، التهاب و درد را کاهش میدهد.
دکتر فلوریان نیما فلکنشتاین (Florian Nima Fleckenstein)، متخصص روشهای کمتهاجمی از دانشگاه شاریته برلین و نویسنده این مطالعه، توضیح داد: برای بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز زانو، یک خلأ درمانی واقعی وجود دارد. روشهای معمول مانند تزریقهای مفصلی دیگر پاسخگو نیستند، اما تعویض مفصل نیز به دلایل پزشکی یا شخصی گزینه مناسبی محسوب نمیشود. این روش جدید میتواند این مشکل را حل کند.
جزئیات روش درمانی جدید
در این روش، ذرات ریز ژلمانندی که از مواد ژلاتینی با قابلیت جذب سریع ساخته شدهاند، به عروق غیرطبیعی اطراف زانو تزریق میشوند. این ذرات جریان خون را در عروق بیمارگونه مسدود میکند و با کاهش التهاب، درد را تسکین میدهند. این ذرات در عرض چند ساعت در بدن حل میشوند و در مقایسه با روشهای قبلی عوارض جانبی کمتری دارند.
این روش برای بیمارانی مناسب است که درمانهای معمول مانند فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و تزریقهای مفصلی در آنها مؤثر نبوده، اما هنوز به جراحی تعویض مفصل هم نیاز ندارند. این روش بهصورت سرپایی انجام میشود و بیماران معمولاً همان روز یا روز بعد از بیمارستان مرخص میشوند.
جزئیات مطالعه و نتایج بالینی
این مطالعه روی ۱۹۴ بیمار مبتلا به درد زانو ناشی از آرتروز انجام شد که شامل ۱۱۴ زن و ۸۰ مرد با میانگین سنی ۶۹ سال بود. همه شرکتکنندگان حداقل سه ماه درمان معمول را پشت سر گذاشته بودند، اما بهبودی کافی نداشتهاند.
همه ۲۳۹ عمل انجامشده در این مطالعه با موفقیت کامل همراه بود. هیچ عارضه جانبی متوسط یا شدیدی رخ نداد و تنها ۶.۷ درصد از شرکتکنندگان عوارض خفیف و موقتی را تجربه کردند که بهخودیخود برطرف شد.
کاهش چشمگیر درد و بهبود عملکرد
نتایج این پژوهش نشان داد که میزان درد بیماران بهسرعت و بهطور مداوم کاهش یافت. در مقیاس ۰ تا ۱۰ درد، امتیاز متوسط از ۷ قبل از درمان به ۴ پس از شش هفته و سپس به ۳ در پیگیریهای ششماهه و دوازدهماهه رسید که نشاندهنده بهبود پایدار در طول یک سال است.
امتیازات عملکرد روزانه از ۵۳ به ۷۱.۵، امتیازات ورزشی و تفریحی از ۱۵ به ۳۶ و امتیازات کیفیت زندگی از ۱۹ به ۴۰ افزایش یافت. در مجموع، ۸۰ درصد از شرکتکنندگان در پیگیری دوازدهماهه به بهبودی دست یافتند که از نظر بالینی معنادار بود.
چشمانداز آینده و اهمیت روش
دکتر فلکنشتاین در پایان گفت: یافتههای ما نشان میدهد که این روش نه تنها کمتهاجمی و ایمن است، بلکه دستکم تا یک سال پس از درمان، درد را بهطور چشمگیری کاهش میدهد و عملکرد بیماران را بهبود میبخشد. با انجام این روش روی نزدیک به ۲۰۰ بیمار، ما اکنون بزرگترین مجموعه دادههای موجود را برای این درمان در اختیار داریم و از همینرو میتوانیم با اطمینان بیشتری درباره ایمنی و کارآیی آن اظهارنظر کنیم. برای بیمارانی که شرایطشان مناسب باشد، این روش میتواند یک گزینه پایدار و کمتهاجمی باشد؛ راهکاری تازه و مؤثر که میان تزریقهای بینتیجه و جراحی پرهزینه قرار میگیرد.
چرا نباید جای نیش حشرات را بخارانیم؟
پژوهشگران دریافتهاند که خاراندن نیش حشره یا جوشهای پوستی، هرچند در ابتدا احساس خوشایندی ایجاد میکند، اما در واقع التهاب و خارش را تشدید میکند و میتواند فرد را در چرخه معیوب خارش و خاراندن گرفتار کند.
وبگاه مدیکال اکسپرس در گزارشی آورده است:
احتمالاً از کودکی شنیدهاید که نباید جای نیش حشرات یا جوشهای پوستی را بخارانید، زیرا وضعیت را بدتر میکند؛ اما چرا کاری که اینقدر حس خوبی ایجاد میکند، میتواند مضر باشد؟
عوامل گوناگونی از جمله برخی بیماریهای جدی میتوانند باعث خارش شوند. پزشکان مدتهاست که نسبت به آسیبهای ناشی از خاراندن بیش از حد پوست هشدار میدهند. اکنون پژوهشگران به درک بهتری از این موضوع دست یافتهاند که چرا حتی یک خارش خفیف، اگر به آن دامن بزنید، شما را در چرخه بیپایان خارش و خاراندن گرفتار میکند.
آزمایش روی موشها
پژوهشگران برای یافتن پاسخ این پرسش، آزمایشی روی موشها طراحی کردند. آنها با گذاشتن یقههای مخصوص بر گردن موشها، مانع شدند که موشها خودشان را با پنجههایشان بخارانند و دریافتند که خاراندن، التهاب و تورم پوست را تشدید میکند.
دکتر دنیل کاپلان (Daniel Kaplan)، متخصص پوست دانشگاه پیتسبورگ، توضیح میدهد: اگر نیش حشره را نادیده بگیرید، خارش آن معمولاً طی ۵ تا ۱۰ دقیقه از بین میرود؛ اما به محض اینکه شروع به خاراندن کنید، آن خارش تا یک هفته با شما میماند و هر بار از دفعه قبل بدتر میشود.
سیستم ایمنی؛ هم کمککننده و هم آسیبرسان
برای درک بهتر این فرآیند، کاپلان و همکارانش به سلولهای ایمنی به نام ماست سل (mast cells) پرداختند. این سلولها در پوست زندگی میکنند و جزو اولین پاسخدهندگان سیستم ایمنی هستند. وقتی فعال میشوند، موادی مانند هیستامین آزاد میکنند که باعث خارش و التهاب میشود. از سوی دیگر، همین سلولها با آزادکردن مواد دیگر میتوانند به مبارزه با میکروبها نیز کمک کنند.
دانشمندان مدتهاست میدانند که آلرژنها میتوانند این سلولها را فعال کنند؛ اما سیگنالهای دیگری مانند درد نیز میتوانند این سلولها را فراخوانی کنند. کاپلان توضیح میدهد که ما معمولاً تا جایی خاراندن را ادامه میدهیم که درد بگیرد. سلولهای عصبی حسگر درد، ماده پی (substance P) را آزاد میکنند که از مسیری متفاوت از آلرژنها، سلولهای ایمنی را فعال میکند. این همان دلیلی است که خاراندن باعث تشدید خارش و التهاب میشود.
پس چرا خاراندن در ابتدا احساس خوبی ایجاد میکند؟
یکی از نظریههای قدیمی میگوید که خاراندن ممکن است به دفع انگلهایی مانند کک یا کنه کمک کند. تحقیقات کاپلان همچنین نشان داد که خاراندن میتواند به کاهش نوعی باکتری پوستی کمک کند. با این حال، این مزایا به اندازهای نیستند که توصیه پزشکی را تغییر دهند. کاپلان تأکید میکند که خاراندن در نهایت مضر است و باید از آن پرهیز کرد.
چگونه خارش خفیف را کنترل کنیم؟
درمان خارش به علت آن بستگی دارد. برای خارشهای تابستانی مانند نیش حشره و کهیر، متخصصان پوست کرمهای ضد خارش مانند هیدروکورتیزون، کالامین یا حمام جو دوسر را توصیه میکنند.
کاپلان یک ترفند ساده نیز پیشنهاد میکند: کرمهای حاوی منتول میتوانند به طور موقت پوست را فریب دهند تا به جای خارش، احساس سرما کند. این کار آنقدر خارش را کاهش میدهد که چرخه خارش و خاراندن شکسته شود.
حمایت ویژه از زنان پژوهشگر؛ افزایش مهلت پژوهش پس از تولد فرزند
با تصویب بنیاد علم ایران؛
بنیاد ملی علم ایران با تصویب مصوبهای جدید، در راستای حمایت از بانوان پژوهشگر و سیاستهای جوانی جمعیت، مهلت ارسال پیشنهادهها و اجرای طرحهای پژوهشی را به ازای تولد هر فرزند تا ۹ ماه و حداکثر ۱۸ ماه افزایش داد؛ تسهیلاتی که برای مادران دارای فرزند دوقلو یا فرزند با نیازهای خاص، با شرایط ویژهتری همراه است.
شورای علمی بنیاد ملی علم ایران (INSF)، در سیصد و چهاردهمین جلسه خود، با هدف حمایت از بانوان پژوهشگر و در راستای اجرای سیاستهای کلی جوانی جمعیت مادهواحدهای را برای تسهیل فعالیتهای پژوهشی بانوان به تصویب رساند.
بر اساس این مصوبه، مهلت ارسال پیشنهادههای پژوهشی مربوط به انواع حمایتهای بنیاد از جمله دورههای پسادکتری، رساله دکتری، گرنتهای پژوهشی، کرسیهای پژوهشی و سایر حمایتها، به ازای تولد هر فرزند، ۹ ماه و حداکثر تا ۱۸ ماه برای هر پژوهشگر زن تمدید میشود.
افزایش مدت اجرای طرحهای پژوهشی
مطابق این مصوبه، در صورتی که فرزند پژوهشگر در طول اجرای طرح پژوهشی متولد شود، به ازای هر فرزند، ۹ ماه و حداکثر تا ۱۸ ماه به مدت اجرای پروژه اضافه خواهد شد.
همچنین برای تولد فرزندان دوقلو، مهلتهای پیشبینیشده در این مصوبه یکسال تعیین شده است.
حمایت ویژه از مادران دارای فرزند با نیازهای خاص
بر اساس تبصره نخست این مادهواحده، چنانچه فرزند متولدشده دارای نواقص جسمی یا ذهنی باشد، مهلتهای پیشبینیشده برای آن فرزند به دو سال افزایش خواهد یافت.
نحوه محاسبه در دوره دکتری
در تبصره دوم این مصوبه نیز آمده است در صورتی که مرخصی تحصیلی دانشجویان مقطع دکتری به دلیل تولد فرزند باشد، از میان مدت مرخصی تحصیلی و مهلتهای تعیینشده در این مصوبه هر کدام که زمان بیشتری را شامل شود، ملاک محاسبه قرار خواهد گرفت.
شناسنامه فرزند؛ تنها مدرک مورد نیاز
بر اساس اعلام بنیاد ملی علم ایران، برای بهرهمندی از این تسهیلات، ارائه شناسنامه فرزند بهعنوان مدرک مورد نیاز کفایت میکند.
این مصوبه با هدف کاهش موانع فعالیتهای پژوهشی بانوان، حمایت از تداوم فعالیتهای علمی زنان پژوهشگر و همسو با سیاستهای جوانی جمعیت به تصویب شورای علمی بنیاد ملی علم ایران رسیده است.
نقش زنان در شکلدهی اقتصاد آینده منطقه شانگهای/ پیشنهادات ایران برای تقویت همکاریها
معاون بررسیهای راهبردی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده؛
معاون بررسیهای راهبردی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده با طرح پیشنهادات جمهوری اسلامی ایران در راستای توسعه همکاریهای اقتصادی زنان سازمان همکاری شانگهای تاکید کرد: کشورهای عضو سازمان، میتوانند با بهرهگیری از توانمندیهای زنان، الگوی تازهای از توسعه فراگیر، متوازن و پایدار را در سطح منطقه ارائه دهند.
نرجس ابوالقاسمی در نشست «نقش زنان در توسعه اقتصادی» در مجمع زنان سازمان همکاری شانگهای، گفت: تجربههای جهانی و مطالعات توسعه نشان میدهد که هرگاه زنان فرصت مشارکت مؤثر در اقتصاد را یافتهاند، بهرهوری اقتصادی افزایش یافته، نوآوری تقویت شده و تابآوری اجتماعی جوامع ارتقا یافته است.
وی ادامه داد: کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای با برخورداری از جمعیت گسترده، اقتصادهای پویا و پیشینههای تمدنی عمیق، میتوانند با بهرهگیری از توانمندیهای زنان، الگوی تازهای از توسعه فراگیر، متوازن و پایدار را در سطح منطقه ارائه دهند.
معاون بررسیهای راهبردی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده با اشاره به اصول ۲۰، ۲۱ و ۲۸ قانون اساسی گفت: مشارکت اقتصادی زنان در ایران، در چارچوب اصول کرامت انسانی، عدالت جنسیتی و بهرهگیری از همه ظرفیتهای انسانی کشور مورد توجه قرار گرفته و این نگاه در قوانین اساسی، سیاستهای کلان و برنامههای توسعه ملی بهطور روشن انعکاس یافته است.
ابوالقاسمی با بیان اینکه در قوانین کار کشور تبعیض در استخدام، دستمزد و شرایط کار بر اساس جنسیت ممنوع اعلام شده است، تصریح کرد: در سیاستهای کلی حاکم بر برنامه پنجساله هفتم پیشرفت، رفع موانع رشد و شکوفایی زنان و فراهم کردن زمینههای توسعه اقتصادی آنان بهعنوان یکی از جهتگیریهای مهم مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به ترویج کارآفرینی زنان و دختران جوان از طریق آموزش، دسترسی به منابع مالی و تحول دیجیتال در ایران خاطرنشان کرد: برنامههای متعددی برای توسعه مهارتهای حرفهای و کارآفرینانه زنان اجرا شده است و تلاش شده تا از طریق آموزشهای مهارتی، توسعه مهارتهای دیجیتال و تسهیل دسترسی به منابع مالی، زمینه شکلگیری و رشد کسبوکارهای زنان فراهم شود.
معاون بررسیهای راهبردی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده، رشد فعالیت زنان در شرکتهای دانشبنیان، استارتآپها و کسبوکارهای نوآورانه را نشاندهنده ظرفیت بالای آنان در اقتصاد دیجیتال و اقتصاد دانشبنیان دانست.
ابوالقاسمی با اشاره به ایجاد شرایط برای پایداری اجتماعی و زیستمحیطی کسبوکارهای زنان ابراز داشت: بسیاری از کسبوکارهای زنان، بهویژه در حوزههای محلی، اجتماعی و خانوادگی، علاوه بر ایجاد اشتغال و درآمد، به تقویت سرمایه اجتماعی، کاهش فقر و حفظ منابع محیطزیستی نیز کمک میکنند.
وی با بیان اینکه در ایران نیز حمایت از کسبوکارهای خرد و خانگی، توسعه شبکههای محلی تولید و بازار، و استفاده از فناوریهای نوین برای دسترسی به بازارهای گستردهتر در دستورکار قرار دارد، تاکیدکرد: بیش از ۷۰ درصد از مجوزهای مشاغل خانگی به زنان تعلق دارد و امسال بیش از ۸۰ درصد از تسهیلات حمایتی از مشاغل خرد و متوسط به زنان اختصاص داده شده است.
معاون بررسیهای راهبردی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده، به مجموعهای از حمایتهای قانونی برای مادران شاغل به دلیل اهمیت نهاد خانواده و نقش مهمی که زنان در آن ایفا میکنند، اشاره کرد و یادآور شد: این اقدامات به منظور ایجاد تعادل میان مسئولیتهای خانوادگی و فعالیتهای اقتصادی زنان در نظر گرفته شده است.
ابوالقاسمی، تقویت پیوندهای اجتماعی و اقتصادی میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای برای توسعه کارآفرینی زنان را مورد تاکید قرار داد و گفت: منطقه ما با برخورداری از بازار گسترده، منابع انسانی توانمند و ظرفیتهای اقتصادی متنوع، میتواند بستر مناسبی برای توسعه همکاریهای اقتصادی زنان فراهم کند.
وی با طرح پیشنهادات ایران در راستای توسعه همکاریهای اقتصادی زنان سازمان همکاری شانگهای گفت: ایجاد شبکه همکاری و کارآفرینی زنان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بهمنظور تبادل تجربهها و معرفی الگوهای موفق، راهاندازی پلتفرم دیجیتال مشترک برای معرفی محصولات و خدمات زنان کارآفرین و تسهیل دسترسی آنان به بازارهای منطقهای و توسعه برنامههای آموزشی مشترک در حوزه مهارتهای دیجیتال، نوآوری و اقتصاد دانشبنیان برای زنان کارآفرین در کشورهای عضو در دستورکار این سازمان قرار گیرد.
مجمع زنان سازمان همکاری شانگهای از ۵ تیرماه با موضوع «رهبری زنان» در چارچوب ریاست دورهای قرقیزستان بر این سازمان، در شهر بیشکک برگزار شد که نرجس ابوالقاسمی معاون بررسیهای راهبردی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده در رأس هیأتی در این نشست شرکت کرد.
هنر استفاده از مغزها برای خلق سفرهای چشمنواز و زیبا
ظاهر غذا نخستین چیزی است که توجه افراد را جلب میکند و میتواند اشتها را افزایش دهد. در این میان، مغزها و دانهها از جمله سادهترین و در عین حال مؤثرترین ابزارهای تزئین غذا به شمار میروند که علاوه بر زیبایی، ارزش غذایی غذا را نیز بالا میبرند.
غذا تنها وسیلهای برای رفع گرسنگی نیست، بلکه ظاهر آن نیز نقش مهمی در ایجاد اشتها و لذت از غذا دارد. به همین دلیل تزئین غذا در فرهنگهای مختلف جهان جایگاه ویژهای پیدا کرده است. در میان انواع مواد مورد استفاده برای تزئین، مغزها و دانهها از محبوبترین گزینهها به شمار میروند. این مواد علاوه بر ایجاد جلوهای زیبا و حرفهای، ارزش غذایی غذا را نیز افزایش میدهند. امروزه آشپزهای حرفهای و حتی بسیاری از خانوادهها از انواع مغزها و دانهها برای زیباتر کردن غذاهای خود استفاده میکنند.
چرا مغزها و دانهها برای تزئین غذا مناسب هستند؟
مغزها و دانهها به دلیل تنوع رنگ، شکل و بافت، گزینهای ایدهآل برای تزئین غذا محسوب میشوند. پسته با رنگ سبز چشمنواز، بادام با ظاهر کشیده و ظریف، گردو با بافت خاص و کنجد با دانههای ریز و زیبا میتوانند جلوهای متفاوت به غذا ببخشند. علاوه بر زیبایی، این مواد سرشار از پروتئین، فیبر، ویتامینها و چربیهای مفید هستند و استفاده از آنها ارزش غذایی غذا را نیز افزایش میدهد.
یکی دیگر از مزایای استفاده از مغزها و دانهها، ایجاد تضاد بافتی در غذاست. برای مثال، افزودن مقداری بادام یا کنجد برشته روی یک دسر نرم یا یک سالاد تازه، حس دلپذیری هنگام خوردن ایجاد میکند و تجربه غذایی را بهبود میبخشد.
پسته، ستاره سبزرنگ تزئین غذا
پسته یکی از پرکاربردترین مغزها در تزئین انواع غذاها و دسرهاست. رنگ سبز طبیعی آن باعث میشود حتی مقدار کمی از آن بتواند جلوهای خاص به غذا ببخشد. پسته خردشده یا خلال پسته معمولاً برای تزئین برنجهای مجلسی، شلهزرد، حلوا، فرنی، بستنی و انواع شیرینی استفاده میشود.
برای دستیابی به بهترین نتیجه، بهتر است پسته را درست پیش از سرو روی غذا بریزید تا رنگ و تازگی خود را حفظ کند. استفاده بیش از حد نیز ممکن است ظاهر غذا را شلوغ کند؛ بنابراین رعایت تعادل اهمیت زیادی دارد.
بادام، انتخابی کلاسیک و شیک
بادام یکی دیگر از گزینههای محبوب برای تزئین غذاست. خلال بادام به ویژه در آشپزی ایرانی کاربرد فراوانی دارد و در غذاهایی مانند مرصعپلو، شیرینپلو و انواع دسرهای سنتی استفاده میشود.
بادام را میتوان به شکل خام، برشته یا خلالشده به کار برد. برشته کردن ملایم بادام، عطر و طعم آن را افزایش میدهد و جلوهای طلایی و جذاب به غذا میبخشد. همچنین ترکیب خلال بادام و پسته یکی از رایجترین روشهای تزئین غذاهای مجلسی به شمار میرود.
گردو، زیبایی همراه با طعم
گردو علاوه بر ارزش غذایی بالا، ظاهر زیبایی نیز دارد. نیمههای کامل گردو میتوانند به عنوان عنصر اصلی تزئین روی کیکها، سالادها و برخی غذاهای سنتی مورد استفاده قرار گیرند. خردکردن گردو و پاشیدن آن روی غذا نیز یکی از روشهای متداول تزئین است.
سالادهای سبزیجات، دسرهای شکلاتی و غذاهای محلی بسیاری با کمک گردو جلوهای متفاوت پیدا میکنند. رنگ قهوهای گردو در کنار مواد روشنتر، تضاد بصری جذابی ایجاد میکند.
کنجد، دانهای کوچک با تأثیر بزرگ
کنجد از جمله دانههایی است که نقش مهمی در تزئین غذا دارد. این دانههای ریز به دلیل رنگ روشن و ظاهر یکنواخت خود میتوانند سطح غذا را جذابتر کنند. کنجد برشته معمولاً روی نانها، شیرینیها، سالادها و برخی غذاهای آسیایی استفاده میشود.
برشته کردن کنجد پیش از مصرف، عطر آن را افزایش میدهد و رنگ طلایی زیبایی به آن میبخشد. مقدار کمی کنجد میتواند ظاهر یک غذا را کاملاً متحول کند و حس حرفهای بودن را به آن ببخشد.
تخم خرفه و تخم شربتی، گزینههای کمتر شناختهشده
در سالهای اخیر استفاده از برخی دانههای کمتر شناختهشده نیز در تزئین غذا رواج یافته است. تخم خرفه و تخم شربتی علاوه بر خواص تغذیهای، میتوانند جلوهای متفاوت به سالادها، اسموتیها و دسرها بدهند.
این دانهها معمولاً به صورت پراکنده روی سطح غذا قرار میگیرند و بافت بصری خاصی ایجاد میکنند. بهویژه در غذاهای مدرن و سبکهای جدید آشپزی، استفاده از این دانهها رو به افزایش است.
تخمه آفتابگردان و کدو، تزئینی ساده و کاربردی
مغز تخمه آفتابگردان و تخمه کدو نیز از گزینههای محبوب برای تزئین غذاهای سالم به شمار میروند. این دانهها معمولاً روی سوپها، سالادها و غذاهای گیاهی استفاده میشوند. رنگ سبز تخمه کدو در کنار سبزیجات مختلف جلوهای زیبا ایجاد میکند و مغز آفتابگردان نیز به غذا ظاهری طبیعی و دلپذیر میبخشد.
برشته کردن سبک این دانهها پیش از مصرف، طعم و عطر آنها را افزایش داده و جذابیت بیشتری به غذا میدهد.
اصول ترکیب رنگ در استفاده از مغزها و دانهها
یکی از مهمترین نکات در تزئین غذا با مغزها و دانهها، توجه به هماهنگی رنگهاست. استفاده از رنگهای متضاد میتواند جلوه غذا را افزایش دهد. برای مثال، پسته سبز روی برنج سفید یا خلال بادام روی دسرهای زعفرانی ترکیب بسیار جذابی ایجاد میکند.
همچنین بهتر است از چند نوع مغز و دانه به صورت متعادل استفاده شود. ترکیب بیش از حد رنگها و بافتها ممکن است ظاهر غذا را شلوغ و نامنظم نشان دهد. سادگی و نظم در تزئین، معمولاً نتیجه بهتری ایجاد میکند.
برشته کردن، راز افزایش زیبایی و عطر
بسیاری از مغزها و دانهها پس از برشته شدن جلوه زیباتری پیدا میکنند. حرارت ملایم باعث آزاد شدن عطر طبیعی آنها میشود و رنگ طلایی دلنشینی ایجاد میکند. البته باید توجه داشت که برشته کردن بیش از حد میتواند موجب تلخی و کاهش کیفیت ظاهری شود.
بهترین روش، استفاده از حرارت کم و زمان کوتاه است تا مغزها ضمن حفظ رنگ و ارزش غذایی، عطر مطلوبی نیز پیدا کنند.
اشتباهات رایج در تزئین غذا با مغزها و دانهها
یکی از اشتباهات متداول، استفاده بیش از اندازه از مغزها و دانههاست. هدف از تزئین، زیباتر کردن غذاست نه پوشاندن کامل سطح آن. همچنین استفاده از مغزهای کهنه یا دانههای بیکیفیت میتواند ظاهر و طعم غذا را تحت تأثیر قرار دهد.
برخی افراد نیز بدون توجه به هماهنگی طعمها از هر نوع مغز یا دانهای استفاده میکنند. در حالی که تزئین باید مکمل طعم غذا و نه عاملی برای ایجاد ناهماهنگی در مزهها باشد.
هنر کوچک با تأثیری بزرگ
تزئین غذا با مغزها و دانهها روشی ساده اما مؤثر برای افزایش جذابیت ظاهری و ارزش غذایی غذاست. از پسته و بادام گرفته تا کنجد و تخمه کدو، هر یک میتوانند با رنگ، بافت و طعم منحصربهفرد خود جلوهای متفاوت به غذا ببخشند. رعایت اصولی مانند تعادل در استفاده، هماهنگی رنگها و انتخاب مواد تازه، باعث میشود نتیجه نهایی حرفهایتر و چشمنوازتر باشد. به همین دلیل، مغزها و دانهها نهتنها چاشنی غذا، بلکه بخشی از هنر آشپزی محسوب میشوند که میتوانند هر وعده غذایی را به تجربهای لذتبخشتر تبدیل کنند.
بهترین عادتهای غذایی سالمندان در گرمای تابستان
با تغییر فصل، نیازهای بدن نیز تغییر میکند. در تابستان، تغذیه سالمندان باید فراتر از رفع گرسنگی باشد و بر آبرسانی، تعادل املاح و پیشگیری از سنگینی دستگاه گوارش تمرکز کند. با انتخاب درست مواد غذایی، میتوان از بروز بسیاری از مشکلات جسمی در فصل گرما پیشگیری کرد.
سیستم گوارش سالمندان در تابستان به دلیل گرمای محیط و کاهش فعالیت بدنی، حساستر میشود. خوردن غذاهای سنگین نه تنها باعث احساس بیحالی میشود، بلکه دمای بدن را نیز بالا میبرد. در این گزارش، بایدها و نبایدهای تغذیهای را برای گذراندن یک تابستان ایمن بررسی میکنیم.
تابستان با تمام زیباییهایش، برای بدنِ سالمندان چالشهای خاصی به همراه دارد که نادیده گرفتن آنها میتواند شادابی این فصل را به کسالت تبدیل کند. در دوران سالمندی، سیستم گوارش و مکانیسمهای تنظیم دمای بدن حساستر میشوند و همین موضوع، «تغذیه» را به مهمترین ابزار دفاعی ما در برابر گرمای هوا تبدیل میکند؛ به طوری که انتخاب هوشمندانه مواد غذایی در این ایام، نه تنها عطش را فرو مینشاند، بلکه سوختوساز بدن را در وضعیت تعادل قرار داده و انرژی لازم برای یک روز پرنشاط را فراهم میسازد.
با این حال، تغذیه در فصل تابستان برای سالمندان تنها محدود به «کمتر خوردن» نیست، بلکه هنری است که نیاز به «درست خوردن» دارد. با افزایش دما، بدن بخش زیادی از املاح و آب خود را از طریق تعریق از دست میدهد که اگر با الگوی غذایی صحیح جایگزین نشود، منجر به سرگیجه، خستگی و افت عملکرد ارگانهای حیاتی خواهد شد؛ بنابراین درک این تفاوت، کلیدیترین گام برای حفظ سلامت در این ایام است.
بهترین عادتهای غذایی سالمندان در گرمای تابستان
در همین راستا، برای اینکه بتوانید تابستان را بدون دغدغههای گوارشی و با بدنی هیدراته سپری کنید، باید از غذاهای سنگین فاصله بگیرید و به سمت مواد غذایی خنککننده و زودهضم بروید. با این رویکرد، در ادامه ده استراتژی کلیدی و کاربردی را برای اصلاح عادات غذایی و حفظ تعادل دمای بدن در روزهای داغ سال برای شما تدوین کردهایم تا با رعایت آنها، تابستانی ایمن و در عین حال لذتبخش را تجربه کنید
آبرسانی از طریق میوهها: در تابستان، میوههایی که محتوای آب بالایی دارند بهترین دوستان سالمندان هستند. هندوانه، خربزه، طالبی، خیار، هلو و شلیل نه تنها عطش را فرو مینشانند، بلکه حاوی ویتامینها و آنتیاکسیدانهایی هستند که به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک میکنند. سعی کنید این میوهها را به عنوان میانوعدههای ثابت در طول روز مصرف کنید.
اولویت با وعدههای سبک: هضم غذاهای چرب، سرخکردنی و پرادویه، انرژی زیادی از بدن میگیرد و دمای داخلی بدن را افزایش میدهد. در تابستان به جای وعدههای حجیم، از وعدههای کوچکتر و متعدد استفاده کنید. مصرف سوپهای سرد یا سالادهای حاوی پروتئینهای سبک مثل مرغ پخته یا حبوبات پخته، جایگزینهای بسیار مناسبی هستند.
نوشیدنیهای سنتی، فراتر از آب خالی: فقط به آب اکتفا نکنید. نوشیدنیهای سنتی ایرانی مانند شربت سکنجبین، خاکشیر، تخم شربتی و گلاب، خاصیت خنککنندگی عالی دارند. این نوشیدنیها علاوه بر تأمین آب، به دلیل داشتن املاح معدنی، از ضعف و سرگیجه ناشی از گرما جلوگیری میکنند. البته مراقب قند اضافه در این شربتها باشید.
نقش حیاتی سبزیجات: سبزیجات تازه، منبع غنی فیبر هستند که به بهبود گوارش سالمندان کمک میکند. مصرف کاهو، کدو سبز، گوجهفرنگی و سبزی خوردن در وعدههای اصلی، علاوه بر تأمین آب، به تنظیم قند و چربی خون نیز کمک میکند. هرچه بشقاب شما رنگارنگتر باشد، مواد مغذی بیشتری به بدنتان میرسد.
کاهش مصرف نمک و کافئین: نمک زیاد باعث احتباس آب در بدن و فشار به قلب میشود. در تابستان از مصرف تنقلات شور مثل آجیل شور، چیپس و غذاهای کنسروی بپرهیزید. همچنین کافئین موجود در چای پررنگ یا قهوه، خاصیت ادرارآوری دارد و باعث از دست دادن سریعتر آب بدن میشود. سعی کنید مصرف این موارد را در تابستان به حداقل برسانید.
بهترین عادتهای غذایی سالمندان در گرمای تابستان
مصرف پروتئینهای زودهضم: پروتئین برای حفظ توده عضلانی سالمندان ضروری است، اما باید در انتخاب نوع آن دقت کرد. ماهی، مرغ و حبوبات گزینههای بهتری نسبت به گوشت قرمز هستند. این پروتئینها زودتر هضم میشوند و در فصل گرم سال، دستگاه گوارش را کمتر دچار سنگینی و بیحالی میکنند.
اهمیت رعایت زنجیره سرد: در تابستان، خطر فساد مواد غذایی بسیار بیشتر است. سالمندان باید در خرید و نگهداری مواد غذایی حساسیت ویژهای داشته باشند. لبنیات، گوشت و غذاهای پخته شده را هرگز در دمای محیط رها نکنید. به محض اینکه غذا از حرارت افتاد، آن را در یخچال قرار دهید.
زمانبندی هوشمندانه برای وعدهها: سعی کنید وعده اصلی خود را در زمانی بخورید که هوا کمی خنکتر است (مثلاً زودتر از ناهار معمول). خوردن وعده غذایی سنگین در اوج گرمای ظهر، باعث افزایش تعریق و خستگی مفرط میشود. یک ناهار سبک یا یک وعده حاوی ماست و خیار در ظهر، انتخاب بسیار هوشمندانهای است.
مدیریت مصرف لبنیات: ماست و دوغ از بهترین خوراکیهای تابستانی هستند. ماست نه تنها به گوارش کمک میکند، بلکه منبع عالی کلسیم است. تهیه ماست و خیار با کمی نعنا یا شوید، یک وعده کامل و بسیار خنک است که برای تقویت استخوانهای سالمندان و خنک کردن بدن بسیار مفید است.
مشورت با متخصص در صورت نیاز: اگر به دلیل بیماریهای خاص مثل دیابت یا نارسایی کلیه، محدودیتهای غذایی دارید، حتماً دستورالعملهای پزشک خود را در تابستان جدیتر بگیرید. پزشک ممکن است در روزهای گرم، توصیههای خاصی برای تعادل مصرف الکترولیتها (نمکهای بدن) به شما داشته باشد که نباید نادیده گرفته شود.