دسته: اخبار
مصرف داروی دیگران؛ میانبر خطرناک به سوی بحران سلامت
شباهت علائم بیماری همیشه به معنای نیاز به درمان یکسان نیست، با این حال بسیاری از افراد هنوز هم از داروهای تجویز شده برای دیگران استفاده میکنند که میتواند سلامت افراد را با تهدید جدی روبهرو کند.
تقریبا همه ما حداقل یکبار با این صحنه روبهرو شدهایم؛ فردی در خانه یا محل کار میگوید که «من همین علائم را داشتم، این قرص را بخور خوب میشوی.» شاید در نگاه اول این پیشنهاد دوستانه و بیخطر به نظر برسد، اما پزشکان هشدار میدهند که مصرف داروی تجویز شده برای دیگران، حتی اگر علائم بیماری مشابه باشد، میتواند سلامت فرد را با خطرهای جدی روبهرو کند.
بسیاری از مردم تصور میکنند اگر سردرد، تنگی نفس، تب یا دلدردشان شبیه فرد دیگری باشد، پس همان دارو هم برایشان مناسب است، در حالی که بدن هر انسان ویژگیهای خاص خود را دارد و دارویی که برای یک نفر مفید بوده، ممکن است برای فرد دیگر عوارض شدید ایجاد کند. از واکنشهای آلرژیک گرفته تا مسمومیت دارویی، پنهان ماندن بیماریهای خطرناک و حتی ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی، همگی از پیامدهای مصرف خودسرانه داروهای دیگران است.
هر بدن، واکنش متفاوت
یکی از مهمترین دلایل خطرناک بودن مصرف نسخه قرضی، تفاوتهای فردی میان انسانهاست. پزشکان هنگام تجویز دارو تنها به علائم بیماری توجه نمیکنند، بلکه عواملی مانند سن، وزن، سابقه بیماری، عملکرد کلیه و کبد، داروهای همزمان و حتی حساسیتهای دارویی را در نظر میگیرند.
برای مثال دارویی که برای یک فرد سالم تجویز شده، ممکن است برای بیماری که مشکل کلیوی دارد خطرناک باشد. کلیه و کبد نقش اصلی را در دفع داروها از بدن ایفا میکنند و اگر عملکرد این اندامها مختل باشد، دارو در بدن تجمع پیدا میکند و احتمال مسمومیت افزایش مییابد.
همچنین برخی داروها با یکدیگر تداخل دارند. فردی که داروی فشار خون، رقیقکننده خون یا داروهای قلبی مصرف میکند، ممکن است با خوردن یک قرص ساده سرماخوردگی دچار افت فشار، خونریزی یا اختلال ریتم قلب شود. به همین دلیل پزشکان پیش از تجویز دارو درباره سوابق پزشکی و داروهای مصرفی بیمار پرسوجو میکنند.
حساسیت دارویی، خطری که قابل پیشبینی نیست
واکنشهای حساسیتی از دیگر خطرهای مهم مصرف داروی دیگران است. بعضی افراد نسبت به داروهای خاص حساسیت دارند اما خودشان نیز از آن بیاطلاع هستند تا زمانی که دارو را مصرف کنند.این واکنشها میتواند از خارش و کهیر ساده تا شوک آنافیلاکسی متغیر باشد، وضعیتی که در آن راههای تنفسی دچار تورم میشود و جان بیمار در معرض خطر قرار میگیرد. آنتیبیوتیکها، مسکنها و برخی داروهای ضدالتهاب از جمله داروهایی هستند که بیشتر با حساسیتهای شدید همراه میشوند.
پزشکان تاکید میکنند هیچگاه نباید صرفا به دلیل موثر بودن یک دارو برای اطرافیان، آن را بدون مشورت متخصص مصرف کرد، زیرا بدن هر فرد واکنش متفاوتی دارد.
تله علائم مشابه
یکی از رایجترین اشتباهات مردم، یکسان دانستن علائم بیماریهاست. در حالی که یک علامت میتواند علتهای بسیار متفاوتی داشته باشد. برای نمونه، تنگی نفس ممکن است ناشی از آسم باشد اما همین علامت میتواند نشانه نارسایی قلبی، آمبولی ریه یا حتی اضطراب شدید باشد. مصرف خودسرانه اسپری تنفسی بدون تشخیص پزشک شاید موقتا علائم را کاهش دهد اما بیماری اصلی همچنان در حال پیشرفت باشد.
سردرد نیز مثال دیگری از این وضعیت است. بسیاری از افراد با مشاهده سردرد به سراغ مسکن میروند، در حالی که گاهی سردرد میتواند نشانه فشار خون بالا، خونریزی مغزی یا عفونت باشد. در چنین شرایطی، مصرف دارو تنها علامت را پنهان میکند و فرصت طلایی درمان از دست میرود.
پزشکان معتقدند خطر اصلی نسخههای قرضی این است که فرد تصور میکند درمان شده، در حالی که بیماری واقعی در سکوت پیشرفت میکند.
دوز نامناسب، از بیاثری تا مسمومیت
مقدار دارو برای هر فرد متفاوت است و پزشک آن را بر اساس وزن، سن و شرایط جسمی تعیین میکند. به همین دلیل مصرف همان دوزی که برای شخص دیگری تجویز شده، میتواند خطرناک باشد.برای مثال کودکان نسبت به بزرگسالان به دوزهای بسیار کمتری نیاز دارند و حتی مقدار کمی از برخی داروها ممکن است برای آنان سمی باشد. سالمندان نیز به دلیل کاهش عملکرد اندامها و مصرف همزمان چند دارو، بیشتر در معرض عوارض قرار دارند.
از سوی دیگر برخی افراد به دلیل وزن بالا یا بیماریهای خاص نیازمند تنظیم دقیق دوز هستند. اگر دارو کمتر از حد لازم مصرف شود، ممکن است هیچ اثری نداشته باشد و اگر بیش از اندازه مصرف شود، احتمال آسیب جدی به کبد، کلیه یا سیستم عصبی وجود دارد.مسمومیت با استامینوفن نمونهای شناخته شده از این خطر است. بسیاری تصور میکنند این دارو کاملا بیخطر است اما مصرف بیش از حد آن میتواند به نارسایی شدید کبد منجر شود.
آنتیبیوتیکها و تهدید مقاومت دارویی
کارشناسان سلامت مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک را یکی از جدیترین تهدیدهای بهداشتی جهان میدانند. بسیاری از مردم به محض گلودرد، سرماخوردگی یا تب، از آنتیبیوتیکهای باقیمانده در خانه استفاده میکنند؛ در حالی که بیشتر این بیماریها ویروسی هستند و آنتیبیوتیک هیچ تاثیری بر آنها ندارد.
مصرف نادرست آنتیبیوتیک باعث میشود باکتریها به مرور مقاوم شوند. در این شرایط، داروهایی که زمانی بیماری را درمان میکردند، دیگر موثر نخواهند بود و عفونتها سختتر درمان میشوند.
پزشکان هشدار میدهند مقاومت آنتیبیوتیکی تنها یک مشکل فردی نیست، بلکه تهدیدی برای کل جامعه محسوب میشود. وقتی باکتریهای مقاوم گسترش پیدا کنند، درمان عفونتهای ساده نیز دشوار و پرهزینه خواهد شد.یکی دیگر از مشکلات رایج، قطع زودهنگام آنتیبیوتیک است. برخی افراد پس از کاهش علائم، مصرف دارو را متوقف میکنند یا باقیمانده آن را به دیگران میدهند. این اقدام نیز احتمال مقاوم شدن باکتریها را افزایش میدهد.
مسکنها؛ آرامش موقت، خطر پنهان
مسکنها از پرمصرفترین داروهایی هستند که اغلب بدون نسخه میان افراد رد و بدل میشوند. اگرچه این داروها میتوانند درد را کاهش دهند اما مصرف بیرویه یا نادرست آنها خطرهای زیادی به همراه دارد.داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک ممکن است در برخی افراد موجب خونریزی معده، افزایش فشار خون یا آسیب کلیوی شوند. افرادی که سابقه زخم معده یا بیماری قلبی دارند، بیش از دیگران در معرض این عوارض هستند.
از سوی دیگر مصرف مسکن میتواند علائم بیماریهای خطرناک را پنهان کند. برای مثال، فردی که دچار آپاندیسیت شده ممکن است با مصرف مداوم مسکن درد را کنترل کند و مراجعه به پزشک را به تاخیر بیندازد؛ تا جایی که بیماری به مرحله پارگی آپاندیس برسد و جان بیمار تهدید شود.
فضای مجازی و توصیههای غیرعلمی
در سالهای اخیر شبکههای اجتماعی به یکی از منابع اصلی توصیههای دارویی تبدیل شدهاند. بسیاری از افراد بدون دانش پزشکی، تجربه شخصی خود را به عنوان راهحل درمانی منتشر میکنند و دیگران نیز بر اساس همان توصیهها دارو مصرف میکنند.
کارشناسان میگویند تجربه یک فرد نمیتواند معیار درمان برای همه باشد. حتی اگر دو نفر بیماری مشابهی داشته باشند، شرایط جسمی و واکنش بدنشان متفاوت است.
برخی تبلیغات فضای مجازی نیز مردم را به مصرف داروهای گیاهی یا مکملهای ناشناخته تشویق میکند. در حالی که طبیعی بودن یک محصول به معنای بیضرر بودن آن نیست و برخی ترکیبات گیاهی میتوانند با داروهای دیگر تداخل خطرناک ایجاد کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
پزشکان توصیه میکنند در صورت تداوم علائم، تب بالا، تنگی نفس، درد شدید، ضعف ناگهانی، سرگیجه یا علائم غیرعادی حتما باید به پزشک مراجعه شود و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز شود.
همچنین افراد نباید داروهای تجویزی خود را در اختیار دیگران قرار دهند، حتی اگر تصور میکنند بیماری مشابهی دارند. نگهداری داروهای باقیمانده برای مصرفهای بعدی نیز اقدامی نادرست است، زیرا ممکن است تاریخ مصرف آنها گذشته باشد یا شرایط مصرفشان تغییر کرده باشد.
فرهنگسازی برای مصرف منطقی دارو
کارشناسان حوزه سلامت معتقدند بخش زیادی از مصرف خودسرانه دارو ناشی از باورهای اشتباه و دسترسی آسان به داروهاست. بسیاری از مردم برای صرفهجویی در زمان یا هزینه، بدون مراجعه به پزشک از نسخه اطرافیان استفاده میکنند.در حالی که درمان صحیح، تنها با تشخیص درست امکانپذیر است. دارو زمانی موثر و ایمن خواهد بود که متناسب با شرایط هر فرد و زیر نظر پزشک یا داروساز مصرف شود.
نسخه قرضی شاید در ظاهر راهی ساده و سریع به نظر برسد اما میتواند سلامت فرد را با خطرهای جدی روبهرو کند؛ خطری که گاهی بهای آن بسیار سنگینتر از یک مراجعه ساده به پزشک خواهد بود.
آسیب پذیری بیشتر زنان در حوادث و بلایا/ لزوم تدوین برنامه ملی خانواده در برابر حوادث
مدیرگروه سلامت در حوادث دانشگاه علوم پزشکی تهران:
مدیرگروه سلامت در حوادث و بلایای دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به اینکه زنان در حوادث و بلایا بیشتر در معرض آسیب قرار میگیرند بر لزوم تدوین برنامه ملی خانواده در برابر حوادث و بلایا تأکید کرد.
نشست تخصصی«ادغام سلامت زنان و بارداری در برنامههای مدیریت بحران»به همت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران برگزار شد.
عباس استاد تقیزاده ،مدیر گروه سلامت در حوادث و بلایای دانشگاه علوم پزشکی تهران در این نشست با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران، خاطر نشان کرد ، ایران در یکی از پرخطرترین مناطق جهان از نظر زلزله، خشکسالی، سیل، تنش آبی و گردوغبار قرار دارد و بسیاری از این مخاطرات با تغییرات اقلیمی ارتباط مستقیم دارند.
وی تأکید کرد که افزایش بلایا در سالهای اخیر نشان میدهد توجه به مدیریت بحران باید بیش از گذشته در سیاستگذاریهای کشور مورد توجه قرار گیرد.
این پژوهشگر حوزه سلامت و مدیریت بحران با اشاره به رویکردهای جدید جهانی، گفت : امروزه بسیاری از حوادث و بلایا صرفاً پدیدههای طبیعی تلقی نمیشوند، بلکه عوامل اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی نقش مهمی در شدت پیامدهای آنها دارند.
استاد تقیزاده با استناد به مطالعات انجامشده درباره تابآوری زنان، اظهار کرد: زنان در حوادث و بلایا بیشتر در معرض آسیب قرار میگیرند و نیازهای آنان در بسیاری از مواقع به درستی شناسایی نمیشود. ضمن اینکه زنان دارای ظرفیتهای ارزشمندی در حوزه مدیریت بحران هستند.
به گفته او، زنان معمولاً از شبکههای اجتماعی پایدارتر، ادراک خطر بالاتر، توجه بیشتر به هشدارهای اولیه، انگیزه بیشتر برای مشارکت اجتماعی و توانایی بالاتر در حمایت از اعضای خانواده برخوردارند.
لزوم ارتقای آمادگی روانی ـ اجتماعی و ایجاد فرصتهای برابر
تقیزاده خواستار مشارکت فعال زنان در برنامهریزی، اجرا و ارزیابی برنامههای مدیریت بحران شد و گفت: توانمندسازی زنان از طریق آموزش، ارتقای آمادگی روانی ـ اجتماعی و ایجاد فرصتهای برابر باید به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری تبدیل شود، چراکه افزایش آمادگی روانی و اجتماعی زنان میتواند به طور مستقیم آمادگی کل جامعه را نیز افزایش دهد.
او خاطرنشان کرد: بحرانها علاوه بر آثار جسمی و اقتصادی، میتوانند زمینهساز بروز آسیبهای اجتماعی همچون ازدواج زودهنگام، کودکهمسری، افزایش خشونتهای خانگی و فشارهای روانی شوند.
تقیزاده در جمعبندی سخنان خود پیشنهاد کرد ، علاوه بر برنامههای مدیریت بحران موجود، یک «برنامه ملی خانواده در برابر حوادث و بلایا» نیز تدوین شود تا نیازهای زنان، مادران، کودکان و خانوادهها به صورت جامع در آن دیده شود.
لزوم توجه به حریم خصوصی خانوادهها و امنیت زنان درطراحی اردوگاهها و اسکانهای اضطراری
الهام رجبی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا دانشگاه علوم توانبخشی نیز در این نشست تخصصی به اهمیت نقش سلامت زنان در بحران پرداخت و گفت: سلامت مادران در بحران فقط یک مسئله درمانی نیست، بلکه یک موضوع راهبردی برای حفظ خانواده، فرزندآوری و تابآوری جامعه است .۲۵ درصد زنان در سن باروری در بحرانها ممکن است باردار باشند یا با بارداری مواجه شوند. زنان باردار در شرایط بحران جزو آسیبپذیرترین گروهها هستند؛ چون ۶۰ درصد از مرگهای مادری پس از زایمان رخ میدهد و ۴۵ درصد آنها در ساعات و روزهای نخست پس از زایمان رخ میدهد و کوچکترین اختلال در دسترسی به خدمات درمانی، میتواند جان آنها را تهدید کند.
وی در پایان تأکید کرد: در طراحی اردوگاهها و اسکانهای اضطراری باید به حریم خصوصی خانوادهها، امنیت زنان و پیشگیری از خشونت مبتنی بر جنسیت توجه ویژه داشت.
مهاجرانی: لایحه منع خشونت علیه زنان در مسیر استرداد است
سخنگوی دولت اعلام کرد که لایحه منع خشونت علیه زنان در مسیر استرداد است.
فاطمه مهاجرانی امروز – ۲۰ خرداد – در حاشیه مراسم سومین سوگ «امین ایران» که به یاد رهبر شهید انقلاب برگزار شد، در جمع خبرنگاران، اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب نگاههای بلندی برگرفته از منظر قرآنی و در حوزههای مختلف از جمله توجه به زنان و علم و توجه متوازن به همه موضوعات داشتند و نگاه ایشان، نگاهی آموزنده بود.
وی افزود: طبیعتا سالهای درازی باید از نگاههایی که ایشان برای ما تبیین کردند و منظرهایی که برای ما ترسیم کردند، بیاموزیم.
سخنگوی دولت همچنین در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت لایحه منع خشونت علیه زنان در مجلس، گفت: لایحه منع خشونت علیه زنان در مسیر استرداد است.
موضوع محله محوری در دستور کار دولت است
مهاجرانی درباره طرح محله محوری گفت: یکی از موضوعاتی که دولت بهطور جدی دنبال میکند، طرح محلهمحوری است که در حال حاضر با توجه به اثری که مساجد میتوانند داشته باشند، این نهاد مذهبی بهعنوان محور اصلی طرح در نظر گرفته شدهاند.
وی ادامه داد: موضوعاتی نظیر آموزش، حمایت، بهداشت و درمان و سایر مسائل مرتبط، در این چارچوب بهصورت کامل در حال طراحی است و وزارت کشور به همراه استانداری تهران اجرای این طرح را در یکی از مناطق آغاز کردهاند.
سخنگوی دولت در پایان گفت: امیدوارم نتایجی که از اجرای این طرح به دست میآید و نقشی که زنان میتوانند در این زمینه ایفا کنند، قابل تسری به سایر نقاط ایران باشد.
تغییر الگوی فرزندآوری در کشور نگران کننده است/ضرورت مراقبت از زنان باردار در مواقع بحران
معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت عنوان کرد
معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت با اشاره به تغییر الگوی فرزندآوری در کشور، اظهار کرد: یکی از نشانههای نگرانکننده این است که برای نخستین بار، تعداد فرزندان اول از تعداد فرزندان دوم بیشتر شده است. این موضوع نشان میدهد که جامعه به سمت الگوی تکفرزندی حرکت میکند؛ روندی که در صورت تداوم، پیامدهای جدی برای آینده جمعیتی کشور خواهد داشت.
نشست تخصصی«ادغام سلامت زنان و بارداری در برنامههای مدیریت بحران»به همت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران برگزار شد. در این نشست، متخصصان بر ضرورت توجه به سلامت مادران در تمامی مراحل مدیریت بحران، از پیشگیریتا بازسازی، تأکید کردند.
حامد برکاتی معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت ، در ابتدای این نشست با تشکر و قدردانی از شهرداری و سازمان مدیریت بحران؛ پیرامون چهره شهر در حوادث اخیر، افزود: این اقدامات شهرداری تهران باعث زنده نگه داشتن امید در میان مردم شد.
او با توجه به سیاستهای کلی جمعیت که ۱۴ بند است، دو محور را حائز اهمیت دانست و گفت: نخستین محور رسیدن به سطح باروری جایگزین است به این معنا که به ازای هر زن در سن باروری، به طور متوسط ۲.۱ فرزند متولد شود تا ساختار جمعیتی کشور حفظ شود. دومین محور نیز رصد مستمر شاخصهای جمعیتی است که متأسفانه در سالهای گذشته به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است.
برکاتی مهم ترین چالش در حوزه جمعیت را مسئله ازدواج دانست و اذعان کرد: در حال حاضر حدود ۱۲ میلیون جوان بالای ۲۰ سال و نزدیک به ۱۸ میلیون نفر بالای ۱۵ سال در کشور مجرد هستند که بخش قابل توجهی از ظرفیت آینده جمعیتی کشور در همین گروه قرار دارند.
وی با انتقاد از سیستم اجرایی قانون در این زمینه، افزود: خطرپذیرترین گروهها در حوزه سلامت؛ زنان باردار( خصوصاً سه ماهه سوم بارداری)،زنانی با نیازمند مراقبت ویژه، نوزادان تازه متولد شده، نوجوانان، زنان سرپرست خانوار، زنان شیرده، خانواده های دارای چند کودک و افراد با نیازهای ویژه که معمولا رسیدگی به آنها کمتر اما نیازشان بیش از سایر گروه هاست، هستند.
برکاتی با بیان اندازه و گستره تولد در کشور گفت: در کشور با حدود ۸۶ میلیون نفر جمعیت و نزدیک به ۹۰۰ هزار تولد سالانه، در هر زمان حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار زن باردار وجود دارد؛ یعنی حدود یک درصد جمعیت کشور.
معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت قطع مراقبتهای زنان باردار را یکی از مهمترین تهدیدها در مواقع بحران دانست و گفت: تجربه حوادثی همچون زلزله ورزقان و سیلابهای شمال کشور نشان داده است که در روزهای نخست وقوع حادثه، دسترسی به خدمات مراقبتی مادران باردار با اختلال جدی مواجه میشود. علاوه بر این، احتمال افزایش زایمانهای ناایمن، اختلال در نظام ارجاع و انتقال بیماران، کمبود دارو، خون و تجهیزات حیاتی و همچنین افزایش استرس، سوءتغذیه و ناامنی وجود دارد.
وی با بیان اینکه در حوزه سلامت مادران سه نوع تأخیرمیتواند پیامدهای جدی ایجاد کند، گفت: در شرایط بحران، سه نوع تأخیر تشدید میشوند و میتوانند سلامت مادر و نوزاد را با خطرات جدی مواجه کنند.نخست، تأخیر در تصمیمگیری برای مراجعه به مراکز درمانی که ممکن است ناشی از ترس، ناآگاهی، محدودیتهای خانوادگی، ناامنی یا باورهای فرهنگی باشد. دوم، تأخیر در رسیدن به مرکز درمانی به دلیل تخریب راهها، کمبود وسایل حملونقل یا اختلال در ارتباطات. سوم، تأخیر در دریافت خدمات مناسب به علت کمبود نیروی انسانی، دارو، تجهیزات یا ظرفیت درمانی. البته زنان در بحران تنها با چالشهای مرتبط با بارداری روبهرو نیستند.
معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت گفت: افزایش بارداریهای ناخواسته، خطر خشونت علیه زنان و دختران، نبود حریم خصوصی در محلهای اسکان اضطراری، مشکلات بهداشت قاعدگی و افزایش مسئولیت مراقبت از کودکان و سالمندان از جمله مشکلاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، سلامت روان مادران نیز بهشدت تحت تأثیر بحران قرار میگیرد. اضطراب، افسردگی، اختلال خواب، سوگ و استرس شدید میتواند توانایی مادر در مراقبت از خود و نوزاد را کاهش دهد و پیامدهای بلندمدتی برای خانواده به همراه داشته باشد.
توزیع بیرویه شیرخشک میتواند موجب کاهش تغذیه طبیعی نوزادان
برکاتی با توجه به تجربه حوادث اخیر معتقد است:توزیع بیرویه شیرخشک میتواند موجب کاهش تغذیه طبیعی نوزادان و بروز مشکلات بعدی شود.
او به اقدامات ضروری در قبل ، حین و بعد بحران اشاره کرد و گفت: از اقداماتی که باید پیش از وقوع بحران برای حفاظت از سلامت مادران و نوزادان در بحران برنامهریزی شود، شناسایی زنان باردار و مادران تازهزا ، تعیین مراکز امن زایمان ، استقرار تیمهای مامایی و پزشکی، تأمین دارو و تجهیزات ضروری، ذخایر خون و امکانات جراحی و همچنین برنامهریزی برای مراقبتهای پس از زایمان است.
برکاتی با تأکید بر اینکه در زمان بحران فعالسازی تیمهای سیار، پایش وضعیت مادران و نوزادان، تأمین مسیرهای انتقال ایمن و ثبت و تحلیل مستمر اطلاعات اهمیت ویژهای دارد، تصریح کرد: پس از بحران نیز پیگیری وضعیت مادران نیازمند مراقبت ویژه، ارائه حمایتهای روانی و اجتماعی و بازسازی خدمات سلامت باروری باید در اولویت قرار گیرد.
برکاتی در ادامه سخنان خود با اشاره به وضعیت جمعیتی کشور، اظهار کرد: در سیاستهای کلی جمعیت و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، برخی موضوعات اساسی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. یکی از مهمترین این موارد، مسئله ازدواج جوانان و فاصله زمانی میان ازدواج و فرزندآوری است.
افزایش سن بارداری، امکان فرزندآوری بیشتر در خانوادهها را از بین میبرد
وی با بیان اینکه میانگین فاصله ازدواج تا تولد نخستین فرزند در کشور حدود ۴.۷ سال است،اظهارکرد: فاصله میان تولد فرزند اول و دوم نیز به طور متوسط به حدود شش سال میرسد. در نتیجه، سن متوسط فرزندآوری نخست برای زنان به حدود ۲۷ سال و سن تولد فرزند دوم به حدود ۳۴ سالگی میرسد. این روند باعث میشود بسیاری از خانوادهها امکان فرزندآوری بیشتر را از دست بدهند.
معاون برنامهریزی ستاد ملی جمعیت با اشاره به شاخص باروری کل کشور افزود: سطح جانشینی جمعیت ۲.۱ فرزند به ازای هر زن است؛ به این معنا که اگر میزان باروری در این سطح قرار داشته باشد، ساختار جمعیتی کشور حفظ میشود. با این حال، میزان باروری در ایران به حدود ۱.۳۴ فرزند رسیده که در زمره سطوح بسیار پایین باروری قرار میگیرد.
کاهش میزان باروری و ایجاد “چاله جمعیتی”
وی هشدار داد: مناطقی که میزان باروری آنها به کمتر از ۱.۳ فرزند برسد، وارد آنچه متخصصان «چاله جمعیتی» مینامند میشوند؛ وضعیتی که خروج از آن بسیار دشوار است. استانهایی مانند گیلان و مازندران اکنون در این شرایط قرار دارند.
برکاتی با اشاره به پیشبینیهای جمعیتی ادامه داد: بر اساس برخی سناریوهای بینالمللی، اگر روند فعلی باروری ادامه یابد، جمعیت ایران تا پایان قرن حاضر ممکن است به حدود ۴۴ میلیون نفر کاهش پیدا کند و بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را سالمندان تشکیل دهند.
وی با تأکید بر پیامدهای سالمندی جمعیت گفت: سالمندی تنها یک مسئله جمعیتی نیست، بلکه تمامی بخشهای نظام سلامت، رفاه، اقتصاد و خدمات اجتماعی را تحت تأثیر قرار میدهد. در دهههای آینده کشور با جمعیت بزرگی از سالمندان مواجه خواه شد که نیازمند خدمات درمانی، مراقبتی و حمایتی هستند.
معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت همچنین به روند کاهشی تولدها اشاره کرد و گفت: تعداد موالید کشور از بیش از یک میلیون و ۵۷۰ هزار تولد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۸۹۲ هزار تولد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این کاهش نشان میدهد که روند افت باروری نه تنها متوقف نشده، بلکه در سالهای اخیر با سرعت بیشتری ادامه یافته است.
برکاتی با اشاره به تغییر الگوی فرزندآوری در کشور، اظهار کرد: یکی از نشانههای نگرانکننده این است که برای نخستین بار، تعداد فرزندان اول از تعداد فرزندان دوم بیشتر شده است. این موضوع نشان میدهد که جامعه به سمت الگوی تکفرزندی حرکت میکند؛ روندی که در صورت تداوم، پیامدهای جدی برای آینده جمعیتی کشور خواهد داشت.
برکاتی خاطرنشان کرد: بر اساس پیمایشهای ملی، میانگین تعداد فرزند مطلوب در میان خانوادههای ایرانی بیش از دو فرزند است، اما فاصله قابل توجهی میان تمایل خانوادهها و تعداد فرزندان واقعی وجود دارد. این شکاف نشان میدهد که موانع اقتصادی، اجتماعی و حمایتی مانع تحقق خواستههای خانوادهها شده است.
وی افزود: بخش مهمی از این شکاف ناشی از عوامل اقتصادی، نگرانی نسبت به آینده فرزندان، هزینههای تربیت و آموزش، مسکن، اشتغال و همچنین کاهش احساس امنیت و ثبات در زندگی است. بسیاری از زوجهای جوان تمایل به فرزندآوری دارند، اما به دلایل مختلف تصمیم خود را به تعویق میاندازند.
معاون برنامهریزی ستاد ملی جمعیت با اشاره به نتایج نظرسنجیها درباره دلایل کاهش فرزندآوری، گفت: مهمترین عوامل مطرحشده از سوی مردم شامل شرایط اقتصادی نامناسب، ناکافی بودن حمایتهای دولتی، نگرانی نسبت به آینده فرزندان، مسائل فرهنگی و تغییر سبک زندگی است.
برکاتی در ادامه به طرح «کارت امید مادر» اشاره کرد و یادآور شد: یکی از برنامههایی که با هدف حمایت مستقیم از مادران طراحی شده، کارت امید مادر است. این طرح با هدف کاهش بخشی از هزینههای واقعی خانوادهها و همچنین تقویت جایگاه و کرامت مادری در جامعه اجرا میشود.
وی توضیح داد: تمامی مادرانی که از ابتدای سال ۱۴۰۵ صاحب فرزند شدهاند، بدون نیاز به مراجعه حضوری و صرفاً بر اساس ثبت اطلاعات تولد در سامانههای رسمی، مشمول دریافت این حمایت میشوند. اطلاعات تولد از طریق بیمارستانها ثبت و پس از تأیید در سامانه ثبت احوال، فرایند تخصیص اعتبار انجام میشود. اعتبار این طرح به صورت مستقیم بر روی کارت بانکی مادران شارژ میشود و امکان استفاده از آن برای خرید کالاهای تعیینشده فراهم است. همچنین برخی اقلام مورد نیاز مادر و کودک، از جمله پوشک و برخی کالاهای ضروری این طرح مورد توجه قرار گرفتهاند و این دوره اول است. همچنین در سه ماهه آخر سال ۱۴۰۵ یا اوایل ۱۴۰۶ کارت فیزیکی به مادران اهدا خواهد شد که شامل ۳۰ خدمت خواهد بود.
معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت، تصریح کرد: هدف اصلی این طرح صرفاً پرداخت کمک مالی نیست، بلکه تلاش میشود جایگاه اجتماعی و ارزش مادری در جامعه بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و حمایت از مادران به عنوان یکی از ارکان اصلی خانواده تقویت شود.
فرماندار: محیط کار در قشم باید برای مادران امن و حمایتگر باشد
فرماندار قشم، با تأکید بر ضرورت حمایت از سیاستهای جوانی جمعیت، گفت: تمامی تلاشها برای ایجاد محیطهای کاری امن و حمایتگر از مادران شاغل در این شهرستان به کار گرفته خواهد شد تا هیچ بانویی به دلیل ماهیت قراردادهای کاری، مجبور به پنهانکاری یا تأخیر در بارداری نباشد.
حسین امیرتیموری در نشست شورای سلامت شهرستان قشم با تأکید بر لزوم بهرهمندی مردم شهرستان از مشوقهای فرزندآوری، از پیگیری جدی برای جذب و اجرای این حمایتها در قشم خبر داد.
وی همچنین با اشاره به وضعیت مادران شاغل در کارگاهها و شرکتها اظهار کرد: بر اساس گزارشهای دریافتی، شماری از بانوان به دلیل غیررسمی بودن قراردادهای کاری، ناچار به پنهان کردن یا تأخیر در بارداری میشوند.
وی تأکید کرد: این موضوع با جدیت پیگیری خواهد شد تا محیط کار به فضایی امن و حمایتگر تبدیل شود و هیچ مادری به دلیل بارداری نگران از دست دادن شغل خود نباشد.
امیرتیموری با یادآوری تجربه فرهنگسازی گسترده در دهه ۶۰ برای تحقق اهداف جمعیتی، گفت: امروز نیز برای ساختن آیندهای پویا و امیدوارکننده، نیازمند حمایتها و مشوقهای مؤثر در حوزه فرزندآوری هستیم.
قشم دارای بیشترین موالید در هرمزگان
در ادامه این نشست، مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان قشم، با اشاره به اینکه در سال ۱۴۰۴ تنها ۷۰ درصد موالید مورد انتظار در شهرستان محقق شده است، گفت: قشم با وجود ثبت بالاترین آمار موالید در استان هرمزگان، همچنان برای رسیدن به شاخصهای مطلوب جمعیتی به تلاش بیشتری نیاز دارد.
دکتر یاسر مرادی، از اجرای دو برنامه در راستای افزایش جمعیت و کاهش موارد سقط خبر داد و افزود: برنامه جامع مهار، پایش و پیشگیری از سقطهای خودبهخودی با تکیه بر آموزشهای سبک زندگی سالم و طب ایرانی، همچنین راهاندازی مرکز «نفس» با هدف نجات فرزند از سقط، در حال پیگیری و اجراست.
دکتر مرادی در زمینه خودمراقبتی در پیشگیری از سرطان، تصریح کرد: بین ۳۰ تا ۵۰ درصد سرطانها با اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی، ترک دخانیات و غربالگریهای منظم قابل پیشگیری هستند.
وی با اشاره به شایعترین سرطانها در کشور و هرمزگان، از سرطانهای پستان، پروستات و روده بزرگ به عنوان شایعترین سرطانها در کشور و سرطانهای پستان، تیروئید و کولورکتال در هرمزگان نام برد.
دبیر شورای سلامت شهرستان قشم همچنین از اجرای برنامه آموزشی خودمراقبتی برای پیشگیری و کنترل سرطان در راستای ارتقای سواد سلامت جامعه در شهرستان قشم خبر داد.
ایجاد بازارچه صنایع دستی دائمی در رودان
معاون صنایعدستی میراث فرهنگی و گردشگری استان هرمزگان از تصویب تخصیص زمین برای احداث بازارچه دائمی صنایعدستی در شهر رودان خبر داد و گفت: این شهرستان با برخورداری از ظرفیتهای کمنظیر هنری، پتانسیل تبدیل شدن به قطب عرضه صنایعدستی در شرق استان را دارد.
ساناز رمجی در نشست مشترک بررسی زیرساختهای صنایعدستی شهرستان رودان با تاکید بر ضرورت تقویت زنجیره ارزش در هنرهای سنتی منطقه، خواستار واگذاری هرچه سریعتر زمین مناسب برای احداث بازارچه دائمی شد و این اقدام را گامی راهبردی برای رونق معیشت هنرمندان محلی برشمرد.
وی اظهار کرد: ایجاد بازارچه صنایعدستی، مسیر عرضه مستقیم محصولات را هموار کرده و با حذف واسطههای غیرضروری، به تثبیت بازار فروش و افزایش انگیزه تولیدکنندگان منجر میشود.
معاون صنایعدستی میراثفرهنگی هرمزگان خاطرنشان کرد: شهرستان رودان به لحاظ تنوع رشتهها و شمار هنرمندان فعال، از این ظرفیت برخوردار است که به قطب صنایع دستی شرق استان تبنیدلی شود و راهاندازی یک مرکز متمرکز، هویت و اقتصاد محلی را ارتقا میدهد.
ایجاد بازارچه صنایع دستی دایمی در رودان
رمجی با اشاره به پرونده ثبت ملی شهر زیارتعلی بیان کرد: نواربافی از اصیلترین صنایعدستی رودان است و در صورت تکمیل زیرساختها، ثبت زیارتعلی به عنوان شهر ملی نواربافی، زمینهساز حمایتهای ویژه دولتی، برندسازی و معرفی این هنر در سطح ملی و بینالمللی خواهد شد.
فرماندار شهرستان رودان نیز در این نشست با اشاره به استقبال از طرحهای پیشنهادی و پیوند طبیعت و هنر در این شهرستان، افزود: رودان با برخورداری از باغات، جاذبههای طبیعی بکر و اماکن زیارتی، سالانه میزبان گردشگران بسیاری است.
محمد محسنی ادامه داد: صنایع دستی باید به عنوان مکمل زنجیره گردشگری در کنار این جاذبهها قرار گیرد تا تجربه سفر برای زائران و گردشگران کامل شود.
وی تصریح کرد: مقرر شده است با همکاری فرمانداری و نهادهای متولی، روند جانمایی و واگذاری زمین بازارچه تسریع شده و مستندات لازم برای تکمیل پرونده ثبتی شهر زیارتعلی در اولویت قرار گیرد.
رقابتهای اسکواش بانوان جام اعیاد کیش پایان یافت
مسابقات اسکواش جام اعیاد بانوان کیش با معرفی نفرات برتر به کار خود پایان داد.
در این دوره از مسابقات در رده سنی نونهالان که مسابقات آن از ۱۰ خردادماه در دو گروه A و B آغاز شده بود، وندا عبادی در دیدار نهایی با نتیجه ۳ بر یک مقابل یلدا عبادی به برتری رسید و عنوان قهرمانی را از آن خود کرد.
در این رده سنی، یلدا عبادی به مقام دوم دست یافت و نیلگون حسنزاده و ایرن مشیری به طور مشترک بر جایگاه سوم ایستادند.
در بخش بزرگسالان این مسابقات نیز که رقابتهای آن از ۱۱ خردادماه با حضور ۱۳ ورزشکار به صورت جدول تکحذفی پیگیری شد، دینا محمدی با کسب برتری در دیدار نهایی برابر یاسمن جهانشاهی، سکوی نخست را از آن خود کرد.
در این رده سنی یاسمن جهانشاهی به مقام دوم رسید و شادی بیدگلی و پرنیا نبوی به صورت مشترک جایگاه سوم را کسب کردند.
همچنین در جدول پلیت(plate) این مسابقات، سونیا ثقفی موفق به کسب عنوان نخست شد.
آغاز رویداد ملی «تصویر، نغمه و قصه کانون» در هرمزگان
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هرمزگان گفت: رویداد ملی «تصویر، نغمه و قصه کانون» با شعار «برای ایران؛ میمانیم، میخوانیم، میسازیم» در آستانه فصل تابستان و اوقات فراغت دانشآموزان در این استان آغاز شد.
پروین پشتکوهی در این زمینه افزود: این طرح با هدف غنیسازی اوقات فراغت و تقویت عدالت آموزشی و فرهنگی از ۱۶ خردادماه سالجاری آغاز شده و تا ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت.
وی اظهار کرد: سبد فرهنگی ویژهای شامل، یک فیلم یا انیمیشن، یک کتاب صوتی و یک اثر موسیقایی برای مخاطبان بارگذاری خواهد شد، که در مجموع ۲۸۲ اثر هنری فاخر در طول فصل تابستان، در اختیار کودکان و نوجوانان قرار میگیرد.
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هرمزگان خاطرنشان کرد: بر اساس برنامهریزیها از سوی امور سینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، این رویداد در یک بازه زمانی ۹۴ روزه تعریف شده است.
پشتکوهی عنوان کرد: این طرح فرهنگی، بستری نوین و رایگان را برای دسترسی کودکان و نوجوانان عضو مراکز کانون به آثار شاخص سینمایی، ادبی و موسیقایی فراهم کرده است.
وی تصریح کرد: این برنامه که به صورت رایگان برای اعضای کانون طراحی شده، بخشی از راهبرد کلان کانون پرورش فکری برای تبدیل خانهها به کانونهای کوچک فرهنگی و هنری در ایام تعطیلات تابستانی است.
دسترسی آسان در بستر” نما”
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هرمزگان ادامه داد: دسترسی به این آثار از طریق پایگاه اینترنتی «نما» به نشانی nama.kpf.ir امکانپذیر است و اعضای مراکز کانون میتوانند با مراجعه به این نشانی، علاوه بر لذت بردن از تماشای آثار سینمایی، با ادبیات فاخر از طریق کتابهای صوتی و موسیقی اصیل ایرانی پیوندی عمیقتر برقرار کنند.
آغاز تابستانِ کودکان هرمزگانی با رویداد ملی “تصویر، نغمه و قصه کانون”
پشتکوهی بیان کرد: برگزاری چنین رویدادهایی، به ویژه برای اعضای مراکز کانون در مناطق مختلف، گامی موثر در جهت کاهش شکاف دسترسی به منابع فرهنگی است و این رویداد نه تنها اوقات فراغت کودکان را با محتوای سالم و سازنده پر میکند، بلکه فرصتی برای آشنایی با تولیدات تخصصی کانون در حوزههای مختلف هنری فراهم میآورد.
وی گفت: انتظار میرود با استقبال خانوادهها و اعضای کانون از این بستر دیجیتال، شاهد بهرهوری بیشتری از ظرفیتهای هنری کانون در سراسر استان هرمزگان باشیم.
عکاس هرمزگانی مدال طلای جهانی اکسپوژر ۲۰۲۶ را کسب کرد
امیر مینابیان، عکاس هرمزگانی، موفق شد برای سومین بار مدال طلای رویداد بین المللی اکسپوژر را در بخش فرهنگ ملل کسب کند.
این عکاس هرمزگانی موفق شد با اثر خود که به پوشش زنان هرمزگان اختصاص داشت توانست در جشنواره جهانی عکاسی «اکسپوژر ۲۰۲۶» که به میزبانی امارات متحده عربی برگزار شد توجه داوران بین المللی را جلب و برای کشور ایران افتخارآفرینی کند.
وی در عکس برگزیده خود در این جشنواره با به تصویر کشیدن اصالت و زیبایی پوشش محلی زنان خطه خلیج فارس، جلوه ای از غنای فرهنگی جنوب ایران را در معرض دید جهانیان قرار داد و توانست جایگاه فرهنگ غنی استان هرمزگان را در سطح جهانی ارتقا بخشیده است.
این عکاس هرمزگانی در مورد کسب این موفقیت به خبرنگار ایرنا گفت: در خلق این اثر نگاهش به تصویر، ترکیبی از روایتگری، مستندسازی و تأمل زیباییشناسانه است که همزمان به ریشههای فرهنگی وفادار است و به زبان جهانی هنر معاصر را پاسخ میدهد.
مینابیان اضافه کرد: امسال نیز عکسی از پوشش زنان هرمزگان که نشان دهنده هنر و فرهنگ و نگاه و رویکرد زیباشناسانه در زندگی جاری و روزمره مردم هرمزگان است، برای سومین بار پس از سال های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵ توانست مدال طلای این رویداد را کسب کند.
این هنرمند درباره رویداد بین المللی اکسپوژر نیز گفت: این جشنواره جهانی که هرساله برگزار می شود یکی از معتبرترین رویدادهای حوزه عکاسی در جهان است چون فقط یک نمایشگاه ساده نیست، بلکه یک پلتفرم (بُن سازه) جامع آموزشی و رقابتی است و هدف اصلی آن ترویج هنر عکاسی، مستندسازی و حمایت از عکاسان در سطوح مختلف حرفهای است.
این عکاس خاطرنشان کرد: مجموعه کارگاههای آموزشی یکی از نقاط قوت این رویداد است که با حضور عکاسان نامدار جهان برگزار و به آموزش تکنیکها و مهارتهای نوین میپردازد.
به گفته مینابیان این جشنواره دارای بخش رقابتی است که به عکاسان برتر در دستهبندیهای مختلف جوایز نقدی و فرصتهای نمایشگاهی اهدا میکند و به دلیل جذب عکاسان برنده جایزه پولیتزر و عکاسان مطرح نشنال جئوگرافیک، به یک مرکز تجمع برای نخبگان دنیای عکاسی تبدیل شده است.
امیر مینابیان عکاس، مستندساز و مدرس دانشگاه (متولد، بندرعباس) از عکاسان شناخته شده ای است که بیش از ۲ دهه در حوزههای گوناگونی مانند معماری، طبیعت، صنعت، و فرهنگ بومی فعالیت کرده است.
آثار او که تلفیقی از نگاه مستندنگارانه و حساسیت زیباییشناسانهاند، در بیش از ۱۹۰ نمایشگاه و جشنواره در ایران، اروپا، امریکا و خاورمیانه به نمایش درآمدهاند.
مینابیان فارغالتحصیل رشته گرافیک است و در کنار فعالیتهای هنری، بیش از ۱۰ سال به تدریس عکاسی، گرافیک و صنایع دستی در دانشگاههای استان هرمزگان پرداخته و نقش مؤثری در آموزش نسل جدید هنرمندان ایفا کرده است.
آثار او در کتابها، گالریها و مجموعههای معتبر از جمله گالری جان اف کندی (امریکا) در یونان، ایستگاه تاریخی قطار براونشوایگ (آلمان)، برزیل، آرژانتین، انگلستان، ولز، دانشگاه تایلند، تاجیکستان، امریکا، سوئد و مرکز بینالمللی هنر آرت دبی به نمایش درآمده اند.
برنامههای هفته صنایعدستی در هرمزگان اعلام شد
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان گفت: همزمان با هفته صنایعدستی، برنامههای متنوعی با محوریت پاسداشت هنرمندان، توسعه بازار، آموزش و معرفی ظرفیتهای بومی در نقاط مختلف هرمزگان برگزار خواهد شد.
عادل شهرزاد روز چهارشنبه با اشاره به جایگاه صنایعدستی بهعنوان یکی از ارکان هویت فرهنگی و ظرفیتهای مهم اقتصاد خلاق در هرمزگان، افزود: در آغاز این هفته، نشست تخصصی با فعالان و هنرمندان صنایعدستی استان برگزار خواهد شد، تا ضمن بررسی مسائل، چالشها و فرصتهای این حوزه، زمینه تعامل و همافزایی میان هنرمندان و مسئولان فراهم شود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان با اشاره به برگزاری آیین تجلیل از پیشکسوتان صنایعدستی، تاکید کرد: پاسداشت سالها تلاش هنرمندان پیشکسوت و انتقال تجربه آنان به نسلهای جدید، یکی از اهداف مهم برنامههای این هفته است.
شهرزاد تصریح کرد: همچنین بازارچه صنایع دستی در بندرعباس با حضور هنرمندان و تولیدکنندگان، فرصتی برای عرضه مستقیم آثار، حمایت از تولیدکنندگان و آشنایی بیشتر مردم با هنرهای سنتی استان فراهم میکند.
وی بیان کرد: بازارچه و کارگاههای آموزشی صنایعدستی در روستای ملی حصیربافی بهمنی میناب با هدف معرفی ظرفیتهای این روستا و تقویت جایگاه آن در حوزه تولید و آموزش حصیربافی برگزار میشود.
برنامههای هفته صنایعدستی در هرمزگان اعلام شد
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان اضافه کرد: بازارچه صنایعدستی در شهرهای کنگ و بندرلنگه نیز با محوریت شهر ملی گلابتوندوزی برگزار خواهد شد، تا ضمن معرفی این هنر اصیل، زمینه حمایت از هنرمندان فعال در این رشته فراهم شود.
شهرزاد همچنین از برگزاری نشست تخصصی با مسئولان شهرستان میناب در راستای توسعه و تقویت ظرفیتهای روستای ملی حصیربافی بهمنی خبر داد و افزود: در این نشست راهکارهای توسعه زیرساختها، حمایت از هنرمندان و ارتقای جایگاه این روستا در سطح ملی بررسی خواهد شد.
وی بازدید از کارگاههای صنایعدستی استان را از دیگر برنامههای این هفته عنوان کرد و گفت: این بازدیدها با هدف بررسی مسائل هنرمندان، حمایت از تولیدکنندگان و آشنایی نزدیک با فرآیند تولید صنایعدستی انجام میشود.
در حال حاضر بیشاز ۸۰ هزار نفر صنعتگر صنایعدستی در هرمزگان فعالیت میکنند که از این تعداد بیشاز ۶۰ هزار نفر مجوز فعالیت دریافت کردهاند و همچنین مجوز فعالیت ۱۱ فروشگاه صنایعدستی در این استان صادر شده است.