کتاب‌های «درخت جادویی» و «داستان‌های دوستی» در هرمزگان رونمایی شد

 آیین رونمایی و معرفی ۲ کتاب «درخت جادویی» نوشته روژا جعفری، عضو نوجوان محفل ادبی چیچکا و «داستان‌های دوستی» تالیف مریم قاسمی، در کتابخانه اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای بندرعباس برگزار شد.

محفل ادبی داستان کودک و نوجوان «چیچکا»، با حضور جمعی از نویسندگان و فعالان فرهنگی، میزبان آیینی متفاوت و تاثیرگذار بود.

کتاب «درخت جادویی» که توسط روژا جعفری، عضو نوجوان و مستعد محفل چیچکا، به رشته تحریر درآمده، داستانی خلاقانه با زبانی نمادین است، که در آن، یک درخت از رفتارهای نادرست انسان نسبت به محیط زیست گلایه می‌کند.

این اثر که با روایتی از زبان درخت پیش می‌رود، مخاطب را به تاملی عمیق در رابطه انسان و طبیعت فرامی‌خواند و تلاش دارد با زبانی داستانی، حس مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی را در نسل کودک و نوجوان نهادینه کند.

همچنین کتاب «داستان‌های دوستی» نوشته مریم قاسمی، نویسنده هرمزگانی نیز در ادامه این نشست معرفی شد.

این مجموعه ادبی با بهره‌گیری از داستان‌های کوتاه و گیرا، مفاهیم ناب اخلاقی و تربیتی برگرفته از سخنان و آموزه‌های حضرت امام علی(ع) را با زبانی ساده، روان و امروزی در اختیار کودکان و نوجوانان قرار می‌دهد.

قاسمی در این اثر نشان داده است، که چگونه می‌توان از دل میراث کهن، پلی به سوی دنیای امروز زد و مفاهیم عمیق انسانی را در قالب قصه‌هایی ملموس و کاربردی روایت کرد.

حاضران در این محفل ادبی، ضمن آشنایی با مراحل نگارش و چاپ این ۲ اثر، درباره پیام‌های محتوایی آن‌ها به تبادل نظر پرداختند.

استقبال پرشور اعضای نوجوان محفل چیچکا از آثار مطرح‌ شده و پرسش‌های دقیق آن‌ها درباره روند خلق یک اثر داستانی از ویژگی‌های این محفل ادبی بود.

کتاب «درخت جادویی» توسط انتشارات امینان و کتاب «داستان‌های دوستی» توسط انتشارات سومیتا راهی بازار نشر شده‌اند.

برگزاری این نشست، گامی موثر در راستای حمایت از نویسندگان جوان، شناسایی استعدادهای ادبی در حوزه کودک و نوجوان و ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی در میان نسل آینده‌ساز این مرزوبوم ارزیابی می‌شود؛ رویکردی که محفل ادبی چیچکا با جدیت آن را دنبال می‌کند.

صنایع دستی، پیشران اقتصاد خانوارهای مددجوی هرمزگانی

 صنایع دستی در هرمزگان به بستری برای اشتغال پایدار و تقویت اقتصاد خانواده‌ها تبدیل شده، حمایتی گسترده که طی ۲ سال اخیر هزاران فرصت شغلی برای مددجویان کمیته امداد این استان ایجاد کرده و سهم بانوان سرپرست خانوار را در تولید و کارآفرینی افزایش داده است.

به مناسبت روز صنایع دستی و روز ملی فرش، اداره‌کل کمیته امداد امام خمینی(ره) هرمزگان با ارائه گزارشی از عملکرد ۲ سال اخیر خود تا فروردین ۱۴۰۵، بر نقش محوری بانوان سرپرست خانوار در احیای هنرهای بومی و تقویت اقتصاد خانواده تاکید کرد.

این گزارش نشان می‌دهد که رویکرد این نهاد با تمرکز بر اشتغال‌زایی خرد و حمایت از هنرمندان بومی، نتایج قابل‌توجهی در سطح استان هرمزگان به همراه داشته است.

اختصاص ۹۹ درصد تسهیلات صنایع‌دستی به بانوان سرپرست‌خانوار

در این راستا مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) هرمزگان ضمن گرامیداشت این روز از خدمات این نهاد در حوزه صنایع دستی و فرش بافی با هدف کمک به اشتغال خانواده‌ها و به‌ویژه زنان سرپرست خانوار خبر داد؛ آماری که نشان می‌دهد ۹۹ درصد از دریافت‌کنندگان تسهیلات قرض الحسنه اشتغال در زمینه صنایع دستی و فرش در استان، بانوان سرپرست خانوار بوده‌اند.

حمید باسره با ارائه گزارشی از عملکرد این نهاد در احیا و حمایت از صنایع دستی بومی و محلی و تولیدکنندگان این حوزه، بر نقش محوری بانوان در تقویت اقتصاد خانواده و همچنین فعال و زنده نگهداشتن صنایع دستی بومی و محلی هرمزگان تاکید کرد.

تخصیص بیش‌از ۳۶۵ میلیارد تومان اعتبار برای توسعه صنایع دستی

وی بیان کرد: بر اساس آمارهای سامانه حیات کمیته امداد(سامانه هوشمند معاونت اشتغال و خودکفایی کمیته امداد) در ۲ سال اخیر تا فروردین ۱۴۰۵، این نهاد با هدف حمایت از بنیان خانواده‌ها و فعالان حوزه صنایع دستی، تعداد چهار هزار و ۱۱۹ طرح اشتغالزایی را در رشته‌های متنوع صنایع دستی با همکاری بانک‌های عامل و تخصیص اعتباری افزون‌بر ۳۶۵ میلیارد و ۵۲۰ میلیون تومان برای جامعه هدف و نیازمندان استان اجرا کرده است.

وی با بیان اینکه حدود ۹۹ درصد از دریافت‌کنندگان این تسهیلات را بانوان سرپرست خانوار تشکیل می‌دهند، ابراز کرد: این موضوع نشان‌دهنده تمرکز ویژه کمیته امداد بر حفظ کرامت خانواده‌ها، توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست و ایجاد استقلال مالی برای آن‌ها از طریق مشاغل کوچک و کم‌سرمایه در رسته‌های مختلف شغلی و به‌ویژه در حوزه صنایع دستی است.

مدیرکل کمیته امداد هرمزگان یادآور شد: تسهیلات اعطا شده به صنعتگران کمیته امداد در زمینه تولید صنایع دستی حصیری، گلابتون دوزی، خوس بافی، زری بافی، طراحی و دوخت البسه محلی،‌ مکرومه بافی، سفالگری، صنایع دستی چوبی و چرمی، صنایع دستی تلفیقی(چرم و حصیر) و صنایع دستی صدفی و دریایی بوده است.

صیانت از هنر فرش‌بافی با پرداخت تسهیلات قرض الحسنه

باسره همچنین با اشاره به اهمیت حفظ هنر فرش‌بافی و گلیم‌بافی در استان، خاطر نشان کرد : در ۲ سال گذشته در حوزه تخصصی فرش بافی و گلیم بافی نیز ۵۹ فقره تسهیلات قرض الحسنه به ارزش پنج میلیارد و ۴۷۰ میلیون تومان به متقاضیان این حوزه شغلی پرداخت شده است.

تولید ۵ میلیون محصول و ورود به بازارهای جهانی

وی بیان کرد: محصولات تولیدی صنعتگران تحت حمایت کمیته امداد در طول این مدت بیش از پنج میلیون انواع محصول صنایع دستی شامل محصولات حصیری، البسه محلی و صنایع دستی دریایی بوده و همچنین هنرمندان فرش باف کمیته امداد نیز افزون بر یک‌هزار و ۵۰۰ مترمربع فرش و گلیم دست بافت در ۲ سال اخیر تولید کرده و به فروش رسانده است.

با حمایت‌های کمیته امداد هرمزگان و با کمک راهبران شغلی همکار با این نهاد در حوزه صنایع دستی و فرش، محصولات تولیدی صنعتگران تحت پوشش کمیته امداد علاوه بر بازارهای درون استانی، در بازارهای داخلی خارج از استان و همچنین برخی محصولات با کیفیت و بازار پسند؛ به خارج از کشور نیز صادر شده است.

در حال حاضر بیش‌از ۸۰ هزار نفر صنعتگر صنایع‌دستی در هرمزگان فعالیت می‌کنند که از این تعداد بیش‌از ۶۰ هزار نفر مجوز فعالیت دریافت کرده‌اند و همچنین مجوز فعالیت ۱۱ فروشگاه صنایع‌دستی در این استان صادر شده است.

جشنواره آیینی «چارو»؛ پیوند ناگسستنی  معماری و زندگی در غرب هرمزگان

 قدمت آیین چارو در غرب استان هرمزگان به حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال قبل یعنی هم‌دوره با صفویه، می‌رسد که با این حال، ریشه‌های کهن‌تر آن با آیین‌های سوگواری بین‌النهرین و حاشیه جنوبی خلیج فارس پیوند دارد.

به دلیل توسعه شهرنشینی و کاهش تعداد راویان محلی در غرب استان هرمزگان، آیین چارو تا مدتی قبل رو به فراموشی رفته و در برخی روستاهای اندک برگزار می‌شود، اما در بندرلنگه و کیش هنوز گروه‌های جوان سعی در احیای آن دارند.

جشنواره آیینی «چارو بهده – مهرگان» شهرستان پارسیان در استان هرمزگان، برای دومین سال پیاپی موفق به تمدید پروانه رسمی فعالیت از معاونت گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شد، که نشان‌دهنده ارزیابی مثبت و دقیق نهادهای بالادستی از عملکرد موفقیت‌آمیز دوره‌ی نخست این جشنواره است و جایگاه این رویداد را به‌عنوان یکی از رویدادهای شاخص و جریان‌ساز در تقویم رسمی رویدادهای گردشگری استان هرمزگان و کشور تثبیت می‌کند.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های راهبردی سازمان مردم‌نهاد توسعه و عمران روستای تاریخی بهده و دبیرخانه جشنواره، ویژه‌برنامه‌های این رویداد در ۱۵ مهرماه امسال هم‌زمان با سالروز ثبت جهانی آیین باستانی «مهرگان» در فهرست میراث ناملموس یونسکو و روز ملی روستا در بستری وسیع‌تر برگزار خواهد شد.

برای درک اهمیت جشنواره «چارو»، باید به عمق مفهومی این آیین نگریست؛ در فرهنگ زیستی مردم پس‌کرانه‌های شمالی خلیج فارس، چارو فراتر از یک نام، تداعی‌گر هنر ساروج‌کاری، معماری سازگار با اقلیم گرم و خشک و تلاش انسان سخت‌کوش جنوب برای مدیریت منابع حیاتی است و این آیین، روایت تاب‌آوری در برابر طبیعت و خلاقیت در بهره‌گیری از عناصر زیست‌بوم دارد.

امروز چارو، از یک مراسم آیینی صرف در پستوی تاریخ، به یک جریان زنده تبدیل شده و برگزاری این جشنواره، به دنبال احیای این سنت و بازخوانی تاریخ شفاهی، احیای فنون معماری سنتی در معرض فراموشی و تقویت هویت فرهنگی نسل‌های جدید است.

حضور منسجم زنان، کهنسالان و نسل جوان، تصویری گویا از انتقال میان‌نسلی میراث فرهنگی را به نمایش می‌گذارد؛ جایی که دانش کهن پیشینیان به زبان نسل جدید ترجمه می‌شود تا از فراموشی مصون بماند.

بدون مشارکت مردم صیانت از میراث ناملموس، ممکن نیست

دبیر جشنواره آیینی «چارو» بهده – مهرگان با اشاره به اهمیت تمدید مجوز این رویداد گفت: دریافت مجدد مجوز، نه‌تنها یک موفقیت اداری، بلکه بیانگر ظرفیت عظیم مشارکت مردمی در مدیریت میراث فرهنگی بوده و ما بر این باوریم که بدون مشارکت مستقیم و فعال جامعه محلی، صیانت از میراث ناملموس ناممکن است.

عبدالحمید دلشاد با تاکید بر اهداف کلان این جشنواره آیینی افزود: در دوره پیش رو، رویکرد ما از فقط برگزاری رسوم به سمت توسعه گردشگری هدفمند و پایدار تغییر یافته است.

وی خاطرنشان کرد: معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده گردشگری در بخش مهرگان شهرستان پارسیان، برندسازی محصولات صنایع‌دستی بومی و ایجاد بازارهای محلی برای تقویت معیشت روستایی، در اولویت برنامه‌ها قرار دارد.

دبیر جشنواره آیینی «چارو بهده – مهرگان» با اشاره به اینکه قصد داریم بهده را به عنوان مقصد گردشگری فرهنگی در جنوب کشور تثبیت کنیم، اظهار کرد: ثبت این رویداد در تقویم گردشگری، مطالبه‌گری از نهادهای متولی برای توجه ویژه به مناطق کمتر دیده‌ شده غرب هرمزگان را تقویت می‌کند و بستری برای هم‌افزایی کارشناسان، رسانه‌ها و پژوهشگران حوزه مردم‌شناسی فراهم می کند.

دعوت به تماشای میراثِ جنوب

دبیر جشنواره آیینی «چارو بهده – مهرگان» ضمن دعوت از همه علاقه‌مندان، پژوهشگران، تورگردانان و فعالان حوزه میراث فرهنگی کشور برای حضور در نیمه دوم مهرماه ۱۴۰۵ در روستای تاریخی بهده، ابراز امیدواری کرد: این رویداد در آینده می‌تواند به‌ عنوان الگویی موفق برای سایر جوامع روستایی کشور در راستای تبدیل میراث ناملموس به موتور محرک توسعه گردشگری باشد.

دلشاد ادامه داد: جشنواره چارو، فرصتی بی‌نظیر برای جنوب ایران به شمار می‌رود که نه تنها با ساحل و دریا، بلکه با غنای فرهنگی و ریشه‌های کهن هویتی خود شناخته می‌شود؛ چارو پیامی از قلب تاریخ هرمزگان به آینده بوده، پیامی که می‌گوید ریشه‌های ما در خاک، و درخت فرهنگ ما در جریان است.

وی تصریح کرد: حضور علاقه‌مندان در مهرماه ۱۴۰۵ در این جشنواره، نه یک سفر تفریحی معمولی، بلکه تجربه‌ای برای درک عمیق‌تر از معنای ماندن و ساختن است و برگزارکنندگان امیدوارند که با تکیه بر مشارکت همه ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، بتوانند جایگاه این رویداد را در سطوح بین‌المللی نیز ارتقا بخشند و چارو را به نامی آشنا در ادبیات گردشگری خاورمیانه تبدیل کنند.

آیین «چارو» در روستای بهده از توابع شهرستان پارسیان، با پیشینه‌ای غنی در سفال‌گری و سنت‌های محلی، از مهم‌ترین نمادهای فرهنگی غرب هرمزگان محسوب می‌شود که با شماره ثبت ۲۰۴۲۸۱۲۱۰، به‌عنوان یک جاذبه گردشگری استان هرمزگان به رسمیت شناخته شد.

صادرات ۲ میلیون دلار صنایع دستی از هرمزگان

 معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان گفت: صادرات صنایع دستی در سال گذشته به حدود ۲ میلیون دلار رسید که نشان از ظرفیت بالای این استان در معرفی هنرهای بومی و سنتی به بازارهای جهانی دارد.

ساناز رمجی با اشاره به اینکه مهم‌ترین محصولات صادراتی استان شامل گلیم‌بافی، بافته‌های داری، محصولات چوبی و حصیری، رودوزی‌های سنتی، البسه سنتی، سفال و سرامیک است، افزود: استفاده از مواد اولیه بومی، هویت فرهنگی منحصربه‌فرد، قیمت رقابتی و جذابیت برای بازارهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، ترکیه، عراق و کشورهای آسیای شرقی از مهم‌ترین دلایل ظرفیت بالای صادرات این محصولات است.

وی با اشاره به تنوع بالای هنرهای بومی در هرمزگان اظهار کرد: در حال حاضر ۴۳ رشته بومی و رایج در استان فعال است، که مهم‌ترین آن‌ها شامل، گلابتون‌دوزی، خوس‌دوزی، خوس‌بافی، بادله‌دوزی، شک‌بافی، حصیربافی، سفالگری، جهله (سفال سنتی)، لنج‌سازی، البسه محلی، صنایع دستی دریایی، گلیم‌بافی و چادرشب‌بافی است.

معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان خاطرنشان کرد: این استان از استان‌های پیشرو از نظر تعداد هنرمند و فعال صنایع دستی است که در حال حاضر بیش از ۸۵ هزار صنعتگر شناسایی شده و حدود ۶۲ هزار نفر از آن‌ها دارای مجوز فعالیت هستند.

رمجی، با اشاره به پیشینه کهن برخی از این هنرها تصریح کرد: سفال سنتی جهله قدمتی پنج هزار ساله دارد و حصیربافی نیز با نام‌هایی همچون «پیش‌بافی» یا «تَک» شناخته می‌شود، که ماده اولیه آن برگ درخت خرماست و در تولید سبد، زیرانداز، بادبزن، زنبیل و کلاه کاربرد دارد.

معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان، خوس‌دوزی را یکی از شناخته‌شده‌ترین هنرهای زنان هرمزگانی دانست و خاطرنشان کرد: این هنر در شهرهای بندرعباس، میناب، قشم و روستاهای ساحلی رواج دارد که در آن از نوارهای نقره‌ای یا طلایی رنگ (خوس) برای تزیین پارچه‌های توری استفاده می‌شود و بیشتر در دوخت شال (جلبیل)، روسری، لباس‌های محلی و پوشش‌های آیینی کاربرد دارد.

رمجی با اشاره به نبود بازارچه دائمی صنایع دستی در هرمزگان، گفت: بازارچه دائمی در استان نداریم اما تلاش خواهیم کرد تا این بازارچه‌ها را در مرکز استان و مرکز هر شهرستان احداث کنیم.

در حال حاضر بازارهای سنتی و محلی در اکثر شهرها از جمله بازار قدیم بندرعباس، قشم، میناب، بندرلنگه و جاسک به صورت محدود پذیرای فروش صنایع دستی هستند که از میان آن‌ها، پنج‌شنبه بازار میناب از قدیمی‌ترین و پرفروش‌ترین‌هاست.

وی با تاکید بر نقش صنایع دستی در جذب گردشگر افزود: بسیاری از گردشگران علاوه بر بازدید از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی، علاقه‌مند به بازدید از کارگاه‌های تولیدی، آشنایی با هنرهای بومی و خرید سوغات محلی هستند، که این موضوع ضمن افزایش ماندگاری گردشگر، به رونق اقتصاد جوامع محلی کمک می‌کند.

معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان با اشاره به چالش‌های پیش روی صنایع دستی گفت: محدودیت در تامین برخی گونه‌های صدف به دلیل ملاحظات زیست‌محیطی، کمبود تجهیزات تخصصی، ضعف در بازاریابی و بسته‌بندی و نبود زنجیره کامل تولید و فروش از عوامل توسعه‌نیافتگی برخی رشته‌هاست، هرچند ظرفیت مناسبی برای توسعه صنایع دستی دریایی با رویکردهای نوآورانه و سازگار با محیط زیست وجود دارد.

رمجی ادامه داد: همچنین هر ساله ده‌ها نمایشگاه، بازارچه فصلی و رویداد تخصصی در سطح این استان و کشور با حضور هنرمندان هرمزگانی برگزار می‌شود.

وی در تشریح هنر بادله‌دوزی گفت: بادله‌دوزی یکی از رشته‌های رایج استان هرمزگان بوده، که پایه آن رشته‌های خوس‌بافی و شک‌بافی است و در واقع با دوختن نوارهای خوس و شک کنار هم، این رشته به وجود می‌آید.

معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان با اشاره به ماهیت خانگی و سفارشی بسیاری از رشته‌های صنایع دستی استان به ویژه رودوزی‌های سنتی و البسه محلی تاکید کرد: بانوان هنرمند هرمزگانی نقش پررنگی در این عرصه دارند و فعالیت و فروش آن‌ها به صورت خانگی و سفارشی انجام می‌شود.

در حال حاضر مجوز فعالیت ۱۱ فروشگاه صنایع‌دستی در استان هرمزگان صادر شده است و هرساله گردشگران بسیاری از نقاط مختلف کشور به این استان سفر و از هنرهای زیبای صنایع دستی مردان و زنان این استان بازدید و خرید می‌کنند.

برندگان مسابقات بسکتبال ۳ نفره بانوان کیش معرفی شدند

 مسابقات بسکتبال سه‌نفره بانوان جام اعیاد با قهرمانی تیم برج‌های دانا و نایب قهرمانی تیم کیشران به پایان رسید.

در این دوره از مسابقات، هشت تیم بانوان در مدت یک هفته به رقابت پرداختند و پس از برگزاری دیدارهای مختلف، تیم برج‌های دانا موفق شد عنوان نخست مسابقات را کسب کند و تیم کیشران نیز در جایگاه دوم قرار گرفت و تیم ولف پک عنوان سوم را به دست آورد.

در آیین اختتامیه این رقابت‌ها، تیم D۷ کیش به عنوان تیم اخلاق معرفی شد و همچنین، سکینه غریب‌زاده با عملکردی درخشان، عنوان بهترین بازیکن و برترین گلزن مسابقات را به خود اختصاص داد.

در بخش معرفی استعدادهای برتر نیز، سایه ویسی‌خانی و رونیکا رضایی به عنوان چهره‌های آینده‌دار این دوره از مسابقات مورد تقدیر قرار گرفتند.

دوران پساجنگ نیازمند حکمرانی جدی‌تر در حوزه زنان و خانواده است

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده تاکید کرد: زنان ایران در میدان‌های مختلف از خانواده تا مدیریت، خدمات، آموزش، اقتصاد و عرصه‌های اجتماعی خوش درخشیده‌اند و اکنون توجه به مطالبات و ظرفیت‌های آنان، ضرورتی انکارناپذیر برای حکمرانی در دوران پساجنگ است.

زهرا بهروزآذر در بازدید معاون اول رئیس‌جمهور از معاونت امور زنان و خانواده، این حضور را نشانه توجه دولت به «نیمی از جمعیت ایران» دانست و افزود: امروز نتایج زحمات و استقامت همه ایرانیان در حال به ثمر نشستن است و این حضور، نشان‌دهنده اهمیت زنان در این پیروزی بزرگ ملی است.

وی با قدردانی از تلاش‌های معاون اول رئیس‌جمهور در روزهای دشوار جنگ تحمیلی سوم و نقش آفرینی ایشان در مدیریت شرایط پیچیده کشور، از اقدامات انجام‌شده در موضوع اینترنت نیز تقدیر کرد و اظهار داشت: خانواده‌ها و زنانی که به صورت مستقیم از این موضوع متضرر شده بودند، از اتصال مجدد اینترنت خشنود شدند.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به اصول ۲۰ و ۲۱ قانون اساسی و اسناد بالادستی مرتبط با حوزه زنان و خانواده، تصریح کرد: در کشور ظرفیت‌های قانونی متعددی برای رفع موانع رشد و شکوفایی زنان و تضمین حقوق مادی و معنوی آنان وجود دارد و وظیفه دولت‌ها فراهم کردن زمینه تحقق این حقوق است.

بهروزآذر با مرور روند شکل‌گیری نهادهای متولی سیاستگذاری درباره زنان پس از انقلاب اسلامی، با تقدیر از تلاش تمامی معاونان و فعالان این حوزه در دولت‌های مختلف خاطرنشان کرد: مجموعه معاونت امور زنان و خانواده امروز در سطوح استانی، ملی و بین‌المللی نقش‌آفرینی می‌کند و با هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط، مرجع ارتباط با نهادهایی همچون کمیسیون مقام زن سازمان ملل، ستاد حقوق بشر و مرجع ملی حقوق کودک است.

وی با تأکید بر حضور مستمر زنان در تمامی عرصه‌های انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و تحولات اخیر کشور، ابراز داشت: زنان در این ۱۰۹ روز نیز موتور محرک جامعه بودند؛ در خیابان‌ها و میدان‌ها حضور داشتند، در کنار خانواده ایستادند و در حوزه خدمات نیز دوشادوش مردان فعالیت کردند و حضور داشتند.

معاون رئیس‌جمهور با ذکر نمونه‌هایی از حضور زنان در حوزه‌های درمان، بانک‌ها، دستگاه‌های اجرایی و حتی مناطق مرزی همچون شلمچه در زمان جنگ تحمیلی سوم با وجود «حق دورکاری» بیان کرد: زنان نشان دادند که در شرایط سخت نیز مسئولیت اجتماعی خود را ترک نمی‌کنند و حضور خود را تشریفاتی نمی‌دانند.

بهروزآذر در ادامه، دستاوردهای زنان در حوزه‌های علمی، آموزشی، فرهنگی و اقتصادی را یادآور شد و با اشاره به رویکرد دولت چهاردهم در شنیدن «صدای بی‌صدایان» عنوان کرد: زنان را یک گروه یکپارچه نمی‌بینیم؛ زنان خانه‌دار، شاغل، سرپرست خانوار، روستایی و عشایری، بازنشسته، دختران دانشجو و فارغ‌التحصیل، زنان آسیب‌دیده، زندانی و حتی زنان مهاجر، هر یک مسائل و نیازهای متفاوتی دارند که باید به صورت تخصصی شناسایی و برای آنها راهکار ارائه شود.

وی سفرهای استانی، ارتباطات مردمی و مکاتبات زنان را از مهم‌ترین منابع شناسایی مسائل این حوزه دانست و یادآور شد: بسیاری از لوایح و اصلاحات حقوقی مورد پیگیری، از دل مطالبات مردمی شکل گرفته است.

معاون رئیس‌جمهور در ادامه، از شکسته شدن رکورد انتصاب زنان در پست‌های مدیریتی در دولت چهاردهم خبر داد و گفت: تاکنون حدود دو هزار و ۷۵۰ مدیر زن در دولت به کار گرفته شده‌اند، ۲۱ زن با حکم مستقیم رئیس‌جمهور مسئولیت یافته‌اند، ۶۴ زن در سطح معاون وزیر و همتراز فعالیت می‌کنند و امروز دو معاون استاندار، ۲۳ فرماندار و ۹۱ بخشدار زن در کشور مشغول خدمت هستند.

وی با اشاره به راه‌اندازی سامانه رصد انتصابات زنان و اجرای دوره‌های ارتقای شایستگی مدیریتی برای مدیران زن با همکاری دانشگاه تهران، استقرار عدالت جنسیتی را محور اصلی برنامه‌های معاونت برشمرد و اظهار داشت: برای نخستین بار نظام ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها در حوزه عدالت جنسیتی طراحی و کارنامه عملکرد دستگاه‌ها در این زمینه تهیه و منتشر شد.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به اقدامات حقوقی انجام‌شده از پیگیری لایحه حفظ کرامت و ارتقای امنیت زنان، آیین‌نامه صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان و ارتقای جایگاه ایران در شاخص‌های بین‌المللی حوزه زنان خبر داد.

بهروزآذر با اشاره به برخی ناترازی‌ها و چالش‌های پیش‌روی حوزه زنان تصریح کرد: نرخ مشارکت اقتصادی زنان همچنان پایین و حدود ۱۴ درصد است؛ در حالی که زنان بیش از ۶۰ درصد جمعیت دانشجویی کشور را تشکیل می‌دهند و بیش از ۸۰ درصد برخی مجوزهای کسب‌وکار توسط آنان دریافت می‌شود.

وی افزایش سن ازدواج، رشد طلاق در دهه دوم زندگی مشترک، افزایش میزان زنان سرپرست خانوار، کاهش نرخ باروری و تداوم برخی تبعیض‌ها را از دیگر مسائل مهم این حوزه برشمرد و خاطرنشان کرد: توجه به زنان، ضرورتی انکارناپذیر برای حکمرانی است. مطالعات و پیمایش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد زنان در دوران پساجنگ، انتظار دارند شأن اجتماعی آنان ارتقا یابد، فشارهای اجتماعی کاهش پیدا کند، احساس تبعیض نداشته باشند و فرصت نقش‌آفرینی بیشتری در جامعه پیدا کنند.

معاون رئیس‌جمهور در پایان، بر ضرورت پیگیری موضوعاتی همچون برابری دستمزد زنان و مردان، امنیت شغلی، افزایش مشارکت سیاسی زنان، اصلاح ساختار حکمرانی حوزه زنان و خانواده، تقویت پاسخگویی دستگاه‌ها، بودجه‌ریزی جنسیتی و ایجاد متولی قدرتمندتر برای این حوزه تأکید کرد.

مصرف داروی دیگران؛ میانبر خطرناک به سوی بحران سلامت

شباهت علائم بیماری همیشه به معنای نیاز به درمان یکسان نیست، با این حال بسیاری از افراد هنوز هم از داروهای تجویز شده برای دیگران استفاده می‌کنند که می‌تواند سلامت افراد را با تهدید جدی روبه‌رو کند.

تقریبا همه ما حداقل یک‌بار با این صحنه روبه‌رو شده‌ایم؛ فردی در خانه یا محل کار می‌گوید که «من همین علائم را داشتم، این قرص را بخور خوب می‌شوی.» شاید در نگاه اول این پیشنهاد دوستانه و بی‌خطر به نظر برسد، اما پزشکان هشدار می‌دهند که مصرف داروی تجویز شده برای دیگران، حتی اگر علائم بیماری مشابه باشد، می‌تواند سلامت فرد را با خطرهای جدی روبه‌رو کند.

بسیاری از مردم تصور می‌کنند اگر سردرد، تنگی نفس، تب یا دل‌دردشان شبیه فرد دیگری باشد، پس همان دارو هم برایشان مناسب است، در حالی که بدن هر انسان ویژگی‌های خاص خود را دارد و دارویی که برای یک نفر مفید بوده، ممکن است برای فرد دیگر عوارض شدید ایجاد کند. از واکنش‌های آلرژیک گرفته تا مسمومیت دارویی، پنهان ماندن بیماری‌های خطرناک و حتی ایجاد مقاومت آنتی‌بیوتیکی، همگی از پیامدهای مصرف خودسرانه داروهای دیگران است.

هر بدن، واکنش متفاوت

یکی از مهم‌ترین دلایل خطرناک بودن مصرف نسخه قرضی، تفاوت‌های فردی میان انسان‌هاست. پزشکان هنگام تجویز دارو تنها به علائم بیماری توجه نمی‌کنند، بلکه عواملی مانند سن، وزن، سابقه بیماری، عملکرد کلیه و کبد، داروهای همزمان و حتی حساسیت‌های دارویی را در نظر می‌گیرند.

برای مثال دارویی که برای یک فرد سالم تجویز شده، ممکن است برای بیماری که مشکل کلیوی دارد خطرناک باشد. کلیه و کبد نقش اصلی را در دفع داروها از بدن ایفا می‌کنند و اگر عملکرد این اندام‌ها مختل باشد، دارو در بدن تجمع پیدا می‌کند و احتمال مسمومیت افزایش می‌یابد.

همچنین برخی داروها با یکدیگر تداخل دارند. فردی که داروی فشار خون، رقیق‌کننده خون یا داروهای قلبی مصرف می‌کند، ممکن است با خوردن یک قرص ساده سرماخوردگی دچار افت فشار، خونریزی یا اختلال ریتم قلب شود. به همین دلیل پزشکان پیش از تجویز دارو درباره سوابق پزشکی و داروهای مصرفی بیمار پرس‌وجو می‌کنند.

حساسیت دارویی، خطری که قابل پیش‌بینی نیست

واکنش‌های حساسیتی از دیگر خطرهای مهم مصرف داروی دیگران است. بعضی افراد نسبت به داروهای خاص حساسیت دارند اما خودشان نیز از آن بی‌اطلاع هستند تا زمانی که دارو را مصرف کنند.این واکنش‌ها می‌تواند از خارش و کهیر ساده تا شوک آنافیلاکسی متغیر باشد، وضعیتی که در آن راه‌های تنفسی دچار تورم می‌شود و جان بیمار در معرض خطر قرار می‌گیرد. آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها و برخی داروهای ضدالتهاب از جمله داروهایی هستند که بیشتر با حساسیت‌های شدید همراه می‌شوند.

پزشکان تاکید می‌کنند هیچ‌گاه نباید صرفا به دلیل موثر بودن یک دارو برای اطرافیان، آن را بدون مشورت متخصص مصرف کرد، زیرا بدن هر فرد واکنش متفاوتی دارد.

تله علائم مشابه

یکی از رایج‌ترین اشتباهات مردم، یکسان دانستن علائم بیماری‌هاست. در حالی که یک علامت می‌تواند علت‌های بسیار متفاوتی داشته باشد. برای نمونه، تنگی نفس ممکن است ناشی از آسم باشد اما همین علامت می‌تواند نشانه نارسایی قلبی، آمبولی ریه یا حتی اضطراب شدید باشد. مصرف خودسرانه اسپری تنفسی بدون تشخیص پزشک شاید موقتا علائم را کاهش دهد اما بیماری اصلی همچنان در حال پیشرفت باشد.

سردرد نیز مثال دیگری از این وضعیت است. بسیاری از افراد با مشاهده سردرد به سراغ مسکن می‌روند، در حالی که گاهی سردرد می‌تواند نشانه فشار خون بالا، خونریزی مغزی یا عفونت باشد. در چنین شرایطی، مصرف دارو تنها علامت را پنهان می‌کند و فرصت طلایی درمان از دست می‌رود.

پزشکان معتقدند خطر اصلی نسخه‌های قرضی این است که فرد تصور می‌کند درمان شده، در حالی که بیماری واقعی در سکوت پیشرفت می‌کند.

دوز نامناسب، از بی‌اثری تا مسمومیت

مقدار دارو برای هر فرد متفاوت است و پزشک آن را بر اساس وزن، سن و شرایط جسمی تعیین می‌کند. به همین دلیل مصرف همان دوزی که برای شخص دیگری تجویز شده، می‌تواند خطرناک باشد.برای مثال کودکان نسبت به بزرگسالان به دوزهای بسیار کمتری نیاز دارند و حتی مقدار کمی از برخی داروها ممکن است برای آنان سمی باشد. سالمندان نیز به دلیل کاهش عملکرد اندام‌ها و مصرف همزمان چند دارو، بیشتر در معرض عوارض قرار دارند.

از سوی دیگر برخی افراد به دلیل وزن بالا یا بیماری‌های خاص نیازمند تنظیم دقیق دوز هستند. اگر دارو کمتر از حد لازم مصرف شود، ممکن است هیچ اثری نداشته باشد و اگر بیش از اندازه مصرف شود، احتمال آسیب جدی به کبد، کلیه یا سیستم عصبی وجود دارد.مسمومیت با استامینوفن نمونه‌ای شناخته شده از این خطر است. بسیاری تصور می‌کنند این دارو کاملا بی‌خطر است اما مصرف بیش از حد آن می‌تواند به نارسایی شدید کبد منجر شود.

آنتی‌بیوتیک‌ها و تهدید مقاومت دارویی

کارشناسان سلامت مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک را یکی از جدی‌ترین تهدیدهای بهداشتی جهان می‌دانند. بسیاری از مردم به محض گلودرد، سرماخوردگی یا تب، از آنتی‌بیوتیک‌های باقی‌مانده در خانه استفاده می‌کنند؛ در حالی که بیشتر این بیماری‌ها ویروسی هستند و آنتی‌بیوتیک هیچ تاثیری بر آنها ندارد.

مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک باعث می‌شود باکتری‌ها به مرور مقاوم شوند. در این شرایط، داروهایی که زمانی بیماری را درمان می‌کردند، دیگر موثر نخواهند بود و عفونت‌ها سخت‌تر درمان می‌شوند.

پزشکان هشدار می‌دهند مقاومت آنتی‌بیوتیکی تنها یک مشکل فردی نیست، بلکه تهدیدی برای کل جامعه محسوب می‌شود. وقتی باکتری‌های مقاوم گسترش پیدا کنند، درمان عفونت‌های ساده نیز دشوار و پرهزینه خواهد شد.یکی دیگر از مشکلات رایج، قطع زودهنگام آنتی‌بیوتیک است. برخی افراد پس از کاهش علائم، مصرف دارو را متوقف می‌کنند یا باقی‌مانده آن را به دیگران می‌دهند. این اقدام نیز احتمال مقاوم شدن باکتری‌ها را افزایش می‌دهد.

مسکن‌ها؛ آرامش موقت، خطر پنهان

مسکن‌ها از پرمصرف‌ترین داروهایی هستند که اغلب بدون نسخه میان افراد رد و بدل می‌شوند. اگرچه این داروها می‌توانند درد را کاهش دهند اما مصرف بی‌رویه یا نادرست آنها خطرهای زیادی به همراه دارد.داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک ممکن است در برخی افراد موجب خونریزی معده، افزایش فشار خون یا آسیب کلیوی شوند. افرادی که سابقه زخم معده یا بیماری قلبی دارند، بیش از دیگران در معرض این عوارض هستند.

از سوی دیگر مصرف مسکن می‌تواند علائم بیماری‌های خطرناک را پنهان کند. برای مثال، فردی که دچار آپاندیسیت شده ممکن است با مصرف مداوم مسکن درد را کنترل کند و مراجعه به پزشک را به تاخیر بیندازد؛ تا جایی که بیماری به مرحله پارگی آپاندیس برسد و جان بیمار تهدید شود.

فضای مجازی و توصیه‌های غیرعلمی

در سال‌های اخیر شبکه‌های اجتماعی به یکی از منابع اصلی توصیه‌های دارویی تبدیل شده‌اند. بسیاری از افراد بدون دانش پزشکی، تجربه شخصی خود را به عنوان راه‌حل درمانی منتشر می‌کنند و دیگران نیز بر اساس همان توصیه‌ها دارو مصرف می‌کنند.

کارشناسان می‌گویند تجربه یک فرد نمی‌تواند معیار درمان برای همه باشد. حتی اگر دو نفر بیماری مشابهی داشته باشند، شرایط جسمی و واکنش بدنشان متفاوت است.

برخی تبلیغات فضای مجازی نیز مردم را به مصرف داروهای گیاهی یا مکمل‌های ناشناخته تشویق می‌کند. در حالی که طبیعی بودن یک محصول به معنای بی‌ضرر بودن آن نیست و برخی ترکیبات گیاهی می‌توانند با داروهای دیگر تداخل خطرناک ایجاد کنند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

پزشکان توصیه می‌کنند در صورت تداوم علائم، تب بالا، تنگی نفس، درد شدید، ضعف ناگهانی، سرگیجه یا علائم غیرعادی حتما باید به پزشک مراجعه شود و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز شود.

همچنین افراد نباید داروهای تجویزی خود را در اختیار دیگران قرار دهند، حتی اگر تصور می‌کنند بیماری مشابهی دارند. نگهداری داروهای باقی‌مانده برای مصرف‌های بعدی نیز اقدامی نادرست است، زیرا ممکن است تاریخ مصرف آنها گذشته باشد یا شرایط مصرفشان تغییر کرده باشد.

فرهنگ‌سازی برای مصرف منطقی دارو

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند بخش زیادی از مصرف خودسرانه دارو ناشی از باورهای اشتباه و دسترسی آسان به داروهاست. بسیاری از مردم برای صرفه‌جویی در زمان یا هزینه، بدون مراجعه به پزشک از نسخه اطرافیان استفاده می‌کنند.در حالی که درمان صحیح، تنها با تشخیص درست امکان‌پذیر است. دارو زمانی موثر و ایمن خواهد بود که متناسب با شرایط هر فرد و زیر نظر پزشک یا داروساز مصرف شود.

نسخه قرضی شاید در ظاهر راهی ساده و سریع به نظر برسد اما می‌تواند سلامت فرد را با خطرهای جدی روبه‌رو کند؛ خطری که گاهی بهای آن بسیار سنگین‌تر از یک مراجعه ساده به پزشک خواهد بود.

آسیب پذیری بیشتر زنان در حوادث و بلایا/ لزوم تدوین برنامه ملی خانواده در برابر حوادث

مدیرگروه سلامت در حوادث دانشگاه علوم پزشکی تهران:

مدیرگروه سلامت در حوادث و بلایای دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به اینکه زنان در حوادث و بلایا بیشتر در معرض آسیب قرار می‌گیرند بر لزوم تدوین برنامه ملی خانواده در برابر حوادث و بلایا تأکید کرد.

نشست تخصصی«ادغام سلامت زنان و بارداری در برنامه‌های مدیریت بحران»به همت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران برگزار شد.

عباس استاد تقی‌زاده ،مدیر گروه سلامت در حوادث و بلایای دانشگاه علوم پزشکی تهران در این نشست با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران، خاطر نشان کرد ، ایران در یکی از پرخطرترین مناطق جهان از نظر زلزله، خشکسالی، سیل، تنش آبی و گردوغبار قرار دارد و بسیاری از این مخاطرات با تغییرات اقلیمی ارتباط مستقیم دارند.

وی تأکید کرد که افزایش بلایا در سال‌های اخیر نشان می‌دهد توجه به مدیریت بحران باید بیش از گذشته در سیاست‌گذاری‌های کشور مورد توجه قرار گیرد.

این پژوهشگر حوزه سلامت و مدیریت بحران با اشاره به رویکردهای جدید جهانی، گفت : امروزه بسیاری از حوادث و بلایا صرفاً پدیده‌های طبیعی تلقی نمی‌شوند، بلکه عوامل اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی نقش مهمی در شدت پیامدهای آنها دارند.

استاد تقی‌زاده با استناد به مطالعات انجام‌شده درباره تاب‌آوری زنان، اظهار کرد: زنان در حوادث و بلایا بیشتر در معرض آسیب قرار می‌گیرند و نیازهای آنان در بسیاری از مواقع به درستی شناسایی نمی‌شود. ضمن اینکه زنان دارای ظرفیت‌های ارزشمندی در حوزه مدیریت بحران هستند.

به گفته او، زنان معمولاً از شبکه‌های اجتماعی پایدارتر، ادراک خطر بالاتر، توجه بیشتر به هشدارهای اولیه، انگیزه بیشتر برای مشارکت اجتماعی و توانایی بالاتر در حمایت از اعضای خانواده برخوردارند.

لزوم ارتقای آمادگی روانی ـ اجتماعی و ایجاد فرصت‌های برابر

تقی‌زاده خواستار مشارکت فعال زنان در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی برنامه‌های مدیریت بحران شد و گفت: توانمندسازی زنان از طریق آموزش، ارتقای آمادگی روانی ـ اجتماعی و ایجاد فرصت‌های برابر باید به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری تبدیل شود، چراکه افزایش آمادگی روانی و اجتماعی زنان می‌تواند به طور مستقیم آمادگی کل جامعه را نیز افزایش دهد.

او خاطرنشان کرد: بحران‌ها علاوه بر آثار جسمی و اقتصادی، می‌توانند زمینه‌ساز بروز آسیب‌های اجتماعی همچون ازدواج زودهنگام، کودک‌همسری، افزایش خشونت‌های خانگی و فشارهای روانی شوند.

تقی‌زاده در جمع‌بندی سخنان خود پیشنهاد کرد ، علاوه بر برنامه‌های مدیریت بحران موجود، یک «برنامه ملی خانواده در برابر حوادث و بلایا» نیز تدوین شود تا نیازهای زنان، مادران، کودکان و خانواده‌ها به صورت جامع در آن دیده شود.

لزوم توجه  به حریم خصوصی خانواده‌ها و امنیت زنان درطراحی اردوگاه‌ها و اسکان‌های اضطراری

الهام رجبی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا دانشگاه علوم توانبخشی نیز در این نشست تخصصی به اهمیت نقش سلامت زنان در بحران پرداخت و گفت: سلامت مادران در بحران فقط یک مسئله درمانی نیست، بلکه یک موضوع راهبردی برای حفظ خانواده، فرزندآوری و تاب‌آوری جامعه است .۲۵ درصد زنان در سن باروری در بحران‌ها ممکن است باردار باشند یا با بارداری مواجه شوند. زنان باردار در شرایط بحران جزو آسیب‌پذیرترین گروه‌ها هستند؛ چون ۶۰ درصد از مرگ‌های مادری پس از زایمان رخ می‌دهد و ۴۵ درصد آنها در ساعات و روزهای نخست پس از زایمان رخ می‌دهد و کوچک‌ترین اختلال در دسترسی به خدمات درمانی، می‌تواند جان آنها را تهدید کند.

وی در پایان تأکید کرد: در طراحی اردوگاه‌ها و اسکان‌های اضطراری باید به حریم خصوصی خانواده‌ها، امنیت زنان و پیشگیری از خشونت مبتنی بر جنسیت توجه ویژه داشت.

مهاجرانی: لایحه منع خشونت علیه زنان در مسیر استرداد است

سخنگوی دولت اعلام کرد که لایحه منع خشونت علیه زنان در مسیر استرداد است.

فاطمه مهاجرانی امروز – ۲۰ خرداد – در حاشیه مراسم سومین سوگ «امین ایران» که به یاد رهبر شهید انقلاب برگزار شد، در جمع خبرنگاران، اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب نگاه‌های بلندی برگرفته از منظر قرآنی و در حوزه‌های مختلف از جمله توجه به زنان و علم و توجه متوازن به همه موضوعات داشتند و نگاه ایشان، نگاهی آموزنده بود.

وی افزود: طبیعتا سال‌های درازی باید از نگاه‌هایی که ایشان برای ما تبیین کردند و منظرهایی که برای ما ترسیم کردند، بیاموزیم.

سخنگوی دولت همچنین در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت لایحه منع خشونت علیه زنان در مجلس،‌ گفت: لایحه منع خشونت علیه زنان در مسیر استرداد است.

موضوع محله محوری در دستور کار دولت است

مهاجرانی درباره طرح محله محوری گفت: یکی از موضوعاتی که دولت به‌طور جدی دنبال می‌کند، طرح محله‌محوری است که در حال حاضر با توجه به اثری که مساجد می‌توانند داشته باشند، این نهاد مذهبی به‌عنوان محور اصلی طرح در نظر گرفته شده‌اند.

وی ادامه داد: موضوعاتی نظیر آموزش، حمایت، بهداشت و درمان و سایر مسائل مرتبط، در این چارچوب به‌صورت کامل در حال طراحی است و وزارت کشور به همراه استانداری تهران اجرای این طرح را در یکی از مناطق آغاز کرده‌اند.

سخنگوی دولت در پایان گفت: امیدوارم نتایجی که از اجرای این طرح به دست می‌آید و نقشی که زنان می‌توانند در این زمینه ایفا کنند، قابل تسری به سایر نقاط ایران باشد.

تغییر الگوی فرزندآوری در کشور نگران کننده است/ضرورت مراقبت‌ از زنان باردار در مواقع بحران

معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت عنوان کرد

معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت با اشاره به تغییر الگوی فرزندآوری در کشور، اظهار کرد: یکی از نشانه‌های نگران‌کننده این است که برای نخستین بار، تعداد فرزندان اول از تعداد فرزندان دوم بیشتر شده است. این موضوع نشان می‌دهد که جامعه به سمت الگوی تک‌فرزندی حرکت می‌کند؛ روندی که در صورت تداوم، پیامدهای جدی برای آینده جمعیتی کشور خواهد داشت.

نشست تخصصی«ادغام سلامت زنان و بارداری در برنامه‌های مدیریت بحران»به همت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران برگزار شد. در این نشست، متخصصان بر ضرورت توجه به سلامت مادران در تمامی مراحل مدیریت بحران، از پیشگیریتا بازسازی، تأکید کردند.

حامد برکاتی معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت ، در ابتدای این نشست  با تشکر و قدردانی از شهرداری و سازمان مدیریت بحران؛ پیرامون چهره شهر در حوادث اخیر، افزود: این اقدامات شهرداری تهران باعث زنده نگه داشتن امید در میان مردم شد.

او با توجه به سیاست‌های کلی جمعیت که ۱۴ بند است، دو محور را حائز اهمیت دانست و گفت: نخستین محور رسیدن به سطح باروری جایگزین است به این معنا که به ازای هر زن در سن باروری، به طور متوسط ۲.۱ فرزند متولد شود تا ساختار جمعیتی کشور حفظ شود. دومین محور نیز رصد مستمر شاخص‌های جمعیتی است که متأسفانه در سال‌های گذشته به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است.

برکاتی مهم ترین چالش در حوزه جمعیت را مسئله ازدواج دانست و اذعان کرد: در حال حاضر حدود ۱۲ میلیون جوان بالای ۲۰ سال و نزدیک به ۱۸ میلیون نفر بالای ۱۵ سال در کشور مجرد هستند که بخش قابل توجهی از ظرفیت آینده جمعیتی کشور در همین گروه قرار دارند.

وی با انتقاد از سیستم اجرایی قانون در این زمینه، افزود: خطرپذیرترین گروه‌ها در حوزه سلامت؛ زنان باردار( خصوصاً سه ماهه سوم بارداری)،زنانی با نیازمند مراقبت ویژه، نوزادان تازه متولد شده، نوجوانان، زنان سرپرست خانوار، زنان شیرده، خانواده های دارای چند کودک و افراد با نیازهای ویژه که معمولا رسیدگی به آنها کمتر اما نیازشان بیش از سایر گروه هاست، هستند.

برکاتی با بیان اندازه و گستره تولد در کشور گفت: در کشور با حدود ۸۶ میلیون نفر جمعیت و نزدیک به ۹۰۰ هزار تولد سالانه، در هر زمان حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار زن باردار وجود دارد؛ یعنی حدود یک درصد جمعیت کشور.

معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت قطع مراقبت‌های زنان باردار را یکی از مهم‌ترین تهدیدها در مواقع بحران دانست و گفت: تجربه حوادثی همچون زلزله ورزقان و سیلاب‌های شمال کشور نشان داده است که در روزهای نخست وقوع حادثه، دسترسی به خدمات مراقبتی مادران باردار با اختلال جدی مواجه می‌شود. علاوه بر این، احتمال افزایش زایمان‌های ناایمن، اختلال در نظام ارجاع و انتقال بیماران، کمبود دارو، خون و تجهیزات حیاتی و همچنین افزایش استرس، سوءتغذیه و ناامنی وجود دارد.

وی با بیان اینکه در حوزه سلامت مادران سه نوع تأخیرمی‌تواند پیامدهای جدی ایجاد کند، گفت: در شرایط بحران، سه نوع تأخیر تشدید می‌شوند و می‌توانند سلامت مادر و نوزاد را با خطرات جدی مواجه کنند.نخست، تأخیر در تصمیم‌گیری برای مراجعه به مراکز درمانی که ممکن است ناشی از ترس، ناآگاهی، محدودیت‌های خانوادگی، ناامنی یا باورهای فرهنگی باشد. دوم، تأخیر در رسیدن به مرکز درمانی به دلیل تخریب راه‌ها، کمبود وسایل حمل‌ونقل یا اختلال در ارتباطات. سوم، تأخیر در دریافت خدمات مناسب به علت کمبود نیروی انسانی، دارو، تجهیزات یا ظرفیت درمانی. البته زنان در بحران تنها با چالش‌های مرتبط با بارداری روبه‌رو نیستند.

معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت گفت: افزایش بارداری‌های ناخواسته، خطر خشونت علیه زنان و دختران، نبود حریم خصوصی در محل‌های اسکان اضطراری، مشکلات بهداشت قاعدگی و افزایش مسئولیت مراقبت از کودکان و سالمندان از جمله مشکلاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، سلامت روان مادران نیز به‌شدت تحت تأثیر بحران قرار می‌گیرد. اضطراب، افسردگی، اختلال خواب، سوگ و استرس شدید می‌تواند توانایی مادر در مراقبت از خود و نوزاد را کاهش دهد و پیامدهای بلندمدتی برای خانواده به همراه داشته باشد.

توزیع بی‌رویه شیرخشک می‌تواند موجب کاهش تغذیه طبیعی نوزادان

برکاتی با توجه به تجربه حوادث اخیر معتقد است:توزیع بی‌رویه شیرخشک می‌تواند موجب کاهش تغذیه طبیعی نوزادان و بروز مشکلات بعدی شود.

او به اقدامات ضروری در قبل ، حین و بعد بحران اشاره کرد و گفت: از اقداماتی که باید پیش از وقوع بحران برای حفاظت از سلامت مادران و نوزادان در بحران برنامه‌ریزی شود، شناسایی زنان باردار و مادران تازه‌زا ، تعیین مراکز امن زایمان ، استقرار تیم‌های مامایی و پزشکی، تأمین دارو و تجهیزات ضروری، ذخایر خون و امکانات جراحی و همچنین برنامه‌ریزی برای مراقبت‌های پس از زایمان است.

برکاتی  با تأکید بر اینکه در زمان بحران فعال‌سازی تیم‌های سیار، پایش وضعیت مادران و نوزادان، تأمین مسیرهای انتقال ایمن و ثبت و تحلیل مستمر اطلاعات اهمیت ویژه‌ای دارد، تصریح کرد: پس از بحران نیز پیگیری وضعیت مادران نیازمند مراقبت ویژه، ارائه حمایت‌های روانی و اجتماعی و بازسازی خدمات سلامت باروری باید در اولویت قرار گیرد.

برکاتی در ادامه سخنان خود با اشاره به وضعیت جمعیتی کشور، اظهار کرد: در سیاست‌های کلی جمعیت و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، برخی موضوعات اساسی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. یکی از مهم‌ترین این موارد، مسئله ازدواج جوانان و فاصله زمانی میان ازدواج و فرزندآوری است.

افزایش سن بارداری، امکان فرزندآوری بیشتر در خانواده‌ها را از بین می‌برد

وی با بیان اینکه میانگین فاصله ازدواج تا تولد نخستین فرزند در کشور حدود ۴.۷ سال است،اظهارکرد: فاصله میان تولد فرزند اول و دوم نیز به طور متوسط به حدود شش سال می‌رسد. در نتیجه، سن متوسط فرزندآوری نخست برای زنان به حدود ۲۷ سال و سن تولد فرزند دوم به حدود ۳۴ سالگی می‌رسد. این روند باعث می‌شود بسیاری از خانواده‌ها امکان فرزندآوری بیشتر را از دست بدهند.

معاون برنامه‌ریزی ستاد ملی جمعیت با اشاره به شاخص باروری کل کشور افزود: سطح جانشینی جمعیت ۲.۱ فرزند به ازای هر زن است؛ به این معنا که اگر میزان باروری در این سطح قرار داشته باشد، ساختار جمعیتی کشور حفظ می‌شود. با این حال، میزان باروری در ایران به حدود ۱.۳۴ فرزند رسیده که در زمره سطوح بسیار پایین باروری قرار می‌گیرد.

کاهش میزان باروری و ایجاد “چاله جمعیتی”

وی هشدار داد: مناطقی که میزان باروری آنها به کمتر از ۱.۳ فرزند برسد، وارد آنچه متخصصان «چاله جمعیتی» می‌نامند می‌شوند؛ وضعیتی که خروج از آن بسیار دشوار است. استان‌هایی مانند گیلان و مازندران اکنون در این شرایط قرار دارند.

برکاتی با اشاره به پیش‌بینی‌های جمعیتی ادامه داد: بر اساس برخی سناریوهای بین‌المللی، اگر روند فعلی باروری ادامه یابد، جمعیت ایران تا پایان قرن حاضر ممکن است به حدود ۴۴ میلیون نفر کاهش پیدا کند و بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را سالمندان تشکیل دهند.

وی با تأکید بر پیامدهای سالمندی جمعیت گفت: سالمندی تنها یک مسئله جمعیتی نیست، بلکه تمامی بخش‌های نظام سلامت، رفاه، اقتصاد و خدمات اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در دهه‌های آینده کشور با جمعیت بزرگی از سالمندان مواجه خواه شد که نیازمند خدمات درمانی، مراقبتی و حمایتی هستند.

معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت همچنین به روند کاهشی تولدها اشاره کرد و گفت: تعداد موالید کشور از بیش از یک میلیون و ۵۷۰ هزار تولد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۸۹۲ هزار تولد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این کاهش نشان می‌دهد که روند افت باروری نه‌ تنها متوقف نشده، بلکه در سال‌های اخیر با سرعت بیشتری ادامه یافته است.

برکاتی با اشاره به تغییر الگوی فرزندآوری در کشور، اظهار کرد: یکی از نشانه‌های نگران‌کننده این است که برای نخستین بار، تعداد فرزندان اول از تعداد فرزندان دوم بیشتر شده است. این موضوع نشان می‌دهد که جامعه به سمت الگوی تک‌فرزندی حرکت می‌کند؛ روندی که در صورت تداوم، پیامدهای جدی برای آینده جمعیتی کشور خواهد داشت.

برکاتی خاطرنشان کرد: بر اساس پیمایش‌های ملی، میانگین تعداد فرزند مطلوب در میان خانواده‌های ایرانی بیش از دو فرزند است، اما فاصله قابل توجهی میان تمایل خانواده‌ها و تعداد فرزندان واقعی وجود دارد. این شکاف نشان می‌دهد که موانع اقتصادی، اجتماعی و حمایتی مانع تحقق خواسته‌های خانواده‌ها شده است.

وی افزود: بخش مهمی از این شکاف ناشی از عوامل اقتصادی، نگرانی نسبت به آینده فرزندان، هزینه‌های تربیت و آموزش، مسکن، اشتغال و همچنین کاهش احساس امنیت و ثبات در زندگی است. بسیاری از زوج‌های جوان تمایل به فرزندآوری دارند، اما به دلایل مختلف تصمیم خود را به تعویق می‌اندازند.

معاون برنامه‌ریزی ستاد ملی جمعیت با اشاره به نتایج نظرسنجی‌ها درباره دلایل کاهش فرزندآوری، گفت: مهم‌ترین عوامل مطرح‌شده از سوی مردم شامل شرایط اقتصادی نامناسب، ناکافی بودن حمایت‌های دولتی، نگرانی نسبت به آینده فرزندان، مسائل فرهنگی و تغییر سبک زندگی است.

برکاتی در ادامه به طرح «کارت امید مادر» اشاره کرد و یادآور شد: یکی از برنامه‌هایی که با هدف حمایت مستقیم از مادران طراحی شده، کارت امید مادر است. این طرح با هدف کاهش بخشی از هزینه‌های واقعی خانواده‌ها و همچنین تقویت جایگاه و کرامت مادری در جامعه اجرا می‌شود.

وی توضیح داد: تمامی مادرانی که از ابتدای سال ۱۴۰۵ صاحب فرزند شده‌اند، بدون نیاز به مراجعه حضوری و صرفاً بر اساس ثبت اطلاعات تولد در سامانه‌های رسمی، مشمول دریافت این حمایت می‌شوند. اطلاعات تولد از طریق بیمارستان‌ها ثبت و پس از تأیید در سامانه ثبت احوال، فرایند تخصیص اعتبار انجام می‌شود. اعتبار این طرح به صورت مستقیم بر روی کارت بانکی مادران شارژ می‌شود و امکان استفاده از آن برای خرید کالاهای تعیین‌شده فراهم است. همچنین برخی اقلام مورد نیاز مادر و کودک، از جمله پوشک و برخی کالاهای ضروری این طرح مورد توجه قرار گرفته‌اند و این دوره اول است. همچنین در سه ماهه آخر سال ۱۴۰۵ یا اوایل ۱۴۰۶ کارت فیزیکی به مادران اهدا خواهد شد که شامل ۳۰ خدمت خواهد بود.

معاون برنامه ریزی ستاد ملی جمعیت، تصریح کرد: هدف اصلی این طرح صرفاً پرداخت کمک مالی نیست، بلکه تلاش می‌شود جایگاه اجتماعی و ارزش مادری در جامعه بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و حمایت از مادران به عنوان یکی از ارکان اصلی خانواده تقویت شود.