کودکان قربانیان خاموش اخبار منفی

در جهانی که اخبار ناگوار از جنگ و خشونت گرفته تا حوادث و بحران‌های اجتماعی، بی‌وقفه از رسانه‌ها مخابره می‌شود، کودکان بیش از هر زمان دیگری در معرض پیام‌هایی قرار دارند که می‌تواند احساس امنیت روانی آن‌ها را تهدید کند؛ مسئله‌ای که روانشناسان کودک نسبت به پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت آن هشدار می‌دهند.

کودکان، جهان را با منطق پیچیده بزرگسالان نمی بینند بله با عینک احساسات می‌بینند. درک آن‌ها از مفاهیمی مانند جنگ، مرگ، بحران یا ناامنی، محدود و اغلب آمیخته با خیال‌پردازی است. به همین دلیل، مواجهه مستقیم یا مکرر با اخبار منفی می‌تواند ذهن کودک را دچار آشفتگی کند و احساس ترس و ناامنی را در او تقویت کند.

متخصصان سلامت روان کودک معتقدند که مدیریت آگاهانه نوع و میزان اطلاعاتی که کودک دریافت می‌کند، یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های والدین در دنیای رسانه‌محور امروز است. در این خصوص با پردیس چلبی روانشناس کودک و نوجوان و روان درمانگر به گفت وگو پرداختیم.

 چرا کودکان بیشتر آسیب می‌بینند؟

به گفته پردیس چلبی، کودکان به دلیل رشد ناکامل شناختی و هیجانی، توانایی تحلیل منطقی اخبار را ندارند. آن‌ها معمولاً نمی‌توانند میان خبر و واقعیت نزدیک به زندگی خود مرز مشخصی ترسیم کنند. در نتیجه، ممکن است تصور کنند اتفاقات ناگوار هر لحظه برای خود یا خانواده‌شان رخ خواهد داد.

اخبار خشونت‌آمیز، تصاویر دلخراش، یا گزارش‌های مربوط به جنگ و بحران، می‌تواند احساس ناامنی عمیقی در ذهن کودک ایجاد کند؛ احساسی که اگر به‌موقع مدیریت نشود، به اضطراب پایدار تبدیل می‌شود.

نشانه‌های هشداردهنده در رفتار کودکان

تأثیر اخبار منفی در کودکان همیشه به‌صورت مستقیم و کلامی بروز نمی‌کند. بسیاری از کودکان احساسات خود را از طریق رفتار نشان می‌دهند. ترس‌های شبانه، کابوس، شب‌ادراری، ناخن جویدن یا وابستگی بیش از حد به والدین از نشانه‌های شایع هستند.

برخی کودکان دچار گوشه‌گیری می‌شوند و تمایل کمتری به بازی یا تعامل با همسالان دارند، در حالی که برخی دیگر پرخاشگری یا تحریک‌پذیری بیشتری از خود نشان می‌دهند. افت تمرکز در درس و بازی، تغییر در الگوی خواب و اشتها و پرسیدن مکرر سؤالات نگران‌کننده درباره مرگ، جنگ یا امنیت خانواده، از دیگر علائمی است که نیازمند توجه جدی والدین است.

والدین، نخستین خط دفاع روانی کودکان

این کارشناس تأکید دارد که خانواده مهم‌ترین پناهگاه روانی کودک است. والدین باید محتوای رسانه‌ای متناسب با سن کودک را انتخاب کنند و از قرار گرفتن او در معرض اخبار سنگین و نگران‌کننده جلوگیری کنند. توضیح ساده و صادقانه اخبار، بدون اغراق و ایجاد ترس، به کودک کمک می‌کند تا واقعیت را در چارچوبی امن درک کند.

گفت‌وگوی آرام و همدلانه، پاسخ دادن به پرسش‌های کودک با زبانی قابل فهم و پرهیز از پخش اخبار در حضور او، نقش مؤثری در کاهش اضطراب دارد. والدینی که خود با آرامش اخبار را دنبال می‌کنند، ناخواسته این آرامش را به فرزندانشان منتقل می‌کنند.

ایجاد احساس امنیت در فضای خانه

چلبی احساس امنیت روانی را یکی از اساسی‌ترین نیازهای کودکان دانست و گفت: ایجاد فضایی گرم، قابل پیش‌بینی و حمایتگر در خانه، می‌تواند اثرات منفی اخبار را تا حد زیادی خنثی کند. محبت، توجه، در آغوش گرفتن کودک و اختصاص زمان باکیفیت به او، پیام روشنی از امنیت و حمایت منتقل می‌کند.

انجام فعالیت‌های شاد، بازی‌های گروهی، ورزش، قصه‌گویی و برنامه‌های سرگرم‌کننده، به کودک کمک می‌کند تا ذهن خود را از اخبار نگران‌کننده دور کند و احساس کنترل بیشتری بر دنیای اطرافش داشته باشد.

مسئولیت رسانه‌ها در قبال کودکان

این درمانگردر ادامه گفت: در کنار خانواده، رسانه‌ها نیز مسئولیت مهمی در حفظ سلامت روان کودکان بر عهده دارند. تولید محتوای متناسب با گروه‌های سنی، استفاده از هشدارهای سنی برای برنامه‌های خبری و پرهیز از نمایش تصاویر خشن و دلخراش، از جمله اقداماتی است که می‌تواند آسیب‌های روانی را کاهش دهد.

کارشناسان معتقدند رسانه‌ها باید میان اطلاع‌رسانی و حفظ سلامت روان جامعه، به‌ویژه کودکان، تعادل برقرار کنند و از هیجان‌سازی افراطی پرهیز شود.

نقش مدارس و آموزش سواد رسانه‌ای

این روانشناس نقش محیط‌های آموزشی را در کاهش اثرات منفی اخبار موثر دانست و افزود: آموزش سواد رسانه‌ای به کودکان، به آن‌ها کمک می‌کند تا اخبار را بهتر درک و تحلیل کنند و دچار ترس‌های غیرواقعی نشوند. ایجاد فضای امن روانی در مدرسه و اطلاع‌رسانی به والدین درباره نشانه‌های اضطراب کودکان، از دیگر اقدامات ضروری در این زمینه است.

مدیریت رسانه‌های دیجیتال در خانواده

کنترل دسترسی کودکان به تلویزیون، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، یکی از توصیه‌های مهم این روان درمانگر بود. استفاده از فیلترهای مناسب سنی، قرار دادن وسایل دیجیتال در فضای مشترک خانه و تعیین زمان مشخص برای استفاده از رسانه‌ها، می‌تواند مواجهه کودک با محتوای نامناسب را کاهش دهد.

همراهی والدین هنگام استفاده کودک از رسانه‌ها و ایجاد فضای گفت‌وگوی امن درباره آنچه دیده یا شنیده است، احساس امنیت و اعتماد را در کودک تقویت می‌کند.

تنش‌های ذهنی، ریشه بسیاری از دردهای مزمن عضلانی‌اند

 استرس در کنار آسیب‌هایی که به ذهن افراد وارد می‌کند، دشمن خاموش تندرستی بوده و مستقیماً بر ساختار فیزیکی بدن، به‌ویژه عضلات، اثر می‌گذارد. انقباضات مداوم ناشی از فشارهای روزمره، تبدیل به دردهای مزمن و خشکی‌های آزاردهنده در نواحی کلیدی بدن مانند گردن، شانه‌ها و کمر می‌شود. با در پیش گرفتن راهکارهای درست و عملی می‌توان این تنش‌های انباشته را به درستی آزاد کرد.

امروزه در دنیای پرسرعت و پرفشار، استرس دیگر یک مفهوم صرفاً ذهنی نیست. استرس یک معمای فیزیکی است که در تار و پود عضلات ما تنیده می‌شود. از کارمندی که ساعت‌ها پشت میز نشسته است تا مدیری که زیر بار تصمیم‌گیری‌های سنگین قرار دارد همگی در معرض استرس واقع شده اند.

بدن پیامی تکراری از آمادگی برای مبارزه یا فرار می‌فرستد، حتی زمانی که خطر واقعی وجود ندارد. این پاسخ تکاملی، با ترشح مداوم هورمون‌های استرس مانند کورتیزول، عضلات را در حالتی از انقباض خفیف و دائمی نگه می‌دارد. نتیجه این فرآیند، نه یک رهایی فوری، بلکه انباشت تدریجی تنش، شکل‌گیری نقاط ماشه‌ای دردناک، و کاهش دامنه حرکتی است که کیفیت زندگی روزمره را به شدت تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

مطلب منتشره در سایت Cleveland Clinic با درک این پیوند حیاتی میان ذهن و عضله، شما  را با سه ستون اثبات شده علمی از آرام‌سازی تدریجی عضلات گرفته تا کشش هوشیارانه و تمرینات ذهن و بدن آشنا می‌سازد تا بتوانید این زنجیر تنش فیزیکی را شکسته و بدن خود را به حالت تعادل و رهایی بازگردانید.

زیست‌شناسی استرس و انقباض عضلانی

هنگامی که مغز سیگنال استرس را صادر می‌کند، بدن وارد فاز جنگ یا گریز می‌شود. در این فرآیند، غدد فوق کلیوی هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌کنند که باعث افزایش ضربان قلب و سفت شدن عضلات می‌گردد. و پیامد فیزیولوژیک برای فرد ایجاد می کند.

سفت شدن عضلات، در کوتاه مدت مفید است اما مشکل زمانی آغاز می‌شود که این حالت آماده‌باش به یک عادت مزمن تبدیل شود. عضلات فرصت کافی برای رها شدن پیدا نکرده و ذخیره‌ای از تنش‌های ماهیچه‌ای Muscle Tension ایجاد می‌شود. تجمع مداوم اسید لاکتیک و مواد زائد متابولیک در این نواحی منقبض، منجر به ایجاد گره‌های دردناک  می‌شود که منبع دردهای ارجاعی و خستگی مزمن هستند.

راهکارهای اصلی رهایی از دردهای عضلانی

رهایی مؤثر از تنش عضلانی نیازمند ترکیب آگاهی ذهنی با تمرینات فیزیکی هدفمند است. سه راهکار زیر، بر اساس شواهد بالینی، اثربخشی خود را ثابت کرده‌اند:

 آرام‌سازی تدریجی عضلات

این تکنیک، سنگ بنای بسیاری از پروتکل‌های درمانی است و شامل چرخه‌ی عمدی انقباض و شل‌سازی متوالی گره‌های عضلانی است. هدف اصلی این است که بدن از طریق کنتراست شدید، یاد بگیرد که تفاوت بین تنش و رهایی کامل را حس کرده و به طور فعال عضلات را شل کند.

برای اجرای این کار ابتدا باید مرحله آماده سازی را فراهم کرد. در این مرحله  محیطی آرام پیدا کرده و روی تنفس شکمی تمرکز کنید و سپس وارد مرحله انقباض و رهایی شوید. از پاها شروع کرده و به سمت عضلات صورت حرکت کنید؛ پیشانی، چشم‌ها، فک، گردن، شانه‌ها، بازوها، شکم، ران‌ها و پاها، سپس هر گروه عضلانی را به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه با فشار ملایم منقبض کنید به حدی که فشار را حس کنید اما درد نگیرد، بلافاصله آن را برای ۲۰ تا ۳۰ ثانیه کاملاً رها کنید و احساس سنگینی و شل شدن را در آن ناحیه درک نمایید. دقت داشته باشید که تنفس عمیق در تمام مراحل باید حفظ شود.

حرکت هدفمند و کشش هوشیارانه

حرکات کششی سبک، کلید بازیابی انعطاف‌پذیری از دست رفته و افزایش دامنه حرکتی مفاصل تحت تأثیر تنش هستند. تمرکز باید بر روی کشش‌های ایستا همراه با تنفس‌های شکمی عمیق باشد. این کار به بهبود جریان خون  و اکسیژن‌رسانی به بافت‌های سفت شده کمک می‌کند.

به همه افراد توصیه می شود که حرکات کششی را تا جایی انجام دهید که یک کشش ملایم احساس شود، نه درد. حفظ کشش به مدت ۲۰ تا ۳۰ ثانیه در حالت رهاشده، برای بهبود طول عضلات ضروری است. تکرار این تمرینات دو تا سه بار در روز، به‌ویژه پس از دوره‌های طولانی بی‌حرکتی مانند نشستن پشت میز، حیاتی است.

تمرینات ذهن و بدن

یوگا، تای چی و مدیتیشن ابزارهای قدرتمندی برای تعدیل سیستم عصبی سمپاتیک و فعال‌سازی سیستم پاراسمپاتیک هستند. تحقیقات نشان می‌دهد که این روش‌ها می‌توانند به صورت مستقیم بر کاهش سطح کلی کورتیزول و در نتیجه کاهش حس درد ناشی از تنش‌های عضلانی تأثیر بگذارند.

مکانیزم عمل در تمرینات ذهن و بدن به فرد کمک می‌کند تا اولین نشانه‌های افزایش تنش در بدن را در همان لحظه شناسایی کرده و قبل از تبدیل شدن به گرفتگی مزمن، آن را برطرف سازد.

نقش سبک زندگی و عوامل محیطی بر آرامش عضلانی

حذف تنش عضلانی نیازمند یک رویکرد چندوجهی است. علاوه بر تمرینات تخصصی بالا، توجه به عوامل محیطی و سبک زندگی نقش مکمل اما مهمی ایفا می‌کنند:

بهداشت خواب: اطمینان از خواب کافی و با کیفیت، به عضلات اجازه می‌دهد تا ترمیم شوند.

هیدراتاسیون: مصرف کافی مایعات برای حفظ خاصیت ارتجاعی بافت‌های همبند و تسهیل دفع مواد زائد ضروری است.

ارگونومی: اصلاح پوزیشن بدن در محیط کار از جمله ارتفاع مانیتور، پشتیبانی مناسب کمر برای جلوگیری از ایجاد تنش‌های مکانیکی مزمن، حیاتی است.

در صورت پایداری علائم، دردهای غیرقابل توضیح یا احساس بی‌حسی، مراجعه به پزشک متخصص برای رد سایر دلایل پزشکی مانند مشکلات دیسک یا اختلالات عصبی ضروری است. در نهایت، یادگیری زبان بدن و پاسخ دادن به نیازهای عضلات، کلید حفظ یکپارچگی جسمی در دنیای پرفشار امروز است.

یک میوه با چند خاصیت؛ سلامت با زالزالک

 زالزالک، میوه‌ای کوچک و قرمز با طعمی شیرین و کمی ترش است که علاوه بر خوشمزه بودن، خواص درمانی زیادی برای قلب، فشار خون و دستگاه گوارش دارد. این میوه سنتی از دیرباز در طب سنتی ایران و جهان استفاده می‌شود و می‌تواند به طور طبیعی سلامت شما را تقویت کند.

زالزالک، که در ایران به «سرخه ولیک» هم شناخته می‌شود، میوه‌ای کوچک، گرد و قرمز است که از دیرباز در طب سنتی برای تقویت سلامت قلب، بهبود هضم و افزایش مقاومت بدن در برابر بیماری‌ها استفاده می‌شده است. این میوه درختچه‌ای خودرو است که در مناطق مختلف ایران، اروپا و آسیا می‌روید. طعم آن شیرین و کمی ترش بوده و می‌توان آن را به صورت تازه، خشک یا در قالب دمنوش و عصاره مصرف کرد.

تاریخچه و مصرف سنتی زالزالک

زالزالک قدمتی طولانی در طب سنتی ایران، چین و اروپا دارد. در طب سنتی ایرانی، میوه، گل و برگ زالزالک برای درمان ضعف قلب، مشکلات گوارشی و افزایش انرژی بدن به کار می‌رفته است. در چین این میوه به عنوان تقویت‌کننده قلب و آرامش‌بخش شناخته می‌شود و در اروپا، از قرن هجدهم میلادی به عنوان داروی طبیعی قلب توصیه می‌شده است.

مصرف سنتی زالزالک شامل مربا و کمپوت برای طعم‌دهی و استفاده خوراکی، دمنوش و عصاره گیاهی برای بهره‌مندی از خواص درمانی و همچنین روغن یا تنتور برگ و گل‌ها برای آرامش و درمان خستگی بوده است.

این سابقه نشان می‌دهد که انسان‌ها از دیرباز به خواص مفید این میوه کوچک پی برده‌اند و آن را در زندگی روزمره خود جای داده‌اند.

ترکیبات مفید زالزالک

راز اصلی خواص درمانی زالزالک، مواد مغذی و ترکیبات طبیعی موجود در آن است. این میوه سرشار از:

آنتی‌اکسیدان‌ها: مواد طبیعی که با رادیکال‌های آزاد مقابله می‌کنند و از آسیب سلول‌ها جلوگیری می‌کنند. رادیکال‌های آزاد مولکول‌های ناپایداری هستند که در اثر آلودگی، استرس و تغذیه نامناسب تولید می‌شوند و باعث پیری زودرس و بیماری‌های مزمن می‌شوند.

فلاونوئیدها و پروآنتوسیانیدین‌ها: ترکیباتی که به تقویت قلب، افزایش جریان خون و حفظ انعطاف رگ‌ها کمک می‌کنند.

ویتامین‌ها و مواد معدنی: ویتامین C، ویتامین‌های گروه B و مواد معدنی مثل پتاسیم و منیزیم که برای سلامت عمومی بدن مفید هستند.

به لطف این ترکیبات، زالزالک علاوه بر خوراکی خوشمزه، نقش دارویی و محافظتی برای بدن دارد.

اثرات زالزالک بر قلب و عروق

یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین خواص زالزالک، تقویت سلامت قلب و عروق است. تحقیقات علمی نشان داده‌اند که:

بهبود عملکرد قلب در نارسایی قلبی خفیف تا متوسط: مصرف عصاره زالزالک می‌تواند خستگی و تنگی نفس را کاهش دهد و توانایی بدن را برای فعالیت روزمره افزایش دهد. مثلاً فردی که با پیاده‌روی کوتاه احساس تنگی نفس می‌کرد، بعد از مصرف منظم دمنوش زالزالک می‌تواند راه طولانی‌تر را بدون خستگی شدید طی کند.

کاهش فشار خون: زالزالک می‌تواند فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را تا حدی کاهش دهد و به کنترل پرفشاری خون کمک کند.

محافظت از رگ‌ها و جلوگیری از سخت شدن آن‌ها: ترکیبات زالزالک به حفظ انعطاف دیواره رگ‌ها کمک می‌کنند و می‌توانند خطر بیماری‌های قلبی را کاهش دهند.

به همین دلیل، بسیاری از مکمل‌های قلبی، عصاره استاندارد زالزالک را در ترکیبات خود دارند و استفاده از آن به افرادی که به دنبال روش‌های طبیعی برای تقویت قلب هستند توصیه می‌شود.

اثرات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی

زالزالک دارای آنتی‌اکسیدان‌های قوی است که بدن را در برابر اثرات مضر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند. این ویژگی باعث می‌شود سلول‌ها دیرتر آسیب ببینند و نشانه‌های پیری و بیماری‌های مزمن کاهش پیدا کنند.

همچنین، این میوه می‌تواند التهاب بدن را کاهش دهد. التهاب مزمن عامل بسیاری از بیماری‌ها مانند مشکلات قلبی، دیابت و حتی مشکلات گوارشی است. بنابراین مصرف زالزالک به حفظ سلامت عمومی بدن و کاهش خطر بیماری‌های مزمن کمک می‌کند.

اثرات گوارشی و کمک به هضم

زالزالک علاوه بر اینکه برای قلب مفید است، می‌تواند به سیستم گوارشی نیز کمک کند. دمنوش این میوه به آرامش معده و کاهش نفخ کمک می‌کند، جذب غذا را بهبود می‌بخشد و هضم را راحت‌تر کرده و همچنین برخی مشکلات گوارشی خفیف را کاهش می‌دهد.

علاوه بر این، مصرف زالزالک ممکن است به تقویت متابولیسم و کمک به کنترل وزن کمک کند و حتی در کاهش علائم یائسگی نقش داشته باشد، هرچند برای این اثرات هنوز تحقیقات علمی بیشتری لازم است.

نحوه مصرف زالزالک در زندگی روزمره

زالزالک را می‌توان به روش‌های مختلف مصرف کرد:

میوه تازه: میوه‌های رسیده و شسته‌شده را می‌توان به صورت میان‌وعده خورد.

میوه خشک: برای دمنوش و دم‌کرده مناسب است و در فصول سرد سال قابل استفاده است.

عصاره یا مکمل استاندارد: برای اثرات قلبی بهتر، عصاره استاندارد توصیه می‌شود.

دمنوش: مصرف روزانه ۱ تا ۲ فنجان دمنوش زالزالک می‌تواند به آرامش بدن و قلب کمک کند.

با افزودن کمی عسل یا مخلوط کردن با چای‌های گیاهی دیگر، طعم دلپذیری به دمنوش داده می‌شود و استفاده روزانه آسان‌تر می‌شود.

نکات ایمنی و احتیاط‌ها

با وجود اینکه زالزالک معمولاً بی‌خطر است، اما بهتر است به چند نکته توجه داشته باشید؛ مصرف بیش از حد این میوه می‌تواند باعث تهوع یا سرگیجه شود و افرادی که داروهای قلبی مصرف می‌کنند باید قبل از استفاده با پزشک مشورت کنند، زیرا ممکن است اثر داروها را تغییر دهد. همچنین زنان باردار یا شیرده بهتر است پیش از مصرف زالزالک با پزشک مشورت کنند تا از ایمنی آن اطمینان حاصل شود.

مصرف متعادل و مطابق با توصیه‌ها، بیشترین فواید را با کمترین عوارض به همراه دارد.

آزمایش امیدوارکننده‌ یک اسپری بینی برای پیشگیری از آنفلوآنزا

دانشمندان هلندی یک اسپری بینی جدید را برای پیشگیری از آنفلوآنزا تولید کرده‌اند که نتایج امیدوارکننده‌ای را در آزمایش‌های اولیه انسانی نشان داده است.

آنفلوآنزای فصلی یک عفونت حاد تنفسی است که سالانه تا یک میلیارد نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به صدها هزار مورد مرگ و میر منجر می‌شود. اگرچه واکسن آنفلوآنزا می‌تواند مؤثر باشد، اما دانشمندان هرگز کاملاً مطمئن نیستند که کدام سویه‌ها در گردش خواهند بود. براساس داده‌های موجود، واکسن‌ها در بهترین حالت فقط ۵۰ درصد مؤثر هستند.

به نقل از فیز، یک راه دیگر برای مقابله با آنفلوآنزا، استفاده از آنتی‌بادی‌های مونوکلونال تجربی است. این آنتی‌بادی‌ها پروتئین‌هایی هستند که توانایی سیستم ایمنی بدن در مبارزه با ویروس‌ها را تقلید می‌کنند، اما این روش‌ها نیز موفقیت محدودی داشته‌اند.

دانشمندان شرکت زیست‌فناوری «لیدن لبز»(Leyden Labs) در هلند و شرکایشان روی روش متفاوتی کار می‌کنند. آنها اسپری‌ جدیدی را ارائه داده‌اند که مستقیماً به سوراخ‌های بینی زده می‌شود تا راه ویروس را در نقطه ورود مسدود کند.

این اسپری حاوی آنتی‌بادی موسوم به CR9114 است که توسط شرکت داروسازی «جانسون اند جانسون»(Johnson & Johnson) ساخته شده است. برخلاف واکسن‌های معمولی که فقط می‌توانند سویه‌های خاص آنفلوآنزا را تشخیص دهند، CR9114 می‌تواند تقریباً همه انواع آنفلوآنزای A و B را تشخیص دهد و راه آنها را مسدود کند.

پس از آزمایش‌های موفقیت‌آمیز روی موش‌ها و میمون‌های ماکاک که در آن‌ها اسپری از حیوانات در برابر بیماری محافظت کرد، دانشمندان آزمایش‌های اولیه را روی ۱۴۳ شخص بین ۱۸ تا ۵۵ سال انجام دادند.

به مدت دو هفته، یک دوز یا دو دوز در روز به داوطلبان سالم داده شد تا ایمنی دارو و نحوه حرکتش در بدن آزمایش شود. دانشمندان با جمع‌آوری نمونه‌ها در زمان‌های گوناگون، مدت زمان باقی ماندن آنتی‌بادی در بینی را اندازه‌گیری کردند. آنها نمونه‌های بینی را در ظروف آزمایشگاهی حاوی ویروس‌های زنده آنفلوآنزا قرار دادند تا ببینند آیا CR9114 می‌تواند عفونت را خنثی کند.

هیچ عارضه جانبی جدی در هیچ یک از شرکت‌کنندگان گزارش نشد. دوز دو بار در روز بهتر بود، زیرا بینی به طور طبیعی خود را به طور مداوم پاک می‌کند و آنتی‌بادی عمر سه‌ساعته دارد. آنتی‌بادی حتی پس از قرار گرفتن در بینی کاملاً فعال بود و هر دو نوع A و B آنفلوآنزا را خنثی کرد.

یکی از چشمگیرترین یافته‌ها این بود که اسپری کردن آنتی‌بادی مستقیماً به بینی، غلظت آنتی‌بادی را در پوشش بینی افزایش داد و آن را به ۴۶۰۰ برابر بیشتر از روش‌های سنتی تزریق وریدی و با دوزهای کمتر رساند.

اگرچه این نتایج امیدوارکننده هستند، اما دانشمندان هنوز باید تأیید کنند که اسپری آنها در برابر عفونت طبیعی چقدر خوب عمل می‌کند و آیا مانع از شیوع ویروس بین افراد می‌شود.

این فناوری پژوهش در مجله «Science Translational Medicine» به چاپ رسید.

هشدار به خانواده‌ها؛ دود سیگار و قلیان می‌تواند از راه شیر مادر به بدن نوزاد منتقل شود

 تحقیقات جدید نشان می‌دهد، قرار گرفتن مادران شیرده در معرض دود سیگار و قلیان حتی بدون مصرف مستقیم می‌تواند موجب انتقال فلزات سنگین و ترکیبات سرطان‌زا از طریق شیر به بدن نوزاد شود؛ کارشناسان تأکید دارند ایجاد خانه‌های بدون دود، تنها راه محافظت از کودکان شیرخوار در برابر این آلودگی پنهان است.

نتایج تحقیقات جدید نشان می دهد دود سیگار تنها سلامت مصرف‌کننده را تحت‌تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه از مسیرهای مستقیم و غیرمستقیم می‌تواند گروه‌های آسیب‌پذیر، به‌ویژه نوزادان را در معرض خطر قرار دهد.

یکی از مهم‌ترین این مسیرها، انتقال آلاینده‌های شیمیایی از طریق شیر مادر است؛ موضوعی که در یک مطالعه علمی با عنوان «بررسی محتوای شیمیایی شیر مادران مواجهه‌یافته با دودهای محیطی تنباکو» مورد بررسی قرار گرفته است.

دکتر فرشید سلیمانی، عضو هیات علمی و مجری این طرح در مرکز تحقیقات دخانیات و سلامت، با اشاره به اهداف این پژوهش گفت: هدف اصلی مطالعه، بررسی امکان ورود آلاینده‌های ناشی از دود سیگار و قلیان به بدن مادر و انتقال آن‌ها از طریق شیر به نوزاد بوده است؛ مسئله‌ای که در مواجهه‌های غیرمستقیم با دخانیات کمتر مورد توجه قرار گرفته، در حالی که مادران و نوزادان از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها محسوب می‌شوند.

این پژوهش به‌صورت مرور سیستماتیک و با تحلیل جامع معتبرترین مطالعات جهانی انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد ترکیبات شیمیایی متعددی در شیر مادران در معرض دود تنباکو شناسایی شده است.

بر اساس این یافته‌ها، فلزات سنگین مانند سرب، کادمیوم، کروم و آرسنیک و همچنین هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAHs) از جمله بنزو پایرن، بیشترین فراوانی را در این مطالعات داشته‌اند؛ ترکیباتی که برخی از آن‌ها دارای خاصیت سرطان‌زایی اثبات‌شده هستند.

دکتر سلیمانی با اشاره به نقش شاخص‌های زیستی توضیح داد: کوتینین، که یکی از متابولیت‌های نیکوتین است، به‌عنوان نشانگر معتبر مواجهه با دود تنباکو شناخته می‌شود و وجود آن در شیر مادر، حتی در مادران غیرسیگاری، نشان‌دهنده تماس غیرمستقیم با دود دخانیات است.

فلزات سنگین نیز به دلیل خاصیت تجمعی، می‌توانند در بدن نوزاد باقی مانده و در بلندمدت منجر به اختلالات رشدی، عصبی و افزایش خطر بیماری‌های مزمن شوند.

یافته‌های این مطالعه همچنین نشان می‌دهد میزان برخی از این ترکیبات شیمیایی در شیر آغوز با شیر بالغ متفاوت است؛ موضوعی که حاکی از تفاوت مکانیسم‌های انتقال آلاینده‌ها در مراحل مختلف شیردهی بوده و نیازمند انجام تحقیقات تکمیلی است.

به گفته این عضو هیئت علمی، حتی در شرایطی که مادر و نوزاد مصرف‌کننده دخانیات نباشند، مواجهه غیرمستقیم با دودهای دست دوم و سوم می‌تواند سلامت کودک را به خطر اندازد و در آینده زمینه‌ساز مشکلات تنفسی، اختلالات رشد و سایر پیامدهای منفی شود.

با این حال، دکتر سلیمانی تأکید کرد: شیر مادر همچنان بهترین و کامل‌ترین غذای نوزاد است و تغذیه با شیر مادر قویاً توصیه می‌شود، اما شرط اساسی آن، فراهم کردن محیطی کاملاً عاری از دود برای مادر و نوزاد است. وجود فرد مصرف‌کننده دخانیات در منزل، تهویه نامناسب و تجمع دود در فضاهای بسته، از عوامل تشدیدکننده این خطر به شمار می‌روند.

وی در پایان با تأکید بر نقش خانواده‌ها گفت: هیچ سطح ایمنی برای مواجهه با دود تنباکو وجود ندارد و ایجاد «خانه بدون دود» و پرهیز کامل از مصرف دخانیات در محیط‌های بسته، تصمیمی ساده اما حیاتی برای حفظ سلامت نوزادان است؛ تصمیمی که به‌ویژه پدران و اطرافیان مادران شیرده باید آن را جدی بگیرند.

پوست شاداب با مواد ساده خانگی

مراقبت از پوست صورت، نیازی به هزینه‌های بالا یا محصولات پیچیده ندارد. با استفاده از ماسک‌های ساده خانگی می‌توان به شادابی، لطافت و طراوت پوست کمک کرد و همزمان از مواد طبیعی و در دسترس بهره برد، روشی که هم اقتصادی است و هم راحت در برنامه روزمره قابل اجراست.

مراقبت از پوست صورت برای بسیاری، بخشی از روتین روزمره و نوعی خودمراقبتی است. در این میان رسیدگی به پوست می‌تواند علاوه بر بهبود ظاهر، باعث افزایش اعتمادبه‌نفس و احساس رضایت شخصی شود. افزایش قیمت محصولات آرایشی و بهداشتی و نگرانی درباره ترکیبات شیمیایی باعث شده بسیاری به روش‌های طبیعی و کم‌هزینه روی بیاورند. ماسک‌های خانگی صورت با مواد ساده‌ای که در اکثر خانه‌ها موجود است، امکان مراقبت مؤثر و سریع از پوست را فراهم می‌کنند.

این گزارش به بررسی محبوب‌ترین ماسک‌های خانگی، مزایا، محدودیت‌ها و نکات ایمنی آن‌ها می‌پردازد و راهنمایی کاربردی ارائه می‌دهد.

چرا ماسک‌های خانگی دوباره محبوب شده‌اند؟

ماسک‌های خانگی با ترکیبات ساده و در دسترس، در سال‌های اخیر دوباره توجه‌ها را به خود جلب کرده‌اند. دلایل این استقبال متنوع است.

صرفه اقتصادی: تهیه ماسک خانگی معمولاً هزینه‌ای بسیار کمتر از خرید محصولات آماده دارد و برای خانواده‌ها مقرون‌به‌صرفه است.

دسترسی آسان: مواد اولیه‌ای مانند عسل، ماست، خیار، آلوئه‌ورا و روغن‌های گیاهی به راحتی در دسترس هستند و نیازی به مراجعه به فروشگاه‌های تخصصی نیست.

اعتماد به مواد طبیعی: بسیاری ترجیح می‌دهند بدانند دقیقاً چه چیزی روی پوستشان قرار می‌گیرد، به ویژه زمانی که نسبت به ترکیبات شیمیایی حساسیت دارند.

فرصتی برای مراقبت از خود: استفاده از ماسک صورت می‌تواند یک فعالیت آرام‌بخش و کوتاه برای استراحت ذهنی و فیزیکی باشد، فرصتی که در میان روز پرمشغله بسیار ارزشمند است.

مزایای استفاده از ماسک‌های خانگی

آبرسانی و لطافت پوست

خشکی پوست یکی از مشکلات شایع است، به‌ویژه کسانی که روزانه با مواد شوینده یا تغییرات آب‌وهوایی مواجه‌اند. استفاده از ماسک‌های خانگی مانند ترکیب عسل و ماست یا ژل آلوئه‌ورا می‌تواند به حفظ رطوبت سطحی پوست کمک کند و احساس کشیدگی و خشکی را کاهش دهد.

بسیاری یک قاشق غذاخوری عسل را با دو قاشق ماست مخلوط کرده و به‌عنوان ماسک هفتگی استفاده می‌کنند. این ترکیب علاوه بر مرطوب‌کنندگی، پوست را نرم و لطیف کرده و اغلب با حس خنکی و آرامش همراه است، به‌گونه‌ای که پس از شست‌وشو، پوست شاداب‌تر و لطیف‌تر به نظر می‌رسد و تجربه‌ای ساده اما مؤثر از مراقبت خانگی فراهم می‌کند.

ایجاد شادابی و طراوت ظاهری

ماسک‌های خانگی می‌توانند به پوست حالت شاداب و تازه بدهند. این تأثیر معمولاً کوتاه‌مدت است، اما برای روزهایی که نیاز به نشاط و ظاهر شاداب داریم، بسیار مؤثر است. برای مثال، قرار دادن ورقه‌های خیار تازه روی صورت به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه می‌تواند به کاهش تورم و خستگی چشم‌ها کمک کند و در عین حال پوست را روشن و تازه نشان دهد، به‌گونه‌ای که پس از استفاده، هم احساس سبکی و آرامش ایجاد می‌شود و هم ظاهر پوست شاداب‌تر و باطراوت‌تر به نظر می‌رسد.

پاکسازی سطحی پوست

آلودگی هوا، گردوغبار و باقی‌مانده‌های مواد آرایشی می‌توانند پوست را کدر کنند، اما استفاده از ماسک‌های خانگی مانند ترکیب خاک‌رس و گلاب یا خیار رنده‌شده می‌تواند به پاکسازی سطحی پوست کمک کند و حس سبکی و تازگی ایجاد کند. برای تهیه ماسک خاک‌رس و گلاب، کافی است مقداری خاک‌رس را با چند قطره گلاب مخلوط کرده و خمیری یکدست بسازید و روی پوست بمالید تا منافذ پوست تمیز شوند و چربی اضافی جذب شود، بدون اینکه باعث خشکی شدید یا تحریک پوست شود. این روش ساده و در دسترس، یک مراقبت ملایم و مؤثر فراهم می‌کند که می‌توان آن را در روتین هفتگی استفاده کرد.

مراقبت ملایم بدون مواد شیمیایی

ماسک‌های خانگی اغلب فاقد مواد نگهدارنده، رنگ یا عطر مصنوعی هستند و برای پوست‌های حساس گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شوند، البته به شرط رعایت نکات ایمنی و تست حساسیت.

پرکاربردترین ماسک‌های خانگی

ماسک عسل و ماست

یکی از محبوب‌ترین ترکیب‌های خانگی برای مراقبت از پوست، ماسک عسل و ماست است که عسل باعث مرطوب شدن پوست و ماست به لطافت آن کمک می‌کند و برای پوست‌های معمولی تا خشک مناسب است. برای استفاده از این ماسک، کافی است یک قاشق غذاخوری عسل را با دو قاشق ماست مخلوط کرده و روی صورت تمیز بمالید و پس از حدود پانزده دقیقه با آب ولرم شست‌وشو دهید تا پوست نرم، مرطوب و شاداب شود.

ماسک خیار

خیار به دلیل خاصیت خنک‌کنندگی باعث آرامش پوست و کاهش خستگی می‌شود و استفاده از آن بسیار ساده و بدون دردسر است. کافی است خیار رنده‌شده را روی پوست صورت یا ورقه‌های نازک آن را روی چشم‌ها و گونه‌ها قرار دهید تا تورم و خستگی کاهش یابد و پوست شاداب و تازه به نظر برسد، به گونه‌ای که این روش کوتاه‌مدت، اثری آرامش‌بخش و مراقبتی برای افراد فراهم می‌کند.

ماسک آلوئه‌ورا

ژل آلوئه‌ورا می‌تواند به کاهش التهاب و قرمزی پوست کمک کند و برای استفاده خانگی بهترین گزینه، ژل خالص و تازه است؛ استفاده مداوم از این ماسک باعث نرمی و تازگی پوست می‌شود و بسیاری آن را پس از اصلاح یا شست‌وشوی پوست به کار می‌برند تا التهاب کاهش یابد و پوست احساس لطافت و خنکی کند.

ماسک خاک‌رس

خاک‌رس معمولاً برای پوست‌های چرب استفاده می‌شود و به جذب چربی اضافی و پاکسازی منافذ کمک می‌کند، اما استفاده بیش از حد آن می‌تواند باعث خشکی و تحریک پوست شود و بهتر است بیش از یک بار در هفته مصرف نشود؛ برای استفاده، می‌توان یک قاشق خاک‌رس را با چند قطره گلاب یا آب ترکیب کرد تا خمیری یکدست به دست آید و سپس آن را روی صورت مالید و پس از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با آب ولرم شست‌وشو داد تا پوست پاک، تازه و لطیف شود.

ماسک‌های سنتی ایرانی

استفاده از موادی مانند آرد نخودچی با گلاب یا عسل و زعفران در منابع طب سنتی ایران توصیه شده است و این ماسک‌ها می‌توانند به روشن شدن و شفافیت پوست کمک کنند، هرچند اثرات آن‌ها بیشتر مراقبتی است تا درمانی، به طوری که ترکیب یک قاشق آرد نخودچی با چند قطره گلاب، ماسکی ملایم و ساده ایجاد می‌کند که پوست را شاداب و نرم می‌کند و بسیاری آن را در مناسبت‌های خاص یا بخشی از روتین هفتگی مراقبت از پوست استفاده می‌کنند تا پوستی تازه و لطیف داشته باشند.

باورهای اشتباه درباره ماسک‌های خانگی

طبیعی بودن مواد به معنی بی‌خطر بودن آن‌ها نیست و برخی مواد طبیعی می‌توانند باعث حساسیت و التهاب شوند، برای مثال آب‌لیمو ممکن است باعث سوزش و ایجاد لک شود، دارچین و زردچوبه در بعضی افراد باعث قرمزی و التهاب می‌شوند و روغن‌های گیاهی سنگین برای پوست‌های چرب مناسب نیستند، بنابراین انجام تست حساسیت پیش از استفاده ضروری است و بهتر است مقداری از ماسک را روی قسمت کوچکی از پوست بازو یا پشت گوش امتحان کرده و حدود ۲۴ ساعت صبر کنید تا از بروز هرگونه واکنش نامطلوب جلوگیری شود.

نکات بهداشتی و ایمنی

ماسک‌ها باید تازه و همان روز مصرف شوند. نگهداری طولانی‌مدت باعث فساد و آلودگی می‌شود.

از ظروف و قاشق تمیز استفاده کنید.

پوست را قبل از ماسک تمیز کنید تا اثرگذاری بهتری داشته باشد.

از استفاده بیش از حد ماسک‌های لایه‌بردار مانند خاک‌رس یا ماسک‌های حاوی اسید خودداری کنید، زیرا باعث خشکی و تحریک پوست می‌شوند.

پس از شست‌وشوی ماسک، استفاده از یک مرطوب‌کننده سبک می‌تواند اثر آبرسانی را افزایش دهد.

چه کسانی نباید از ماسک‌های خانگی استفاده کنند؟

افرادی که دارای آکنه شدید یا ملتهب هستند، کسانی که زخم یا عفونت پوستی دارند و همچنین افرادی که با بیماری‌های پوستی مزمن مانند اگزما یا روزاسه مواجه‌اند، بهتر است بدون مشورت پزشک از ماسک‌های خانگی استفاده نکنند، زیرا در این شرایط مراجعه به متخصص پوست الزامی است و ماسک‌های خانگی تنها می‌توانند به‌عنوان مکمل مراقبت‌های تخصصی مورد استفاده قرار گیرند و جایگزین درمان پزشکی نمی‌شوند.

ماسک‌هایی که قرار نیست معجزه کند

ماسک‌های خانگی صورت، اگر با آگاهی، اعتدال و رعایت اصول بهداشتی استفاده شوند، می‌توانند راهکاری ساده، اقتصادی و مؤثر برای مراقبت روزمره از پوست باشند. این ماسک‌ها قرار نیست معجزه کنند یا مشکلات جدی پوستی را درمان کنند، اما می‌توانند به شادابی، لطافت و احساس بهتر نسبت به پوست کمک کنند.

رسیدگی به پوست بیش از هر چیز نیازمند توجه، صبوری و انتخاب آگاهانه است؛ چه با ماسک‌های خانگی و چه با محصولات آماده. استفاده درست از ماسک‌های خانگی، همراه با شناخت نوع پوست و رعایت نکات ایمنی، می‌تواند به یک روتین مراقبتی مطمئن و لذت‌بخش تبدیل شود.

غذاهایی که حال‌مان را خوب می‌کنند

آنچه می‌خوریم تنها بر انرژی و سلامت جسم اثر نمی‌گذارد، بلکه بسیاری از خوراکی‌ها مستقیماً با مغز و احساسات ما در ارتباط هستند و می‌توانند استرس را کاهش دهند، تمرکز را تقویت کنند و حتی سطح شادی را بالا ببرند.

خلق‌وخو و وضعیت روانی انسان تنها تحت‌تأثیر عوامل محیطی، تجربه‌های روزمره یا شرایط زندگی نیست، بلکه آنچه می‌خوریم نیز نقشی تعیین‌کننده در احساسات، سطح انرژی، تمرکز و پایداری هیجانات دارد. پژوهش‌های جدید علوم تغذیه و عصب‌زیست‌شناسی نشان می‌دهد که مغز به‌شدت به مواد مغذی واکنش نشان می‌دهد و برخی خوراکی‌ها قادرند عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی مثل سروتونین، دوپامین و نوراپی‌نفرین را تقویت کنند، موادی که مستقیماً با شادی، آرامش، انگیزه و تمرکز مرتبط‌ هستند. در این مطلب نگاهی به مهم‌ترین غذاهایی می‌اندازیم که به بهبود خلق‌وخو کمک می‌کنند و توضیح می‌دهیم چرا و چگونه این مواد غذایی اثرگذارند.

تأثیر مستقیم تغذیه بر مغز و خلق‌وخو

مغز تنها دو درصد وزن بدن را تشکیل می‌دهد اما حدود ۲۰ درصد انرژی روزانه را مصرف می‌کند و این به‌معنای آن است که هر نوع کمبود در مواد مغذی احساسات، تصمیم‌گیری و حتی کیفیت خواب را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. برخی غذاها به تولید هورمون‌های شادی مثل سروتونین کمک می‌کنند، برخی دیگر التهاب‌های خُرد اما اثرگذار مغزی را کاهش می‌دهند و برخی با تنظیم قند خون، نوسانات خلقی را کمتر می‌کنند.

به‌ویژه نقش روده در سال‌های اخیر اهمیت بیشتری یافته است، جایی که ۹۰ درصد سروتونین بدن در آن ساخته می‌شود. بنابراین، غذاهایی که سلامت روده را تقویت کنند، به‌طور غیرمستقیم بر خلق‌وخو نیز اثر مثبت می‌گذارند.

ماهی‌های چرب؛ منبع اسیدهای چرب اُمگا-۳

ماهی‌هایی مانند سالمون، ساردین، تُن و ماکرل از بهترین منابع امگا–۳ هستند. این اسیدهای چرب نقش مهمی در ساختار سلول‌های عصبی دارند و به کاهش التهاب و تقویت ارتباطات نورونی کمک می‌کنند.

تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که مصرف منظم امگا–۳ دارند کمتر دچار نوسانات خلقی، اضطراب و احساس خستگی ذهنی می‌شوند. امگا–۳ همچنین در بهبود نشانه‌های افسردگی خفیف مؤثر است. گنجاندن دو تا سه وعده ماهی چرب در هفته می‌تواند تأثیر محسوسی بر سطح انرژی روانی داشته باشد.

آجیل‌ها و دانه‌ها؛ بمب کوچک مواد مغذی

بادام، گردو، بادام‌هندی، تخم کدو و تخم آفتابگردان از جمله خوراکی‌های سرشار از مغزدوستانه‌ترین عناصر یعنی منیزیم، روی، ویتامین B۶ و اسیدهای چرب مفید هستند. منیزیم یکی از مهم‌ترین مواد معدنی برای آرامش اعصاب است و کمبود آن با اضطراب و ناآرامی رابطه دارد.

گردو نیز منبع خوبی از امگا–۳ گیاهی است و تخم کدو سرشار از روی، ماده‌ای که در تنظیم خلق‌وخو و عملکرد نورونی نقش دارد. مصرف روزانه یک مشت کوچک آجیل و دانه می‌تواند سوخت پایداری برای مغز فراهم کند.

شکلات تلخ؛ ترکیبی از آنتی‌اکسیدان‌ها و پایدارکننده‌های خلق

شکلات تلخ یکی از لذت‌بخش‌ترین خوراکی‌هایی است که تأثیر مثبت بر خلق‌وخو دارد. مقدار بالای پلی‌فنول‌ها و فلاوانول‌ها در کاکائو می‌تواند استرس اکسیداتیو را کاهش دهد. علاوه بر این، کاکائو کمی کافئین و ماده‌ای به نام تئوبرومین دارد که سطح هوشیاری و شادابی را بالا می‌برد.

شکلات تلخ همچنین باعث ترشح اندورفین‌ها و سروتونین می‌شود. البته باید تأکید کرد که بهترین اثر زمانی به‌دست می‌آید که شکلات حداقل ۷۰ درصد کاکائو داشته باشد و مقدار مصرف در حد ۲۰ تا ۳۰ گرم در روز باشد.

میوه‌ها و سبزی‌های رنگارنگ؛ ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها

میوه‌ها به‌ویژه موز، پرتقال، کیوی، توت‌ها، آووکادو و سبزیجاتی مثل اسفناج، کلم بروکلی و کاهو حاوی آنتی‌اکسیدان‌های فراوان‌اند. این مواد تنش اکسیداتیو را که دشمن عملکرد ذهنی است کاهش می‌دهند.

موز یکی از شناخته‌شده‌ترین میوه‌های ارتقای خلق است، زیرا سرشار از ویتامین B۶ و پیش‌سازهای سروتونین است. توت‌ها نیز به‌دلیل فلاونوئیدهای قوی‌شان می‌توانند تمرکز و آرامش ذهنی را بهبود دهند.

همچنین سبزیجات برگ سبز به‌طور ویژه برای کاهش التهاب و تقویت عملکرد شناختی توصیه می‌شوند. رژیم‌های سرشار از میوه و سبزی ارتباط مستقیم با کاهش استرس و بهبود ثبات روانی دارند.

غلات کامل؛ دشمن نوسانات خلقی

غذاهای مبتنی بر غلات کامل مانند جو دوسر، نان سبوس‌دار و برنج قهوه‌ای از منابع پایدار انرژی هستند. این مواد فیبر زیادی دارند که به کنترل قند خون کمک می‌کند و از افت ناگهانی انرژی که باعث بی‌حوصلگی و تحریک‌پذیری می‌شود جلوگیری می‌کند.

غلات کامل همچنین منبع ویتامین‌های گروه B هستند، ویتامین‌هایی که نقش مستقیم در تولید انرژی مغز و ساخت انتقال‌دهنده‌های عصبی دارند. افرادی که وعده صبحانه‌شان غلات کامل است معمولاً تمرکز بهتر و آرامش بیشتری را تجربه می‌کنند.

ماست و غذاهای تخمیری؛ تقویت‌کننده ارتباط روده و مغز

رابطه میان روده و مغز چند سالی است که در پژوهش‌ها برجسته شده. ماست پروبیوتیک، کیمچی، کفیر، تمپه و سایر غذاهای تخمیری می‌توانند با به‌تعادل رساندن باکتری‌های مفید روده، پیام‌رسان‌های عصبی مرتبط با خلق‌وخو را تنظیم کنند.

پروبیوتیک‌ها میزان التهاب را کاهش می‌دهند و باعث عملکرد بهتر سیستم عصبی روده می‌شوند. نتیجه این فرآیند، کاهش اضطراب و افزایش احساس آرامش است. مصرف روزانه ماست یا حداقل چند بار در هفته غذاهای تخمیری می‌تواند بخشی مهم از یک رژیم غذایی ضداسترس باشد.

حبوبات؛ سوخت پایدار و سرشار از ویتامین B

عدس، نخود، لوبیا و سایر حبوبات از منابع بسیار خوب پروتئین گیاهی و فیبر هستند. این مواد غذایی به‌دلیل شاخص گلیسمی پایین، باعث افزایش پایدار انرژی می‌شوند، بدون اینکه نوسان ناگهانی در قند خون و خلق‌وخو ایجاد کنند.

حبوبات نیز نقش مهمی در پیشگیری از افسردگی دارد و به ساخت سروتونین کمک می‌کند. یک وعده حبوبات در روز می‌تواند هم انرژی ماندگار ایجاد کند و هم احساس رضایت ذهنی را افزایش دهد.

چای سبز؛ آرام‌بخشی ملایم با ال-تینین

چای سبز ترکیبی منحصربه‌فرد از کافئین کم و ال-تینین دارد، آمینواسیدی که باعث آرامش ذهنی بدون خواب‌آلودگی می‌شود. به همین دلیل نوشیدن چای سبز در ساعات کاری یا هنگام مطالعه، احساس تمرکز همراه با آرامش ایجاد می‌کند.

ال-تینین به افزایش امواج آلفای مغز کمک می‌کند، امواجی که معمولاً در زمان مدیتیشن یا آرامش عمیق فعال‌اند. مصرف یک تا دو فنجان چای سبز در روز برای کاهش استرس روزمره بسیار مناسب است.

گوشت سفید، تخم‌مرغ و حبوبات؛ تأمین‌کننده اسیدآمینه تریپتوفان

تریپتوفان یکی از مهم‌ترین اسیدآمینه‌ها برای ساخت سروتونین است. غذاهایی مانند تخم‌مرغ، مرغ، بوقلمون، پنیر، توفو و برخی حبوبات مقدار زیادی تریپتوفان دارند. اگر این غذاها را همراه با منابع کربوهیدرات مصرف کنید، جذب تریپتوفان بیشتر می‌شود.

به‌طور مثال یک وعده تخم‌مرغ همراه نان سبوس‌دار یا مرغ با برنج قهوه‌ای می‌تواند تأثیر بیشتری بر سطح سروتونین بگذارد.

آب کافی؛ عنصر فراموش‌شده خلق‌وخو

کم‌آبی حتی در حد خفیف می‌تواند سردرد، کاهش تمرکز، خستگی و کاهش انگیزه ایجاد کند. بسیاری از افراد بدون آنکه متوجه باشند، در طول روز کمتر از مقدار لازم آب می‌نوشند و همین موضوع روی خلق‌وخو اثر می‌گذارد. نوشیدن حداقل ۶ تا ۸ لیوان آب برای ثبات انرژی ذهنی ضروری است.

پرهیز از غذاهایی که خلق‌وخو را بدتر می‌کنند

همان‌طور که برخی غذاها به بهبود خلق کمک می‌کنند، برخی خوراکی‌ها نیز می‌توانند آن را مختل کنند، از جمله شکر و نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای سرخ‌شده و پرچرب، انواع فست‌فود و محصولات فرآوری‌شده، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و مصرف بیش از حد کافئین. این مواد معمولاً با ایجاد نوسانات شدید قند خون و افزایش التهاب در بدن، احساساتی مانند اضطراب، بی‌قراری، کاهش تمرکز و حتی خواب‌آلودگی پس از افت انرژی را به‌دنبال دارند و در طولانی‌مدت می‌توانند تعادل خلق‌وخو را برهم بزنند.

آنچه در نهایت درباره تغذیه و خلق‌وخو باید بدانیم

بهبود خلق‌وخو تنها با تغییرات کوچک در رژیم غذایی ممکن است. مصرف منظم ماهی‌های چرب، میوه‌ها و سبزیجات، غلات کامل، آجیل‌ها، لبنیات تخمیری و نوشیدنی‌هایی مانند چای سبز می‌تواند ساختار و عملکرد مغز را بهبود دهد. این مواد نه‌تنها انرژی پایدار و تمرکز بیشتری ایجاد می‌کنند، بلکه به تنظیم هورمون‌های مرتبط با شادی و آرامش نیز کمک می‌کنند.

تغذیه سالم و متعادل در کنار خواب کافی، فعالیت بدنی و مدیریت استرس، ترکیبی است که می‌تواند کیفیت خلق‌وخو و زندگی را به‌طور چشمگیری ارتقا دهد.

چرت نیمروزی؛ راهی کوچک برای انرژی بزرگ

از مدیترانه تا ایران، سنت چرت نیمروزی قرن‌هاست که به‌عنوان استراحتی مقدس شناخته می‌شود. در جهانی که سرعت حرف اول را می‌زند، شاید وقت آن رسیده باشد چند دقیقه درنگ کنیم و با خوابی کوتاه، آرامش و انرژی ازدست‌رفته را بازیابیم.

در دنیای پرشتاب امروز که انسان‌ها بخش زیادی از وقت خود را صرف کار، تحصیل و فعالیت‌های ذهنی می‌کنند، احساس خستگی و کمبود انرژی در نیمه‌ روز امری طبیعی است. یکی از مؤثرترین و در عین حال ساده‌ترین روش‌های بازیابی انرژی، «چرت نیمروزی» است، خوابی کوتاه و آگاهانه که نه‌تنها جسم را آرام می‌کند، بلکه ذهن را نیز بازآفرینی می‌کند. در حالی که بسیاری چرت زدن را نشانه‌ تنبلی یا کم‌کاری می‌دانند، پژوهش‌های علمی متعددی نشان داده‌اند که خواب کوتاه روزانه می‌تواند بازدهی کاری، تمرکز ذهنی و سلامت عمومی را به‌طور چشمگیری بهبود بخشد.

پیشینه‌ تاریخی چرت نیمروزی

چرت نیمروزی یا همان «قِیله» در زبان عربی و «سی‌یستا» (Siesta) در زبان اسپانیایی، سابقه‌ای طولانی در فرهنگ‌های گوناگون دارد. در سرزمین‌های گرم، به‌ویژه در خاورمیانه و مدیترانه، مردم از دیرباز در ساعات گرم ظهر به استراحت می‌پرداختند تا از گرما بگریزند و نیروی تازه‌ای برای ادامه‌ روز بگیرند. حتی در متون دینی و سنت‌های اسلامی نیز به استراحت نیمروزی توصیه شده است. این موارد نشان می‌دهد که چرت نیمروزی نه تنها سنتی فرهنگی بلکه رفتاری توصیه‌ شده برای آرامش و تعادل روان است.

فواید علمی چرت نیمروزی

دانشمندان علوم اعصاب و روان‌شناسی خواب در دهه‌های اخیر توجه ویژه‌ای به اثرات خواب کوتاه روزانه داشته‌اند. نتایج تحقیقات دانشگاه‌های هاروارد، استنفورد و ناسا نشان می‌دهد که چرتی به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه می‌تواند تمرکز، خلاقیت، حافظه‌ کوتاه‌مدت و توان تصمیم‌گیری را افزایش دهد.

برخی از مهم‌ترین فواید چرت نیمروزی عبارت‌اند از:

افزایش تمرکز و حافظه: در نیمه‌ی روز، به‌ویژه پس از صرف ناهار، سطح هوشیاری و تمرکز کاهش می‌یابد. چرت کوتاه باعث بازتنظیم مغز و فعال‌سازی مجدد قشر پیش‌پیشانی می‌شود، ناحیه‌ای که مسئول تصمیم‌گیری و کنترل رفتار است.

کاهش استرس و اضطراب: خواب کوتاه موجب کاهش هورمون کورتیزول، یعنی هورمون استرس، می‌شود. در نتیجه، بدن در وضعیت آرامش فیزیولوژیکی قرار می‌گیرد و فرد احساس سبکی و آرامش بیشتری دارد.

افزایش خلاقیت: در مرحله‌ی ابتدایی خواب، مغز ارتباطات جدیدی بین اطلاعات ایجاد می‌کند. بسیاری از هنرمندان و دانشمندان مانند انیشتین و سالوادور دالی از چرت نیمروزی برای الهام‌گیری ذهنی استفاده می‌کردند.

بهبود سلامت قلب: تحقیقات نشان داده‌اند که خواب کوتاه نیمروزی می‌تواند فشار خون را کاهش داده و از بروز بیماری‌های قلبی جلوگیری کند.

افزایش عملکرد جسمی: ورزشکاران حرفه‌ای گاهی در طول روز چرت می‌زنند تا هماهنگی عضلانی و واکنش‌های عصبی خود را بهبود دهند.

زمان مناسب برای چرت زدن

بهترین زمان برای چرت نیمروزی بین ساعت ۱ تا ۳ بعدازظهر است؛ یعنی زمانی که ریتم طبیعی بدن (ساعت زیستی) دچار افت انرژی می‌شود. در این زمان، دمای بدن اندکی کاهش می‌یابد و مغز سیگنال‌هایی شبیه به آغاز خواب شبانه ارسال می‌کند. چرت زدن دیرتر از ساعت ۴ بعدازظهر توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است در خواب شبانه اختلال ایجاد کند و منجر به بی‌خوابی شود.

مدت‌زمان ایده‌آل چرت نیمروزی

یکی از نکات مهم در آداب چرت نیمروزی، مدت زمان خواب است. بر اساس پژوهش‌های ناسا، بهترین طول زمان چرت، بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه است. چرت‌های کوتاه‌تر از ۱۰ دقیقه ممکن است تأثیر کافی نداشته باشند، و خواب طولانی‌تر از ۳۰ دقیقه ممکن است فرد را وارد مرحله‌ خواب عمیق کند که بیدار شدن از آن سخت و همراه با احساس سنگینی و گیجی است. برای کسانی که دچار کمبود مزمن خواب هستند، چرت طولانی‌تر (حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه) نیز می‌تواند مفید باشد، زیرا این زمان اجازه‌ طی کامل چرخه‌ی خواب را می‌دهد.

آداب و شرایط مناسب چرت نیمروزی

برای آن‌که چرت نیمروزی واقعاً مفید باشد، رعایت چند نکته‌ ساده اما کلیدی ضروری است:

انتخاب مکان آرام و نیمه‌تاریک: محیطی که در آن چرت می‌زنید باید آرام، دارای دمای معتدل و نور کم باشد.

وضعیت مناسب بدن: بهتر است در حالتی بخوابید که ستون فقرات در راستای طبیعی خود قرار گیرد.

تنظیم زنگ بیداری: استفاده از ساعت یا تلفن همراه برای تعیین زمان بیداری ضروری است تا خواب بیش از حد طول نکشد.

پرهیز از مصرف زیاد قهوه قبل از چرت: اگرچه بعضی‌ها از روش «چرت قهوه‌ای» استفاده می‌کنند، مصرف زیاد کافئین ممکن است مانع خوابیدن شود.

ذهن آرام و بدون دغدغه: پیش از چرت، چند دقیقه تنفس عمیق یا ریلکسیشن انجام دهید تا مغز سریع‌تر وارد حالت استراحت شود.

تفاوت چرت نیمروزی با خواب روزانه

چرت نیمروزی هدفی مشخص دارد، بازیابی انرژی در کوتاه‌ترین زمان. اما خواب طولانی در روز معمولاً نشانه‌ خستگی مفرط، بی‌خوابی شبانه یا حتی افسردگی است. چرت‌های بیش از یک ساعت ممکن است چرخه‌ خواب شبانه را به‌هم بزنند و موجب احساس بی‌حالی در طول روز شوند.

در دنیای امروز، از شرکت‌های فناوری گرفته تا دانشگاه‌ها و حتی خانه‌های سالمندان، چرت نیمروزی به عنوان ابزاری ساده اما مؤثر برای حفظ تمرکز و سلامت جسمی شناخته می‌شود. بسیاری از شرکت‌های بزرگ مانند گوگل و نایک با ایجاد «اتاق‌های چرت» یا Nap Pods، به کارکنان خود این فرصت را می‌دهند تا با خواب کوتاهی میان‌روزی انرژی تازه‌ای به دست آورند، اقدامی که طبق مطالعات، بهره‌وری کاری را تا بیش از ۳۰ درصد افزایش می‌دهد. در دانشگاه‌ها نیز، چرت کوتاه به دانشجویان کمک می‌کند تا پس از ساعات طولانی مطالعه و کلاس، ذهنی شاداب‌تر و آماده‌تر برای یادگیری داشته باشند.

در سوی دیگر، در میان سالمندان، چرت نیمروزی به عنوان مکمل طبیعی خواب شبانه اهمیت ویژه‌ای دارد. پژوهش‌های منتشرشده در مجله‌های Sleep Medicine و Journal of the American Geriatrics Society نشان می‌دهد که خواب کوتاه ۲۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای در افراد مسن می‌تواند حافظه‌ کاری، خلق‌وخو و سلامت قلب را بهبود دهد و از خستگی مفرط و خطر سقوط بکاهد. بنابراین، از محیط‌های کاری مدرن تا دوران سالمندی، چرت نیمروزی پلی مشترک میان سلامت جسم، آرامش روان و بازدهی ذهنی است، راهی کوچک برای انرژی بزرگ.

باورهای نادرست درباره‌ چرت نیمروزی

برخی افراد معتقدند چرت زدن باعث تنبلی یا خواب‌زدگی می‌شود، اما این باور به‌طور علمی رد شده است. چرت زدن کوتاه نه تنها کارایی را کاهش نمی‌دهد بلکه به افزایش راندمان و خلق‌وخوی مثبت کمک می‌کند. باور اشتباه دیگر این است که فقط افراد مسن یا کودکان به چرت نیاز دارند، در حالی که بدن همه‌ انسان‌ها دارای افت انرژی طبیعی در بعدازظهر است.

خطرات و محدودیت‌ها

اگرچه چرت نیمروزی برای بیشتر افراد مفید است، اما در برخی شرایط باید با احتیاط انجام شود. افرادی که دچار بی‌خوابی شبانه هستند، نباید چرت طولانی بزنند زیرا ممکن است خواب شبشان را مختل کند. همچنین افرادی که از اختلالات خواب مانند وقفه‌ تنفسی در خواب (Sleep Apnea) رنج می‌برند، بهتر است زیر نظر پزشک از چرت روزانه استفاده کنند.

چرت نیمروزی، کلید انرژی و آرامش

چرت نیمروزی، برخلاف تصور رایج، نشانه‌ تنبلی نیست بلکه جلوه‌ای از هوشمندی در مدیریت انرژی بدن است. این عادت سالم می‌تواند در مدت زمانی کوتاه، کارایی ذهن، آرامش روان و سلامت جسم را افزایش دهد. رعایت آداب چرت، مانند زمان مناسب، محیط آرام و مدت دقیق، کلید بهره‌برداری کامل از این فرصت طلایی است.

در جهانی که خستگی، اضطراب و فشار روانی روزبه‌روز بیشتر می‌شود، شاید ساده‌ترین و مؤثرترین پاسخ به این چالش، تنها ۲۰ دقیقه خواب در میانه‌ی روز باشد؛ خوابی کوتاه، اما زندگی‌بخش.

نان سنتی بهترین گزینه برای پیشگیری از دیابت

رئیس اداره آزمایشگاه کنترل غذا و دارو، از برتری نان‌های اصیل ایرانی همچون سنگک، بربری و لواش نسبت به نان‌های صنعتی خبر داد.

رؤیا امیری گفت‌: راز این برتری در فرآیند تخمیر طولانی‌تر و استراحت کافی خمیر نهفته است؛ این ویژگی باعث شده که نان‌های سنتی شاخص گلایسمی پایین‌تری نسبت به نان‌های صنعتی مانند نان‌های فانتزی و تست داشته باشند. به زبان ساده، مصرف این نان‌ها قند خون را به آرامی و با شیب ملایم‌تری افزایش می‌دهد که برای پیشگیری از دیابت و مدیریت وزن یک امتیاز بزرگ محسوب می‌شود.

وی با تأکید بر تفاوت میان نان‌های سنتی، افزود: نان سنگک به دلیل استفاده از آرد با درصد سبوس بالاتر و نمک کمتر، وضعیت بهتری از نظر استانداردهای تغذیه‌ای دارد و انتخاب هوشمندانه‌تری برای مصرف روزانه محسوب می‌شود.

امیری ادامه داد: مزیت اصلی نان سنتی سالم تنها در وجود سبوس نیست، بلکه در تخمیر کامل آن است. نانی که از آرد سبوس‌دار تهیه شده و فرصت کافی برای تخمیر داشته باشد، دو مزیت مهم دارد؛ نخست، بهبود جذب مواد معدنی، زیرا فرآیند تخمیر ترکیبات بازدارنده جذب را تجزیه کرده و املاحی مانند آهن و کلسیم بهتر جذب می‌شوند؛ دوم، تقویت سلامت گوارش، زیرا این نان مانند یک پربیوتیک طبیعی عمل کرده و به تنظیم عملکرد روده و بهبود حرکات آن کمک می‌کند.

رئیس اداره آزمایشگاه کنترل غذا و دارو، در عین حال تاکید کرد: مصرف سبوس خام و تخمیر نشده که در برخی نانوایی‌ها تنها در مرحله آخر خمیر به آن اضافه می‌شود، می‌تواند فواید نان سنتی را کاهش دهد، زیرا ماده‌ای به نام فیتات در آن فعال باقی مانده و جذب املاح حیاتی بدن مانند آهن، روی و کلسیم را محدود می‌کند.

امیری افزود: حتی سالم‌ترین نوع نان نیز باید به اندازه نیاز روزانه انرژی فرد مصرف شود و در کنار سایر گروه‌های غذایی اصلی قرار گیرد تا یک رژیم غذایی کامل و متعادل محقق شود.

ریسک سکته زودرس در دارندگان گروه خونی۱ A / گروه خونی O با خطر کمتری همراه است

تحقیقات جدید نشان می‌دهد گروه خونی افراد می‌تواند ریسک سکته مغزی زودرس را تغییر دهد. زیرگروه ۱ A با افزایش احتمال تشکیل لخته خون، ریسک سکته قبل از ۶۰ سالگی را بالا می‌برد، در حالی که گروه خونی O خطر کمتری دارد.

تحقیقات جدید نشان می‌دهد گروه خونی افراد می‌تواند ریسک سکته مغزی زودرس را تغییر دهد. زیرگروه ۱ A با افزایش احتمال تشکیل لخته خون، ریسک سکته قبل از ۶۰ سالگی را بالا می‌برد، در حالی که گروه خونی O خطر کمتری دارد.

دانشمندان به تازگی دریافته اند که احتمال ابتلا به سکته مغزی زودرس می‌تواند با گروه خونی افراد مرتبط باشد. زیرگروه  ۱ A از گروه خونی A با آنتی‌ژن‌های بیشتر روی گلبول‌های قرمز، احتمال تشکیل لخته خون را افزایش می‌دهد و با ریسک بالاتر سکته قبل از ۶۰ سالگی مرتبط است، در حالی که گروه خونی O با ریسک پایین‌تر سکته در ارتباط است.

به گزارش ساینس الرت، این مطالعه بر اساس بررسی داده‌های ژنتیکی بیش از ۱۷ هزار نفر که سابقه سکته مغزی داشتند و نزدیک به ۶۰۰ هزار نفر از افراد سالم انجام شد و نشان می دهد که ژنتیک، حتی در افراد جوان، می‌تواند نقشی تعیین‌کننده ای در سلامت قلب و مغز داشته باشد.

دانشمندان هنوز دلیل دقیق افزایش ریسک سکته در افراد دارای زیرگروه ۱ A را نمی‌دانند، اما احتمال می‌دهند که این گروه خونی با روند تشکیل لخته‌های خون و عملکرد رگ‌ها مرتبط باشد. تحلیل‌های ژنتیکی همچنین نشان می دهد که سکته‌هایی که در سنین پایین رخ می‌دهند، مکانیزم متفاوتی نسبت به سکته‌های دیررس دارند. در سنین بالای ۶۰ سال، نقش گروه خونی در ریسک سکته کمتر دیده می‌شود و عوامل دیگری مانند رسوب چربی در شریان‌ها و بیماری‌های مزمن قلبی بیشترین تأثیر را دارند. یافته‌ها نشان می‌دهد افرادی که گروه خونی B دارند نیز حدود ۱۱ درصد بیشتر احتمال دارد دچار سکته مغزی شوند. طبق یافته های پیشین، نواحی ژنتیکی مرتبط با گروه خونی (ABO locus) با تشکیل لخته‌های وریدی، رسوب کلسیم در شریان‌ها و افزایش ریسک حمله قلبی در ارتباط هستند.

دکتر استیون کیتنر، متخصص عروق و نویسنده ارشد مقاله می گوید: «سکته‌های زودرس می‌توانند جان فرد را تهدید کنند و افرادی که از مرگ نجات پیدا می کنند نیز ممکن است حتی بعد از بهبود از سکته با مشکلات جسمی و محدودیت‌های عملکردی طولانی‌مدت مواجه شوند. شناخت نقش ژنتیک و گروه خونی می‌تواند به طراحی روش‌های پیشگیری دقیق‌تر و هدفمندتر کمک کند.

با این وجود، محققان می‌گویند ریسک بالاتر سکته در افراد با زیرگروه ۱ A نسبی و محدود است و نیازی به آزمایش یا مراقبت ویژه فراتر از توصیه‌های عمومی ندارند. آن‌ها تأکید می‌کنند که برای درک بهتر اهمیت و دامنه این نتایج، نیازمند مطالعات بیشتر با نمونه‌های متنوع از نظر نژادی و جغرافیایی هستیم.