دسته: سلامت
تغذیه سالم و کنترل چاقی در کودکان
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/12/28-1.jpg)
افسانه عزیزی کارشناس مرکز بهداشت شهرستان بندرعباس گفت: برای تغذیه سالم دانش آموزان باید به دو اصل مهم یعنی تعادل و تنوع در مصرف مواد غذایی توجه شود.
عزیزی افزود: سلامت دانش آموزان تضمین کننده نسل آینده است. نیاز های تغذیه ای دانش آموزان در این سن افزایش پیدا می کند و دانش اموز باید از نیاز های تغذیه ای خود آگاه شود.
وی عنوان کرد: برای پیشگیری از بروز بیماری های غیر واگیر ناشی از چاقی در کودکان حتما باید فعالیت بدنی کافی داشته باشند چرا که کم تحرکی یکی از عوامل چاقی به شمار می رود.
عزیزی با اشاره به رعایت حد اعتدال در مصرف گروه های غذایی توسط دانش آموزان ابراز کرد: تغذیه سالم دانش آموزان، مصرف تمام گروههای غذایی را شامل میشود و باید با رعایت اعتدال همه گروههای غذایی را مصرف کنند.
کارشناس مرکز بهداشت شهرستان بندرعباس عنوان کرد: علاوه بر تغذیه سالم و ورزش، خواب کافی هم عامل مهمی در کنترل وزن کودکان و نوجوانان اثر گذار است.
عزیزی بیان کرد: اضافه وزن می تواند منجر به بیماری غیر واگیر از جمله قلبی عروقی و دیابت نوع ۲ شود که شیوع آن در بین کودکان هم در حال افزایش است.
وی تصریح کرد: مصرف نوشابه های گازدار و آب میوه های صنعتی که کالری زیادی دارند می تواند موجب چاقی در کودکان شوند. فست فود معمولا حاوی قند و کالری زیاد، چربی ناسالم و کمترین مواد مغذی است. باید سعی شود حد امکان از غذاهای خانگی سالمتر استفاده شود.
عزیزی ابراز کرد: نوجوانانی که بیش از ۵ ساعت در روز را صرف نگاه کردن به صفحات گوشی و تبلت می کنند بیشتر به نوشیدنی های قند دار و نداشتن خواب کافی یا ورزش روی می آورند و در مقایسه با نوجوانانی که چنین زمانی را صرف این وسایل نمی کنند و تحرک دارند چاق می شوند.
کارشناس مرکز بهداشت شهرستان بندرعباس گفت: برای درمان سریع چاقی کودکان در صورتیکه وزن آنها بهگونهای است که ممکن است به سلامت آنها آسیب بزند، لذا رژیم های خودسرانه بسیار خطرناک است و حتما با یک پزشک مشاور تغذیه مشورت کنید.
دانشمندان ژاپنی، واکسن ضد پیری تولید میکنند
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/12/15-2-1024x576.jpg)
محققان ژاپنی واکسنی را برای حذف سلولهای معروف به «زامبی» تولید کردهاند که تزریق آن میتواند طول عمر انسان را افزایش دهد.
یک تیم تحقیقاتی از ژاپن میگوید واکسنی را برای حذف سلولهای معروف به «زامبی» تولید کردهاند که در نتیجه تزریق آن میتوان طول عمر انسانها را افزایش داد. سلولهای زامبی با افزایش سن متراکم میشوند و به سلولهای مجاور آسیب میرسانند و باعث بیماریهای مرتبط با پیری میشوند. این تیم تایید کرد در موشهایی که این واکسن به آنها تزریق شده، کاهش سلولهای زامبی مشاهده شده است.تورو مینامینو، استاد دانشگاه جونتندو توکیوی ژاپن گفت: ما میتوانیم انتظار داشته باشیم که این واکسن برای درمان سفتی عروق، دیابت و سایر بیماریهای مرتبط با پیری استفاده شود. سلول پیر به سلولهایی اطلاق میشود که تکثیر خود را متوقف کردهاند، اما نمیمیرند. آنها با ترشح مواد شیمیایی که باعث التهاب میشوند، به سلولهای سالم مجاور آسیب میرسانند. تصور میشود که پیری سلولی روند پیری و همچنین بیماریهای مرتبط با افزایش سن مانند آلزایمر و برخی سرطانها را تسریع میکند.
این تیم پروتئینی را که در سلولهای پیر در انسان و موش یافت میشود، شناسایی کردند و یک واکسن پپتیدی بر اساس اسید آمنهای که پروتئین را تشکیل میدهد، ساختند. این واکسن بدن را قادر میسازد تا پادتنهایی ایجاد کند که خود را به سلولهای پیر میچسبانند که از سوی گلبولهای سفید خون که به پادتنها میچسبند حذف میشوند. هنگامی که این تیم واکسن را بر روی موشهای مبتلا به سختی عروق تزریق کردند بسیاری از سلولهای پیر انباشه شده حذف و نواحی تحت تاثیر بیماری کوچک شدند.بسیاری از داروهای موجود در بازار برای از بین بردن سلولهای پیر همان داروهای ضد سرطان هستند که ممکن است عوارض زیادی داشته باشند.
به گفته تیم تحقیقاتی ژاپنی، عوارض جانبی واکسن جدید کمتر بوده و اثربخشی آن طولانیتر است. ژن زامبی؛ سلولهای مغزی که پس از مرگ همچنان به فعالیت ادامه میدهند. از سوی دیگر در اکتبر گذشته یک تیم بینالمللی از دانشگاههای بریتانیا، اسپانیا، نیجریه و عربستان تحقیقاتی درباره روش دیگری برای مقابله با سلولهای پیر انجام و نتایج آن را منتشر کردند.دکتر سالوادور ماسیپ، از دانشگاه لستر که بخشی از این تیم تحقیقاتی بود به یورونیوز گفت: فرآیند بیولوژیکی پیری بسیار پیچیده است بنابراین بعید است که یک استراتژی بهطور کامل آن را متوقف یا معکوس کند. با این حال احتمالا راههای زیادی برای کاهش سرعت آن وجود دارد و بهنظر میرسد پاکسازی سلولهای پیر یکی از سادهترین و آسانترین راهها باشد که بهطور بالقوه موثرتر است.
با این حال محققان هنوز نمیدانند که طول عمر یک موجود زنده چقدر میتواند افزایش یابد. برخی معتقدند یک محدودیت سفت و سخت برای طول عمر انسان وجود دارد [تقریبا ۱۳۰ سال تخمین فعلی است]، در حالی که برخی دیگر روی کاغذ فکر میکنند که جاودانگی امکانپذیر باشد. سالوادور ماسیپ از دانشگاه لستر تصریح کرد: این یک سوال بسیار جالب است و ما هنوز درباره آن به توافق نرسیدهایم. برخی معتقدند یک محدودیت سفت و سخت برای طول عمر انسان وجود دارد (تقریبا ۱۳۰ سال تخمین فعلی است)، در حالی که برخی دیگر روی کاغذ فکر میکنند که جاودانگی امکانپذیر باشد. هنوز زود است که بدانیم چقدر میتوان عمر را افزایش داد و آیا محدودیتی وجود دارد یا خیر. زمینه تحقیقات ضد پیری بسیار سریع در حال پیشرفت است. در دهه گذشته اکتشافات کلیدی زیادی وجود داشته است.
احتمال کاهش اثربخشی واکسن روی اُمیکرون وجود دارد
سازمان جهانی بهداشت:
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/12/14-1-1024x576.jpg)
سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کرد: ممکن است واکسنهای بیماری کووید-۱۹ در برابر سویه اُمیکرون کمتر اثربخش باشند.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد: شواهد اولیه حاکی از آن است که واکسنهای کووید-۱۹ ممکن است کمتر در برابر عفونت ناشی از سویه اُمیکرون و انتقال آن اثربخش باشد.
این سازمان تاکید کرد که لازم است اطلاعات بیشتری برای درک بهتر از تاثیر سویه اُمیکرون در کاهش مصونیت ناشی از “تزریق واکسن” یا “ابتلای قبلی به بیماری” جمع آوری شود و در نتیجه خطر مربوط به سویه اُمیکرون همچنان بالاست.
دفع سموم آلودگی هوا از بدن با مصرف سبزی و میوه تازه
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/12/6.jpg)
دکتر وحید زارع در پاسخ به راهکار کاهش اثرات آلودگی هوا بر روی بدن، بر دفع سموم و نحوه دریافت اکسیژن بهتر تاکید کرد و اظهار داشت: زمانی که آلودگی هوا به شدت افزایش می یابد، همه افراد بخصوص کسانی که مشکلات ریوی دارند باید از سبزیجاتی همانند اسفناج، شاهی، کاهو و غیره که دارای رنگ سبز تیره هستند و کلرفیل تولید می کنند و اکسیژن ساز هستند استفاده کنند.
وی با اشاره به این موضوع که باید حداقل روزی ۲۵۰ گرم سبزیجات برگ سبز تیره بخارپز یا بصورت سالاد مصرف شود، افزود: اکسیژن این سبزیجات به افراد کمک می کند تا از تنفس بهتری برخوردار شوند اما متاسفانه طبق عرفی نانوشته به محض شستن سبزیجات، برگ سبز تیره اصلی را دور می اندازند و قسمت های درونی گیاه که نور کمتری از خورشید جذب کرده و اکسیژنی ندارد، بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.
زارع یادآور شد: سبزیجات برگ سبز تیره مانند اسفناج ر ا باید یا بصورت آب پز یا بخارپز و به صورت تنها با لیمو ترش و روغن زیتون مصرف شود اما مخلوط کردن آن با ماست یا سرخ کردن جواب درستی به ما نمی دهد.
این متخصص تغذیه، مصرف آب را از دیگر مواد مصرفی برای دفع سموم و جذب اکسیژن در بدن دانست و توصیه کرد: در هنگام آلودگی شدید، می توان آب را با قطعه ای از لیمو ترش غنی سازی کرد تا لیمو ترش با ویتامین سی که دارا است قدرت دفع سموم را بیشتر کند.
به گفته این متخصص تغذیه، از دیگر مواد غذایی که به سرب وارد شده در بدن می چسبد و باعث دفع آن می شوند، مواد غذایی سرشار از منیزیوم هستند. بخصوص برای کودکانی که در حال رشد هستند سرب باعث کوتاه قامتی می شود پس نیاز به مواد غذایی دارای منیزیوم بیشتر دارند تا دفع سرب و سموم را تسریع کند.
زارع با تاکید بر اینکه سبزیجات سرشار از منیزیوم هستند و به سرب می چسبند و به دفع آن از بدن سرعت می بخشند، افزود: میوه ها هم سرشار از منیزیوم هستند بنابراین در این موارد می توان از سبزیجاتی که از نظر اقتصادی ارزان تر هم هستند بیشتر استفاده کنیم. البته این عادات غذایی باید در طول سال تکرار شود تا بدن آمادگی دفع هر گونه سم و آلودگی را داشته باشد.
وی با تاکید بر اینکه غذا نمی خوریم که صرفا شکم سیر شود بلکه غذا مسوولیت بسیاری همچون اینکه جسم ما را برای سالیان سال از پیری زودرس محفوظ بدارد بر عهده دارد و در مورد مقابله با آلودگی هوا هم، نوع تغذیه بهترین حربه است، متذکر شد: یکی از موادی که برای مبارزه با سموم بدن بسیار کارایی دارد مصرف شلغم است که با خواباندن در لیموترش یا نارنج آن را غنی سازی و مصرف کرد.
زارع با بیان اینکه به طور کلی سبزی ها و میوه ها در تمامی حالات و شرایط قدرت شفابخشی بالایی دارند و نه تنها در هنگام آلودگی هوا بلکه در زمان های مختلف می توان از سبزی ها و میوه ها به عنوان دارو بهره برد، تصریح کرد: در روزهایی که هوا آلوده است، باید حتی الامکان مصرف سرخ کردنی کاهش پیدا کند و غذاها دارای آب بیشتر و رقیق تر باشند.
وی ادامه داد: در روزهای آلوده، مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید زیرا نمک موجود در گوشت قرمز مانع دفع سموم از بدن می شود. استفاده از آجیل به صورت خام و خرما به دلیل سرشار از منیزیوم بودن توصیه می شود.
این متخصص در مورد نقش لبنیات در مقابله با اثرات سو آلودگی هوا در بدن، توضیح داد: عده ای از اندیشمندان معتقدند شیر سم زدا است اما در اینکه کدام شیر، مورد اختلاف نظر هستند؛ برخی شیر گاو را آلرژی زا می دانند اما عده ای معتقد نیستند. اما به طور کلی در هنگامه آلودگی هوا، شیر با کیفیت مصرف شود.
زارع تصریح کرد: مصرف آب زرشک و انار قدرت تنفسی را افزایش می دهد. همچنین دم کرده گل نسترن و پونه و نعنا در صورتی که فرد زمینه آلرژیک نداشته باشد، در کاهش اثرات آلودگی هوا بسیار موثر است. به طور کلی باید جمله کلیدی «غذای شما دوای شماست و دوای شما غذای شماست» را الگو قرار داد و اجرایی کرد تا در مقابل انواع بیماری ها و آلودگی ها بتوان ایستاد.
چه پاسخی به سوالهای کودکان درباره کرونا بدهیم؟
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/12/169237780.jpg)
روانشناس بالینی با تاکید بر اینکه کودکان بیش از بزرگسالان تحت تاثیر استرس و بحران قرار میگیرند، به خانوادهها توصیه کرد، پرسشهای کودکان در مورد کرونا را با اطلاعات متناسب با سن آنها پاسخ دهند.
طناز عاطف وحید با تاکید بر اینکه بحران به شرایط استرس زایی گفته می شود که منابع جامعه برای گذر از آن محدود است و افراد در مقابل آن احساس خطر، درماندگی، ناتوانی و فقدان کنترل می کنند، خاطرنشان کرد: در این میان، کودکان مانند بزرگسالان یا حتی بیش از آنها، تحت تاثیر استرس ها و بحران ها قرار می گیرند.
وی با اشاره به اینکه در شرایط کرونایی که به سر می بریم، ایجاد ترس از کرونا در کودکان، آنان را دچار مشکلاتی مانند اضطراب و وسواس می کند، افزود: این مشکلات می تواند با نشانه هایی همراه باشد که به سایر جنبه های زندگی کودک هم سرایت کند.
این روانشناس بالینی در مورد تاثیرات جانبی ترس از کرونا در کودکان توضیح داد: به عنوان نمونه کودکان از ترس اینکه مبادا برای اعضای خانواده اتفاقی بیافتد دچار اضطراب جدایی می شوند و به همین دلیل از رفتن به مدرسه امتناع می ورزند.
وی یادآور شد: از دیگر نشانه های رفتاری این کودکان، می توان از تحریک پذیری، پرخاشگری، اختلال در خواب، بی قراری و گریه، بی اختیاری ادرار و مدفوع، مکیدن انگشت، ناخن جویدن، تغییرات اشتها یا شستن زیاد دست ها و غیره نام برد که در صورت نادیده گرفتن والدین این علائم تشدید می شود.
عاطف وحید در مورد راهکار کاهش استرس در کودکان به والدین، توصیه کرد: برای کاهش این استرس باید از فاجعه سازی و بیان این لفظ که «خیلی خطرناکه، اگه رعایت نکنی همه می میریم» پرهیز کرد. اگر کودک زیاد سوال می پرسد به جای اینکه به او بگویید چقدر سوال می پرسی، به او بگویید کنارش هستید و از او حمایت می کنید. در حقیقت کودک را نترسانید!
این روانشناس کودک ادامه داد: جهت آسودگی خیال، همراه کودک خود به یک پزشک متخصص مراجعه کنید تا با شنیدن صحبت های پزشک به آرامش برسد. در حقیقت اطمینان دادن به کودک در ارتباط با سلامتی خودش و شما بسیار مهم و ضروری است.
دادن اطلاعات متناسب با سن کودک، از دیگر توصیه های عاطف وحید به والدین بود که با اشاره به آن افزود: اگر کودک در مواقع بحرانی سوالی پرسید حتما به او اطلاعات مناسب سنش را بدهید. اما به طور کلی والدینی می توانند استرس کودک را مدیریت کنند که خودشان به عنوان الگو مدیریت استرس را بلد باشند.
شروع آزمایشهای بالینی اولین واکسن پیشگیری از سرطان سینه
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/10/35.jpg)
پس از دو دهه تحقیقات پیش بالینی، مرحله اول آزمایشهای بالینی واکسن پیشگیری از سرطان سینه آغاز شد. این واکسن پروتئینی را هدف قرار میدهد که با سرطانهای سینه سهگانه منفی بیان میشود.
به گزارش آوای دریا، به نقل از ایرنا، سرطان سینه سهگانه منفی (triple-negative breast cancer) به هرگونه سرطان سینه گفته میشود که فاقد گیرنده استروژن، پروژسترون و گیرنده تیروزین-پروتئین کیناز HER۲/neu است. درمان این نوع سرطان بسیار مشکلتر است؛ چراکه بیشتر درمانهای هورمونی یکی از سه گیرنده یادشده را مورد هدف قرار میدهند. حدود ۱۵ درصد از همه سرطانهای سینه به عنوان سرطانهای سهگانه منفی طبقهبندی میشوند.
یک مطالعه برجسته انجام شده در سال ۲۰۱۰ میلادی، هدف موثری را برای یک واکسن پیشگیری از سرطان سینه پیشنهاد کرد. این تحقیق نشان داد که سلولهای سرطان سینه سطوح بالایی از پروتئینی به نام α-lactalbumin را بیان میکنند و آن را به هدفی موثر برای واکسن تبدیل میکند.
محققان کارآزمایی جدید واکسن سرطان سینه از کلینیک کلیولند آمریکا بر این باورند که α-lactalbumin یک هدف ایمنولوژیک است و با استفاده از آن میتوان سیستم ایمنی را برای حمله به سلولهایی که این پروتئین را میسازند تحریک کرد. مطالعات حیوانی نشان میدهد هدف قرار دادن سلول های تولیدکننده پروتئین α-lactalbumin رشد تومورهای سینه را مهار می کنند. در واقع این واکسن بیماری را درمان نمیکند؛ بلکه از ظهور آن پیشگیری میکند.
محققان دوره زمانی این کارآزمایی را حدود یکسال پیشبینی میکنند و قرار است ۲۴ خانم در وهله اول در آن شرکت کنند.
سرطان سینه شایعترین سرطان در زنان است. سالانه حدود ۲.۱ میلیون زن به سرطان سینه مبتلا میشوند. به رشد کنترل نشده سلولهای پوشش داخلی مجرای شیری یا لوبول، سرطان سینه گفته میشود. هر سینه از ۱۵ تا ۲۰ بخش به نام لوب تشکیل شده که به صورت خوشهای در کنار هم قرار دارند. لوبها مجموعهای از غدد شیری هستند. هر لوب از بخشهای کوچکتری به نام لوبول تشکیل شده است. سرطانی که از لوبول آغاز شود، سرطان لوبولار نامیده میشود. سرطان سینه در زنان شایعتر است، گرچه احتمال ابتلای مردان نیز به سرطان سینه وجود دارد.
غربالگری سرطان
ماموگرافی، سونوگراف و معاینه بالینی سینه مهمترین روشهای غربالگری هستند. انجام ماموگرافی سالانه پس از چهلسالگی ضروری است.
آخرین آمار مربوط به سرطان سینه از سازمان جهانی بهداشت
-سرطان سینه شایعترین سرطان در زنان است.
– سالانه حدود ۲.۱ میلیون زن به سرطان سینه مبتلا میشوند.
-سرطان سینه بیشترین عامل مرگ و میر سرطان در بین زنان را به خود اختصاص داده است.
-در سال ۲۰۱۸ میلادی ۶۲۷ هزار زن بر اثر سرطان سینه جان خود را از دست دادند.
-سرطان سینه ۱۵ درصد آمار مرگ و میر زنان بر اثر سرطان را به خود اختصاص میدهد.
-نرخ سرطان سینه در سراسر جهان رو به افزایش است.
-غربالگری منظم و تشخیص به موقع مهمترین عوامل موفقیت در درمان است.
چگونه از ابتلا به سرطان سینه پیشگیری کنیم؟
در سرطان فاکتورهای مهمی از جمله ژنتیک دخیل هستند که غیر قابل اجتنابند، ولی با انتخاب سبک زندگی سالم، کاهش وزن، ورزش منظم، عدم استفاده از سیگار و الکل از جمله مهمترین راهکارهای پیشگیری هستند. از طرفی برخی افراد بیشتر در معرض سرطان سینه قرار دارند. سن، عوامل ژنتیکی و سابقه فامیلی، هورمون درمانی، بافت متراکم سینه، تودههای خوشخیم سینه و پروتز سینه از جمله مهترین عوامل خطر این عاضه هستند.
مهمترین علایم سرطان سینه
ممکن است رشد تومور سینه کاملا بدون علامت باشد، ولی شایعترین علایم سرطان سینه عبارتند از :
-وجود توده در هر ناحیه از سینه و زیر بغل
تومورهای مربوط به سرطان سینه معمولا بدون درد هستند. این تودهها در سونوگرافی و ماموگرافی مشاهده میشوند. بنابراین لازم است به محض مشاهده توده، به پزشک مراجعه شود.
-تورم در ناحیه زیر بغل
-درد یا حساسیت در سینه
گرچه توده سینه معمولا بدون درد است، ولی می تواند باعث حساسیت و درد در ناحیه سینه شود.
-مسطح شدن یا فرو رفتگی در سطح سینه
-هر گونه تغییر شکل، رنگ و اندازه در سینه
-تغییر دمای پوست ناحیه سینه
-تغییر شکل نوک سینه و احساس فرورفتگی، خارش و سوزش در این ناحیه
-ایجاد بثورات پوستی در ناحیه سینه
-هر گونه ترشح روشن یا خونی از سینه
درمان
جراحی، پرتودرمانی، هورمون درمانی و شیمیدرمانی از جمله مهمترین روشهای درمان هستند. در برخی موارد و درصورت عدم گسترش تومور، به تشخیص پزشک پرتو درمانی کفایت میکند.
اجرای طرح واکسیناسیون سرخک در هرمزگان از امروز
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/10/1-3.jpg)
طرح واکسیناسیون سرخک برای کودکان ۹ ماهه تا ۷ ساله از امروز ۸ آبان در هرمزگان آغاز میشود.
به گزارش آوای دریا و به نوشته خبرگزاری صدا و سیما، دکتر محمود حسین پور معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: طرح واکسیناسیون سرخک به مدت ۱۴ روز در مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی و خانه بهداشتها با هدف پیشگیری از گسترش بیماری در استان اجرا میشود.
مدیرگروه بیماریهای واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: شناسایی و گزارش مواردی از بیماری سرخک در برخی از شهرستانهای استان و کشورهای همجوار بسیار نگران کننده است.
دکتر رازنهان افزود: سرایت پذیری این بیماری بالا است به همین علت باید واکسیناسیون کودکان علیه بیماری سرخک را جدی گرفت.
دراجرای کمپین واکسیناسیون سرخک بیش از ۳۰۱ هزار کودک ۹ ماهه تا ۷ ساله استان واکسینه میشوند.
سندرم اضطراب کرونا چیست؟
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/10/064.jpg)
با کمترشدن قرنطینه و محدودیتها در اقصینقاط جهان، برخی مـردم بازگشت به زندگی «عادی» را دشوار میدانند. بازگشت به بیرون از قرنطینه و مواجهه با دیگران مفهومی است که باعث افزایش ترس و اضطراب بسیاری از افراد میشود.
روزنامه «فرهیختگان» در ادامه نوشت: در ابتدا اکثرمان آماده ابتلا بودیم و ترس و نگرانی رویارویی با این ویروس را تجربه کردیم. با این وصف، محققان متوجه شدهاند که مجموعه بخصوصی از صفات و خصوصیات در مقیاس بزرگی میان افراد سرایت و شیوع مییابد.
علیرغم توزیع واکسن و کاهش کلی شیوع کووید، برخی افراد درحال تجربه چیزی هستند که متخصصان آن را سندرم اضطراب کووید (Covid Anxiety Syndrome) یا (CAS) مینامند.
سندرم اضطراب کووید چنین تعریف میشود:
– بررسی غیرطبیعی علائم کووید
– اجتناب از اماکن عمومی
– وسواس تمیزکاری
– سایر رفتارهای غیرمعمول
اکنون محققان نگرانی خود را مطرح کردهاند که رفتارهای اجتنابی و پریشانی وسواسگونه، مانند مقاومت در برابر استفاده از حملونقل عمومی یا ساعتها وقت صرف کردن برای تمیزکردن و ضدعفونیسازی خانه، حتی با کنترل کووید هم بهسرعت فروکش نمیکند.
دادههای ژوئن ۲۰۲۰ (از حدود ۵۰۰ شرکتکننده) نشان داد که سندرم اضطراب کووید سطح اضطراب رایج و افسردگی عمومی بیش از سایر عوامل – مانند ویژگیهای شخصیتی و اضطراب سلامت عمومی – محتمل است.
همان محققان دادههای اولیهای را از نظرسنجیهای خودسنجی از نزدیک به ۳۰۰ بزرگسال در بریتانیا جمعآوری کردهاند و اظهار میکنند که سندرم اضطراب کووید پیشزمینهساز اصلی اضطراب تعمیم یافته و علائم افسردگی در تمام طول مدت همهگیری بوده است.
علائم این سندرم با سایر بیماریهای روانی مانند اضطراب، اختلال «استرس پس از سانحه» (PTSD) و «وسواس فکری-عملی» (OCD) مشابهتهایی دارد.
علائم سندرم اضطراب کووید
چند نشانه وجود دارد که نشان میدهد شما مبتلا به سندرم اضطراب کووید هستید یا خیر، و ممکن است لازم باشد کمک و همراهی بیشتری دریافت کنید:
۱. فکر شما درباره هر چیزی جز کرونا دچار مشکل است.
۲. اضطراب شما زندگی روزمره شما را مختل ساخته است مثلا رفتن به محل کار یا خرید موادغذایی برای شما مشکل است، حتی با ریسک کم.
۳. در مواقعی که لازم نیست، خود را از دیگران جدا و قرنطینه میکنید.
۴. نسبت به همهگیری کووید، احساس ناامیدی یا حزن دارید.
۵. برای خوابیدن دچار مشکلید.
۶. علائم جسمی غیرمعمولی همچون سردردهای مکرر، تپش قلب یا معدهدرد را تجربه میکنید.
شایان ذکر است در افراد مبتلا، این سندرم اضطراب، مواردی مانند استرس پس از سانحه، استرس عمومی، اضطراب، اضطراب سلامت و در برخی موارد، افکار خودکشی را افزایش میدهد.
چه موقع احساسات اضطرابی به حالت عادی گذشته برمیگردند؟
اگر نگران هستید که ممکن است با سندرم اضطراب کووید یا یک اختلال اضطرابی دیگر دستوپنجه نرم کنید، سوالات زیر را از خود بپرسید:
۱. آیا واکنشهای من با خطر یا تهدیدهای احتمالی متناسب است؟
۲. آیا عزیزانم به اندازه نگرانی، ترس و اجتناب من، ابراز نگرانی میکنند؟
۳. آیا از دستورالعملهای محلی (پروتکلها) برای اجتناب از قرارگرفتن در معرض ویروس کرونا، مانند رعایت فاصله اجتماعی، گذاشتن ماسک و شستن دستها، تبعیت میکنم؟ یا آیا برای اجتناب از برخورد با افراد و موقعیتهایی که نیازی به رعایت آنها نیست، از مسیر خود خارج میشوم؟
اگر متوجه شدید که سطح اضطراب شما با هیچیک از تهدیدهای احتمالی متناسب نیست، زمان آن فرا رسیده که از یک متخصص کمک بگیرید.
علل سندرم اضطراب کووید
محققان اظهار میکنند که برای برخی، قرنطینه، ترس از ابتلا به کووید-۱۹ و عدم اطمینان از بیمار بودن یا نبودن و بلاتکلیفی در تمام طول همهگیری، ممکن است به گروهی از علائم اشاره داشته باشد که سندرم اضطراب کووید را تشکیل میدهند.
با توجه به «پنج عامل بزرگ شخصیت» میتوان طبق تحقیقات گفت افرادی که دارای سطح بالایی از روانرنجوری هستند ممکن است شانس بیشتری برای ابتلا به سندرم اضطراب کووید داشته باشند. در مقابل، کسانی را که بسیار برونگرا، سازگار و روراست هستند ممکن است خطر کمتری تهدید کند.
علاوهبر این، افراد مبتلا به وسواس نیز ممکن است بیشتر درمعرض خطر باشند، زیرا نگرانیهای ناشی از کووید-۱۹ ممکن است این بیماری را تقویت کند.
محققان میپندارند که گروهی از افراد (واکسینهشده یا واکسینهنشده) دائما نگران کووید بوده و از هرچیزی که ممکن است خطر ابتلای آنها را افزایش دهد، اجتناب میکنند. بااینحال، تحقیقات فقط در مراحل اولیه است و عوامل پیچیده مختلفی باید درنظر گرفته شود.
سایر عوامل موثر
ذیلا عوامل دیگری که ممکن است در ایجاد سندرم اضطراب کووید نقش داشته باشند، مذکور آمده است:
۱. پایینبودن آستانه تحمل بلاتکلیفی: تحمل فرد درمورد عدمقطعیت و بلاتکلیفی، آسیبپذیری در برابر کووید-۱۹ و تمایل به نگرانی بیش از اندازه میتواند در این پدیده منحصربهفرد موثر واقع شود.
۲. پوشش رسانهای: کووید-۱۹ پوشش رسانهای گستردهای – از رسانههای اجتماعی و رسانههای خبری – بهدست آورده است. با اینحال، حقایق و اطلاعات در مورد تغییرات مداوم ویروس میتواند درنهایت منجر به بدگمانی و نگرانی بین مردم شود.
۳. استفاده از ترس برای افزایش انطباق: محققان همچنین توصیه میکنند که استفاده غیرعمد از ترس برای تضمین رعایت نکات ایمنی ممکن است باعث اضطراب و نگرانی بیش از حد در افراد شود.
چگونه مقابله کنیم؟
چند راه برای مقابله و مدیریت علائم سندرم اضطراب کووید وجود دارد:
۱. بهدنبال پیامهای مثبت درمورد میزان پیشرفتمان درمورد همهگیری – مانند رشد و توسعه واکسن، کاهش خطر و گزینههای درمانی جدید – باشید.
۲. با وجود فشارها و انتظار برای بازگشت هرچه سریعتر به حالت عادی گذشته، کارهایتان را به کندی انجام دهید و عجله نداشته باشید. درحالیکه به تدابیر ایمنی خود ادامه میدهید، با سرعتی آهسته و تدریجی از محیط امن خود خارج شوید.
۳. از ضدعفونیکننده دست و استفاده از ماسک و دستکش یکبارمصرف برای کاهش اضطراب استفاده کنید.
۴. احساسات اضطرابی خود را با یک فرد مورد اعتماد برای تقویت درک متقابل در میان بگذارید. این باعث افزایش اعتمادبهنفس شما نیز میشود و دیگران را قادر میسازد پشتیبانی مورد نیاز را داشته باشند.
۵. مراقب رسانههای اجتماعی و مطالب خبری باشید که هم میتوانند اضطراب شما را برانگیزند و هم توجه شما را بهسمت منابع مثبت و معتبر اطلاعات معطوف کنند. خودتان را محدود کنید به اینکه روزی یک یا دوبار درمعرض رسانهها قرار بگیرید و نه بیشتر.
۶. وقت بیشتری را صرف انجام تمرین خودمراقبتی کنید. اغلب استراحت کنید، ورزش کنید و کارهایی را انجام دهید که از آنها لذت میبرید تا استرس را نیز از بین ببرید.
درمان سندرم اضطراب کووید
کارشناسان میگویند شناسایی این سندرم و یافتن راههای درمان و پیشگیری از آن ضروری است و در غیر اینصورت، میتواند منجر به یک مساله بزرگتر و مهمتر شود. اگر احساس میکنید علائم سندرم اضطراب کووید بیش از دو هفته طول میکشد یا در زندگی روزمره شما تداخل ایجاد کرده است، با یک درمانگر یا دفتر یک مشاور بهنحو حضوری یا آنلاین ارتباط بگیرید. درمان رفتاری و دارویی که در درمان اضطراب یا افسردگی بهکار برده میشود، میتواند به کسانی که با این بیماری روانی منحصربهفرد و درحال رشد مشکلات جدی دارند، کمک کند.
منابع:
۱. Article: The COVID-۱۹ anxiety syndrome scale: Development and psychometric properties.
۲. Article: The impact of believing you have had COVID-۱۹ on self-reported behaviour: Cross-sectional survey.
۳.https://www.verywellmind.com/what-is-covid-anxiety-syndrome-۵۱۸۷۱۵۴#citation-۲
آسترازنکا نسخه جدیدی برای سویه دلتا طراحی میکند
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/10/040-2.jpg)
نسخه جدیدی از واکسن آکسفورد در حال توسعه است تا به طور خاص سویه دلتا کووید-۱۹ را هدف قرار دهد.
گروه دانشمندان واکسن آکسفورد/آسترازنکا به سرپرستی پروفسور سارا گیلبرت اقدام اولیه روی واکسن جدید را آغاز کردند تا در صورت نیاز چنین واکسنی موجود باشد.
آژانس امنیت بهداشت انگلستان در آخرین گزارش «انواع نگرانکننده» خود اعلام کرد در حال ردیابی نوع جدیدی از ویروس کرونا به نام AY.۴.۲ یا دلتا پلاس است.
بر اساس گزارش اداره آمار ملی(ONS) موارد مثبت کووید ۱۹ در انگلستان رو به افزایش است؛ هر چند که با افزایش تاثیرات واکسیناسیون مرگومیر کاهش یافته است.
در این گزارش ذکر شده بستری شدن در بیمارستانها نیز تحت موج دوم پایین باقی مانده و بین فرد آلوده به ویروس و بستری شدن در بیمارستان یا مرگ بر اثر عفونت فاصله زیادی وجود دارد.
اداره آمار ملی گفت: هنوز ممکن است شاهد تغییر در بستریها و مرگهای بیمارستانی باشیم که مربوط به تغییرات اخیر در سطوح عفونت است.
تغذیه ،فعالیت بدنی و سلامت زنان در دوران کرونا
![](https://avayedarya.ir/wp-content/uploads/2021/10/029-3.jpg)
در حال حاضر بیش از یکسال است که همه گیری کرونا بر جنبه های مختلف سلامت سایه انداخته و علاوه بر سلامت جسمی، سلامت روانی و اجتماعی را تهدید میکند. اگرچه شواهد ملی و بین المللی حاکی از آن است که در همه گیری کووید 1۹، خطر مستقیم بیشتری، سلامتی و حیات مردان را تهدید می کند، اما تاثیر طولانی مدت این همه گیری، بر سلامتی جسمی، روانی و اجتماعی زنان می تواند آسیبهای جدی به خانواده و جامعه وارد نماید.زنان نقش محوری در مدیریت سلامت ایفا میکنند. آنان با افزایش آگاهی، ارتقا سواد سلامت، ایجاد سبک زندگی سالم، حمایت از همسر و سایر اعضا خانواده، مدیریت سلامت جسمی و روانی خود و خانواده را بعهده دارند.
در حال حاضر ویروس کرونا موجب بیماری کووید- 19 گردیده که این روزها در کشور ما و سایر کشورهای جهان شایع شده است. این بیماری دارای طیف خفیف تا شدید است و می تواند نشانه هایی مانند سرماخوردگی، تب، سرفه، گلو درد، تنگی نفس، آبریزش بینی و سایر مشکلات تنفسی و گاهی علائم گوارشی مثل تهوع، استفراغ و یا اسهال را به همراه داشته باشد.
تغذیه مناسب نقش مهمی در حفظ سلامتی دارد .افرادی که یک رژیم غذایی متعادل مصرف می کنند، سیستم ایمنی قوی تر و خطر کمتری برای ابتلا به بیماری های مزمن و عفونی دارند .حفظ و ارتقای وضعیت تغذیه مطلوب، باید بخشی از استراتژی های پیشگیری از کووید 1۹ باشد تا افراد و جامعه در برابر این بیماری مقاومت کنند . یک رژیم غذایی سالم و متعادل، نقشی کلیدی در افزایش ایمنی و پیشگیری از بیماری های مزمن غیرواگیر دارد که عامل خطر مرگ و میر بیشتر ناشی از کووید 1۹ هستند.
با توجه به نقش تغذیه در حفظ سلامتی، ارتقای ایمنی و مقاومت در برابر بیماری ها، انتخاب صحیح مواد غذایی و مدیریت تغذیه افراد خانواده اهمیت می یابد .افراد میانسال به ویژه زنان میانسال در بیشتر خانواده ها مسئولیت مدیریت تغذیه را بر عهده دارند و لازم است موارد زیر در انتخاب، تهیه و پخت مواد غذایی مورد توجه قرار گیرند.
گروه های مختلف غذایی باید به میزان توصیه شده از هر کدام بر اساس هرم غذایی روزانه استفاده شوند .این گروه ها شامل نان و غلات (11- 6 واحد ،)سبزی ها (5- 3 واحد ،)میوه ها (4-2 واحد ،)انواع گوشت و تخم مرغ (2- 1 واحد ،)مغزها و حبوبات (1 واحد )و شیر و لبنیات (3- 2 واحد )می باشند.
هر روز غذاهای تازه و فرآوری نشده مصرف نمایید.
برای میان وعده، سبزی های خام و میوه تازه را انتخاب کنید و سبزی ها و میوه ها را بیش از حد نپزید؛ زیرا منجر به اتلاف ویتامین های مهم می شود .
در صورت استفاده از سبزی ها و میوه های کنسرو شده یا خشک، انواع بدون نمک یا شکر را انتخاب کنید.
مقادیر متعادل از روغن و چربی استفاده کنید.
چربی های غیر اشباع (مانند ماهی، مغزها، روغن های زیتون؛ سویا؛ کانولا؛ آفتابگردان و ذرت) مصرف کنید و استفاده از چربی های اشباع (مانند گوشت های چرب، کره، روغن نارگیل، خامه، پنیر و روغن های جامد) را محدود کنید .
از گوشتهای فرآوری شده (مانند سوسیس، کالباس، همبرگر و )…به دلیل محتوای زیاد چربی و نمک پرهیز نمایید.
کمتر نمک و شکر مصرف کنید. روزانه کمتر از 5 گرم (یک قاشق مرباخوری) نمک مصرف کنید و از انواع ید دار استفاده نمایید
در زمان پخت و آماده سازی غذا، مقدار نمک و طعم دهنده های دارای نمک فراوان (مانند سس سویا )را محدود کنید
از غذاهای حاوی نمک و شکر فراوان (مانند اسنک ها )پرهیز کنید .به جای اسنک های شیرین مانند انواع شیرینی، کیک، شکلات و کوکی، از میوه های تازه را انتخاب کنید.
مصرف نوشیدنی های گازدار و سایر نوشیدنی ها حاوی شکر (آب میوه ها، کنسانتره آب میوه ها و شیره ها، شیرهای طعم دار شده )را محدود کنید
هر روز مقدار کافی آب بنوشید. هر روز ۱۰ – ۸ لیوان آب بنوشید. آب برای حیات ضروری است. مواد مغذی را در خون منتقل می کند، دمای بدن را تنظیم می کند، مواد زائد را دفع میکند و مفاصل را روان می سازد.
آب بهترین انتخاب است، اما می توانید از سایر نوشیدنی ها و میوه ها و سبزیهای آبدار مانند آب لیموترش (رقیق شده در آب و شیرین نشده ،)چای و قهوه استفاده کنید .
از مصرف بیش از حد قهوه بپرهیزید و آبمیوه های شیرین، شیره ها، کنسانتره آب میوه ها، نوشیدنی های گازدار و تمام نوشیدنی های دارای شکر را مصرف ننمایید.
بیرون از منزل غذا نخورید .در خانه غذا بخورید تا میزان تماس شما با سایر مردم و احتمال قرار گرفتن در معرض کووید 1۹ کاهش یابد .
پیشنهاد می شود حداقل یک فاصله یک متری را با سایر افراد حفظ نمایید .در مکان های شلوغ مانند رستوران ها و کافه ها امکان حفظ این فاصله همیشه میسر نیست .قطرات تنفسی افراد آلوده روی سطوح و دست های مردم می نشیند و به علت مراجعه تعداد زیاد افراد، نمی توان انتظار داشت که دست ها به طور مرتب و به اندازه کافی شسته می شوند و سطوح، سریع و به میزان لازم تمیز و ضد عفونی می شوند.
فعالیت بدنی
همه گیری کووید 1۹ موجب در خانه ماندن بسیاری از افراد و افزایش فعالیت های نشستنی شده است. انجام همان فعالیت های ورزشی مانند شرایط قبل از بیماری دشوار شده و این دشواری برای افرادی که به طور معمول فعالیت بدنی کافی نداشته اند، بیشتر است.
اما حتی در این زمان نیز، انجام هر اندازه فعالیت بدنی برای تمام گروه های سنی بسیار ضروری است( مادران باردارمی توانند با مشورت پزشک و کارشناس مربوطه فعالیت بدنی مناسب را داشته باشند). انجام ۴- ۳ دقیقه حرکات ورزشی سبک مانند راه رفتن یا حرکات کششی، بهبود گردش خون و فعالیت عضلانی را به همراه دارد.
فعالیت بدنی منظم هم برای بدن و هم روان مفید است .موجب کاهش فشار خون بالا شده و به کنترل وزن کمک می کند .خطر بیماری های قلبی عروقی، سکته مغزی، دیابت نوع ۲ و سرطان های مختلف را کاهش می دهد که همه این بیماریها، می توانند آسیب پذیری بیشتری در برابر کووید ۱۹ ایجاد کنند.
میزان فعالیت بدنی توصیه شده در این شرایط مانند وضعیت قبل از بیماری است. انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی هوازی با شدت متوسط در ۵-۳ روز هفته یا ۷۵ دقیقه فعالیت بدنی شدید در ۵-۳ روز هفته یا ترکیبی از این دو در افراد بزرگسال توصیه می شود.
حرکات قدرتی برای حفظ و ارتقای سلامت اسکلتی عضلانی در ۲ روز هفته و بیشتر نیز باید انجام شوند.
فعالیت جسمانی با شدت متوسط با افزایش سطح ایمنی و افزایش ظرفیت قلبی ریوی بر بیماری کووید ۱۹ تاثیر دارد. نتایج مطالعه صورت گرفته در بیماران مبتلا به کووید ۱۹ نشان داد که بیمارانی که قبل از ابتلا بی تحرک بوده اند (صفر تا ۱۰ دقیقه فعالیت جسمانی در هفته)، در مقایسه با بیمارانی که قبل از ابتلا به میزان توصیه شده (۱۵۰ دقیقه و بیشتر ) یا کمتر (۱۱ تا ۱۴۹ دقیقه در هفته) فعالیت جسمانی داشته اند، خطر بیشتری برای بستری در بیمارستان، بستری در ICU و مرگ داشته اند.
انجام فعالیت بدنی هرچند ناچیز بسیار بهتر از بی تحرکی است .افرادی که فقط کمی تحرک دارند، به وضوح نسبت به سایرین وضعیت سلامت بهتری دارند .حتی تنها ۵ دقیقه فعالیت در ساعت می تواند اثرات مخرب نشستن طولانی مدت را خنثی کند.
فعالیت ورزشی مناسب برای بهبود ظرفیت قلبی و تنفسی و تقویت عضلات نیازمند برنامه کاملتری است که شامل ورزش هوازی، تمرینات کششی و تمرینات قدرتی است .در صورتی که زندگی افراد در دوره خانه نشینی بیماری کرونا ، بی تحرک نیست و امادگی و امکان انجام برنامه ورزشی کاملتری را دارند، همه موارد زیر بایددر نظر گرفته شود:
فعالیت هوازی
فعالیت هوازی با شدت متوسط را که عموماً معادل با راه رفتن سریع است و به نحو چشمگیری ضربان قلب را تسریع میکند. در شرایط خانه نشینی ناشی از شیوع کرونا می توان راه رفتن در حیاط یا پارکینگ منزل یا ترد میل را در نظر گرفت. میتوان با جمع دورههایی که حداقل ۱۰ دقیقه یا بیشتر طول میکشند، تا حداقل ۳۰ دقیقه روزانه انجام گردد.
تمرینات کششی و انعطاف پذیری
این تمرینات سبب افزایش دامنه حرکتی، افزایش گردش خون و گرم کردن عضلات می گردد.
تمرینات قدرتی
این نوع تمرینات با کمک وزن بدن خود فرد یا انواع وزنه ها یا کشهای ورزشی جهت تقویت قدرت و استقامت عضلات انجام میشود .
می توان از ابزارهای کمک آموزشی نظیر فیلم های فعالیت بدنی، نرم افزارهای ورزشی تلفن همراه در دسترس و سایر موارد برای انجام فعالیت بدنی استفاده کرد.
در مادران باردار و شیرده
سوء تغذیه در دوران بارداری و شیردهی به دلیل تضعیف سیستم ایمنی بدن نه تنها خطر ابتلا به بیماری کووید- ۱۹ می شود بلکه موجب تشدید و وخامت پی آمدهای ناشی از بیماری نیز می شود. بیماری کووید- ۱۹ باعث اتلاف مواد مغذی ذخیره ای بدن مادرمی شود. جهت مقابله با این بیماری ذخایر مواد مغذی بدن مادر باید تکمیل باشد تا در صورت ابتلا به بیماری با بهترین شرایطبتواند این بیماری را به پایان برساند، لذا مادر باردار و شیرده باید رژیم غذایی مناسب که شامل موارد زیر است را به صورت صحیحو دقیق رعایت نماید و نیز مکمل های مورد نیاز را جهت تکمیل ذخایر بدن دریافت نماید.
– به منظور داشتن بارداری سالم و تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر بیماری ها از جمله کووید- ۱۹ مصرف تمامی گروه های
غذایی و دریافت کافی پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامین ها، املاح و نیز آب و مایعات ضروری است. خانم های باردار و شیرده هم باید مانند سایر افراد خانواده با رعایت تعادل و تنوع از ۶ گروه غذایی اصلی استفاده کنند.
– دریافت غذا، مایعات و تحرک بدنی در طول دوران بارداری جهت تقویت سیستم ایمنی بدن ضروری است.
با مصرف کامل و متنوع گروه های غذایی تمام نیاز های تغذیه ای مادرباردار به جز آهن، ویتامین D ، ید و اسید فولیک تامین
می گردد. جهت دریافت مقدار مناسب ویتامین ها و املاح ضروری است که مادران باردار بر اساس دستورالعمل های وزارت بهداشت مکمل دریافت نمایند.
مایعات: تامین مایعات از اهمیت خاصی برخوردار است و جهت کمک به سیستم ایمنی بدن بهتر است مایعات به صورت گرم مثل چای کم رنگ یا سوپ مصرف شود.
– در صورت تحمل مادر (در بعضی از مادران به علت استرس ممکن است قادر به هضم شیر نباشند حتی اگر قبلا مشکلی نداشته باشند) شیر عالی ترین نمونه از مایعات است که انرژی، پروتئین، ویتامین ها، مواد معدنی و مایعات لازم را تامین می کند وبهتر است به صورت کم چرب و گرم مصرف شود.
– مصرف آب میوه های طبیعی و شیر نقش مهمی در تامین آب و نیز ویتامین ها و مواد معدنی دارد.
دریافت کافی ید: استفاده از نمک یددار تصفیه شده به مقدار کم برای تامین ید مورد نیاز بدن توصیه می شود. ید نقش مهمی
در تقویت سیستم ایمنی بدن دارد و فقط می توان با مصرف نمک تصفیه شده یددار که دارای مجوزهای بهداشتی و استاندارد های لازم است آن را تامین نمود.
دفعات تغذیه و الگوی غذایی: مقدار کم غذا در وعده های متعدد بهتر تحمل می شود. مواد غذایی به صورتی انتخاب شوند که تحمل هضم به سهولت انجام شود.
– چربی ها: مصرف متعادل انواع روغن مایع همچون روغن آفتابگردان، ذرت، زیتون، سویا و کنجد انرژی دریافتی را افزایش می دهند و ویتامین Eکه نقش آنتی اکسیدانی دارد و به تقویت سیستم ایمنی کمک می کند را تامین می کند. به طور کلی مصرف زیاد روغن و هم چنین مصرف غذاهای سرخ شده به علت دیر هضمی توصیه نمی شوند.
به طور کلی جهت افزایش آگاهی، مدیریت و اصلاح الگوی مصرف غذایی توجه به نشانگرهای رنگی تغذیه ای بر روی بسته های مواد غذایی و اصلاح الگوی مصرف قند و نمک و چربی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.