پلو قشقایی؛ خوشمزه‌ترین غذای عشایری

غذاهای سنتی نشان دهنده فرهنگ و آداب و رسوم خاص هر منطقه‌ای هستند. غذاهای محلی درواقع به نوعی میراث فرهنگی مردمان هر کشوری محسوب می‌شوند. برخی از این غذاها با گذشت زمان و مدرن شدن زندگی و آشنایی با غذاهای جدید، کم کم از یاد رفته‌اند و یا روش طبخ آنها متفاوت شده است. اگر به هر نقطه از ایران سفر کنید، قطعا با غذاهای بسیار خوشمزه و محلی آشنا می‌شوید که برخی از آنها را تابه‌حال نخورده‌اید یا حتی نامش را شنیده‌اید.

پلوهای مخلوط در سفره غذای ایرانی‌ها جایگاه مخصوص به خود را دارند. باقالی پلو، کلم پلو، هویج پلو، شیرین پلو، کشمش پلو مرصع پلو و… از انواع پلوهای مخلوطی هستند که در مهمانی‌ها طرفداران خاص خود را دارند. پلو قشقایی نوعی پلو مخلوط خوشمزه عشایری است که از ترکیب برنج با کشمش، زرشک، گردو، گوشت و… تهیه می‌شود و بسیار خوشمزه و مقوی است. اگر دوست دارید این غذای خوشمزه و مقوی را با روشی آسان در منزل تهیه کنید، در ادامه این مطلب با آموزش پلو قشقایی خوشمزه همراه ما باشید.

مواد لازم

برنج: ۵ پیمانه

گوشت گوسفندی: ۲۵۰ گرم

کشمش پلویی: سه چهارم پیمانه

زرشک: سه چهارم پیمانه

مغز گردو خرد شده: سه چهارم پیمانه

دانه انار: ۱ پیمانه

پیاز: ۳ عد

سیب زمینی: ۱ عدد

نمک و زردچوبه: به میزان لازم

زعفران دم کرده غلیظ: به میزان لازم

چوب دارچین: ۱ عدد

روغن: به میزان لازم

طرز تهیه

برای درست کردن این پلوی خوشمزه ابتدا برنج را همراه با آب و کمی نمک خیس کنید و به مدت ۴ ساعت کنار بگذارید تا خیس بخورد. در مرحله بعد، گوشت را همراه با ۱ عدد پیاز، چوب دارچین، کمی زردچوبه، ۱ قاشق زعفران دم کرده و نصف لیوان آب داخل یک قابلمه مناسب بریزید و روی حرارت اجاق گاز بگذارید تا گوشت بپزد.

در مرحله بعد ۲ عدد پیاز را پوست و به صورت خلالی خرد کنید و همراه با مقداری روغن داخل یک ماهی تابه مناسب بریزید و روی حرارت اجاق گاز بگذارید تا پیاز کمی نرم و طلایی شود. حالا کمی زردچوبه روی پیاز بریزید و کشمش پلویی خیس خورده، زرشک شسته و مغز گردو خرد شده را به آن اضافه کنید و مواد را هم بزنید تا با پیاز تفت بخورد.

در مرحله بعد کمی نمک روی مواد بریزید و زعفران و دانه‌های انار را اضافه کنید و مواد را هم بزنید و بعد اجاق گاز را خاموش کنید. برنج را آبکش کنید و سیب زمینی را خرد و همراه با روغن کف قابلمه قرار بدهید. نیمی از برنج را داخل قابلمه بریزید و مایه‌ای که آماده کرده‌اید روی برنج بریزید، سپس گوشت پخته را روی مواد بچینید و مقداری زعفران و نمک روی گوشت بریزید. حالا بقیه برنج را روی مواد بریزید و دوباره کمی زعفران روی سطح برنج پخش کنید. حالا دمکنی بگذارید و برنج را به مدت ۴۵ دقیقه روی اجاق گاز قرار بدهید تا برنج دم بکشد. بعد از این مدت زمان، پلو قشقایی خوشمزه ما آماده سرو است.

نکات مهم

ـ برای آبکش کردن برنج به این نکات توجه کنید. بعد از اینکه برنج را شستید، به آن آب گرم و نمک اضافه کنید. نمک را به اندازه‌ای اضافه کنید که کمی شورتر از حد معمول باشد. بگذارید برنج چند ساعت خیس بخورد. بهتر است برنج حداقل ۳ ساعت با نمک خیس بخورد تا کیفیت بهتری داشته باشد.

اگر وقت دارید، حتماً از شب قبل برنج را خیس کنید. برای آب‌کش کردن برنج قابلمه را تا دو سوم از آب پر کنید و روی حرارت بگذارید. نمک را به آن اضافه کنید. وقتی آب به جوش آمد، باید برنج را اضافه کنید. آبی را که به برنج اضافه شده بود و برنج با آن خیس خورده بود، خالی کنید و برنج خیس خورده را داخل آب درحال جوش بریزید. حرارت برنج درحال جوش نباید کم باشد و شعله گاز باید متوسط رو به زیاد باشد.

درب قابلمه را نگذارید و صبر کنید تا آب برنج جوش بیاید. وقتی آب دوباره به جوش آمد، چندبار با فاصله و البته با دقت برنج را هم بزنید تا دانه‌ها از هم باز شود. دقت کنید برنج را خرد نکنید. تقریباً برنج حدود ۱۰ تا چهارده دقیقه باید بجوشد. البته زمان جوشیدن برنج به نوع آن بستگی دارد.

زمانی برنج برای آب‌کش کردن مناسب است که دانه‌های آن نرم شود؛ ولی هنوز مغز آن سفت باشد. بعد از اینکه برنج را آب‌کش کردید، اجازه بدهید آب برنج کاملاً گرفته شود. سپس روی برنج آب سرد بریزید تا پخت دانه‌ها متوقف شود و همین‌طور نمک اضافی بین دانه‌های برنج بیرون رود تا برنج شور نشود.

اگر خواستید برنج بیشتر قد بکشد، وقتی برنج شروع به جوشیدن کرد، یک استکان آب سرد به آن اضافه کنید. این کار باعث می‌شود به برنج شوک وارد شود و بیش‌تر قد بکشد. دقت داشته باشید که آب سرد را از وسط برنج اضافه نکنید؛ بلکه خیلی آرام از اطراف برنج اضافه کنید.

ـ کشمش سرشار از پتاسیم است و از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند. کشمش‌ها انواع گوناگونی دارند که برای تهیه کشمش پلوی مخلوط باید از کشمش قرمز پلویی استفاده کنید.

ـ همیشه سعی کنید از زرشک تازه استفاده کنید. زرشک نباید زیاد حرارت ببیند؛ چون رنگ آن عوض می‌شود. اصلأ لازم نیست زرشک به اندازه‌ای روی حرارت بماند تا پف کند. اگر بیش از حد روی حرارت بماند، رنگ پس می‌دهد و تیره می‌شود. استفاده از شکر ترشی زیاد زرشک را می‌گیرد و در عین حال به براق‌تر شدن آن هم کمک می‌کند؛ بنابراین درصورت تمایل می‌توانید هنگام تفت دادن زرشک کمی شکر به آن اضافه کنید.

نکته مهم دیگر در مورد زرشک نحوه شستن آن است. زرشک با یک بار زیر آب گرفتن تمیز نمی‌شود. برای شستن زرشک ابتدا زرشک‌ها را پاک کنید و در یک صافی یا الک بریزید. الک را روی یک قابلمه یا کاسه قرار دهید و زیر شیر آب بگیرید. بعد از چند دقیقه اگر الک را بلند کنید، می‌بینید که داخل کاسه پر از شن‌ریزه شده است. این کار را باید تا جایی ادامه دهید که آب باقی مانده داخل کاسه کاملاً تمیز باشد.

چیپس میوه خشک؛ میان وعده سالم و مغذی

 چیپس میوه خشک یکی از بهترین گزینه‌ها برای میان وعده‌های سالم و مغذی است که علاوه بر طعم خوشایند، دارای ارزش غذایی بالایی نیز است. این میان وعده طبیعی، بدون مواد افزودنی مضر، می‌تواند جایگزین مناسبی برای تنقلات ناسالم باشد.

چیپس میوه خشک یک میان وعده سالم، خوشمزه و مغذی است که می‌تواند در رژیم غذایی روزانه جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. این محصول با تأمین ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی اکسیدان‌های لازم، به بهبود سلامت عمومی بدن کمک کرده و جایگزین مناسبی برای تنقلات ناسالم محسوب می‌شود. با انتخاب انواع طبیعی و بدون افزودنی‌های مضر، می‌توان از تمام فواید این خوراکی لذیذ بهره‌مند شد.

این میان وعده‌ها علاوه بر طعم دلپذیر، دارای فواید بسیاری برای سلامت بدن است. این میان وعده جایگزینی عالی برای تنقلات ناسالم بوده و می‌تواند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشد. در این مقاله به بررسی خواص چیپس میوه خشک و مزایای آن برای سلامتی می‌پردازیم.

۱. حفظ ارزش غذایی میوه‌ها

میوه‌های خشک شده، اگر به روش صحیح و بدون افزودن شکر یا مواد نگهدارنده تهیه شوند، بسیاری از مواد مغذی موجود در میوه‌های تازه را حفظ می‌کنند. فرآیند خشک کردن باعث کاهش میزان آب در میوه شده اما ویتامین‌ها، مواد معدنی و فیبر آنها همچنان باقی می‌مانند.

۲. سرشار از فیبر

فیبر موجود در چیپس میوه خشک به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک کرده و از مشکلاتی مانند یبوست جلوگیری می‌کند. همچنین فیبر بالا می‌تواند باعث افزایش احساس سیری شده و به کنترل وزن کمک کند.

۳. منبع غنی از ویتامین ها و مواد معدنی

میوه‌های خشک سرشار از ویتامین‌های مهم مانند ویتامین C، ویتامین A و گروه ویتامین‌های B هستند. همچنین مواد معدنی مهمی مانند پتاسیم، منیزیم و آهن در آنها یافت می‌شود که نقش حیاتی در حفظ سلامت بدن دارند.

۴. انرژی زا و مناسب برای ورزشکاران

چیپس میوه خشک یک منبع عالی از کربوهیدرات‌های طبیعی است که می‌تواند به عنوان یک میان وعده انرژی زا برای ورزشکاران و افرادی که فعالیت بدنی زیادی دارند، استفاده شود.

۵. تقویت سیستم ایمنی

آنتی اکسیدان‌های موجود در میوه‌های خشک، مانند پلی فنول‌ها و فلاونوئیدها، به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کرده و خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن را کاهش می‌دهند.

۶. بهبود سلامت قلب

مصرف میوه‌های خشک مانند زردآلو، کشمش و انجیر به دلیل داشتن فیبر بالا و چربی‌های سالم می‌تواند به کاهش کلسترول بد (LDL) و حفظ سلامت قلب کمک کند.

۷. کنترل قند خون

برخی میوه‌های خشک مانند زغال اخته و آلو دارای ترکیباتی هستند که می‌توانند سطح قند خون را تنظیم کنند. البته افراد مبتلا به دیابت باید در مصرف آنها اعتدال را رعایت کنند و از انواع بدون شکر افزوده استفاده کنند.

۸. بهبود سلامت پوست و مو

ویتامین C و آنتی اکسیدان‌های موجود در میوه‌های خشک به افزایش تولید کلاژن کمک کرده و باعث حفظ سلامت و جوانی پوست می‌شوند. همچنین ویتامین A و آهن موجود در این میوه‌ها به تقویت مو و جلوگیری از ریزش آن کمک می‌کند.

۹. جایگزین سالم برای تنقلات ناسالم

چیپس میوه خشک یک گزینه سالم و طبیعی برای جایگزینی با چیپس‌های سرخ کرده و تنقلات مضر محسوب می‌شود. این میان وعده بدون چربی‌های اشباع و افزودنی‌های مضر، انتخابی عالی برای کودکان و بزرگسالان است.

۱۰. افزایش عمر مفید و ماندگاری بالا

بر خلاف میوه‌های تازه که مدت کوتاهی قابل نگهداری هستند، چیپس میوه خشک عمر مفید بیشتری دارد و می‌توان آن را برای مدت طولانی در دمای محیط یا یخچال نگهداری کرد. این ویژگی باعث می‌شود که به راحتی قابل حمل و مناسب برای سفرهای طولانی باشد.

مضرات چیپس میوه خشک

کالری بالا: با حذف آب از میوه، چگالی کالری آن افزایش می‌یابد که می‌تواند باعث افزایش وزن در صورت مصرف بیش از حد شود.

افزودنی‌های مضر: برخی از انواع تجاری چیپس میوه خشک حاوی قند افزوده، مواد نگهدارنده و رنگ‌های مصنوعی هستند که می‌توانند به سلامت بدن آسیب برسانند.

افزایش قند خون: به دلیل غلظت بالای قند طبیعی، مصرف زیاد چیپس میوه خشک ممکن است باعث افزایش سریع قند خون شود، که برای افراد مبتلا به دیابت مضر است.

خطر پوسیدگی دندان: قند طبیعی موجود در میوه‌های خشک به دندان‌ها چسبیده و می‌تواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد.

مشکلات گوارشی: برخی افراد ممکن است به دلیل فیبر بالا در میوه‌های خشک دچار نفخ یا مشکلات گوارشی شوند.

نکات مهم هنگام خرید و مصرف چیپس میوه خشک

• از محصولاتی که بدون شکر افزوده، رنگ مصنوعی و مواد نگهدارنده هستند، استفاده کنید.

• میزان مصرف را کنترل کنید، زیرا کالری چیپس میوه خشک نسبت به میوه تازه بیشتر است.

• در صورت امکان، چیپس میوه را در خانه با دستگاه خشک کن یا در فر بدون افزودن شکر و مواد اضافی تهیه کنید.

میوه خشک در برابر میوه تازه

در بیشتر مواقع، بهتر است میوه تازه را به جای میوه خشک انتخاب کنید.

کالری و میزان قند از دلایل مهم برتری میوه تازه هستند، اما مزایای دیگری نیز وجود دارد:

• میوه تازه آبرسانی بیشتری دارد. بیشتر میوه‌ها و انواع توت ها حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد وزن خود را از آب تشکیل می‌دهند.

• در فرآیند خشک شدن، هیچ ویتامین، ماده مغذی یا آنتی اکسیدانی از بین نمی‌رود.

• میوه تازه به طور طبیعی کالری و قند کمتری دارد.

• برخی تولیدکنندگان به میوه خشک شکر اضافه می‌کنند.

• بعضی از انواع میوه خشک برای حفظ رنگ با مواد نگهدارنده پردازش می‌شوند.

با این حال، این بدان معنا نیست که باید کاملاً از میوه خشک اجتناب کنید. درست است که قند و کالری بالاتری دارد و باید مراقب میزان مصرف آن باشید، اما خشک کردن میوه باعث می‌شود که ماندگاری آن از چند روز در یخچال به چند ماه در انبار افزایش یابد. این یعنی هر زمان که بخواهید از فواید میوه بهره ببرید، بدون نیاز به خرید روزانه، می‌توانید میوه خشک در دسترس داشته باشید.

علاوه بر این، اگر به یک منبع سریع انرژی نیاز داشته باشید – مثلاً هنگام کوهنوردی سنگین، اسکی، یا دوچرخه سواری طولانی – میوه خشک می‌تواند یک گزینه خوشمزه و قابل حمل برای تأمین انرژی باشد.

نتیجه گیری

چیپس میوه خشک یک میان وعده سالم، خوشمزه و مغذی است که می‌تواند در رژیم غذایی روزانه جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. این محصول با تأمین ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی اکسیدان‌های لازم، به بهبود سلامت عمومی بدن کمک کرده و جایگزین مناسبی برای تنقلات ناسالم محسوب می‌شود. با انتخاب انواع طبیعی و بدون افزودنی‌های مضر، می‌توان از تمام فواید این خوراکی لذیذ بهره مند شد.

آماده‌اید کودک‌تان را از پوشک بگیرید؟ نشانه‌ها را بشناسید!

استفاده از دستشویی، مهارتی مهم در زندگی بچه‌هاست. یادگرفتن این مهارت می‌تواند استرس برانگیز و پُرچالش نیز باشد. یکی از نکات مهم در یادگرفتن دستشویی رفتن این است که صبر کنید تا زمانی که خود کودک آماده شود. معمولاً کودک علائمی نشان می‌دهد که می‌توانید متوجه شوید آمادهٔ از پوشک گرفتن و دستشویی رفتن است.

این سؤال در ذهنتان است که چه زمانی کودکتان آماده است تا او را از پوشک بگیرید و دستشویی رفتن را به او یاد بدهید؟ استفاده از دستشویی، مهارتی مهم در زندگی بچه‌هاست. یادگرفتن این مهارت می‌تواند استرس برانگیز و پُرچالش نیز باشد. یکی از نکات مهم در یادگرفتن دستشویی رفتن این است که صبر کنید تا زمانی که خود کودک آماده شود. معمولاً کودک علائمی نشان می‌دهد که می‌توانید متوجه شوید آمادهٔ از پوشک گرفتن و دستشویی رفتن است.

چه علائمی نشان می‌دهد کودک آمادهٔ از پوشک گرفتن است؟

یادگرفتن دستشویی رفتن برای همه کودکان در یک سن اتفاق نمی‌افتد و همیشه باید منتظر بمانید تا زمانی که کودک آماده شود. بیشتر کودکان بین ۱۸ ماهگی و چهارسالگی دستشویی رفتن را یاد می‌گیرند، اما فاکتوری که از سن مهم‌تر است این است که کودک واقعاً آماده باشد.

علائم زیر نشان می‌دهند چه زمانی کودک آماده است دستشویی رفتن را یاد بگیرد و چه زمانی باید بیشتر صبر کنید تا کودک آمادگی پیدا کند:

. کودک پوشک خیس و کثیف را دوست ندارد

کودک نشان می‌دهد که از پوشک خیسی که به بدنش چسبیده ناراحت است و مدام پوشکش را می‌کشد یا کلاً آن را درمی‌آورد.

. وقتی شکمش کار می‌کند خودش را مخفی می‌کند

اگر کودک به هنگام مدفوع کردن به گوشه‌ای می‌رود و معمولاً خودش را از دید دیگران پنهان می‌کند پس به‌احتمال زیاد آماده از پوشک گرفتن است. البته انتظار نداشته باشید فوراً دستشویی رفتن را بپذیرد.

. کودک به دستشویی رفتن دیگران دقت می‌کند

بچه‌ها از دیگران الگوبرداری می‌کنند و با نگاه‌کردن به اطرافیان مهارت‌ها را یاد می‌گیرند. اگر می‌بینید کودک به دستشویی رفتن اعضای خانواده نگاه می‌کند و توجه دارد، پس تمایل دارد خودش هم همان کار را انجام دهد.

. کودک به شما می‌گوید که الان در حال ادرار یا مدفوع کردن است

اگر کودک می‌تواند به شما اعلام کند که در حال ادرار یا مدفوع کردن است، پس علامت خوبی است که نشان می‌دهد نسبت به کارهایش آگاه است و احتمالاً می‌تواند دستشویی رفتن را یاد بگیرد.

. پوشک کودک مدت‌زمان طولانی‌تری خشک می‌ماند

یکی دیگر از علائم اینکه کودک آمادهٔ از پوشک گرفتن است این است که کم‌کم مدت‌زمان خشک ماندن پوشکش طولانی‌تر می‌شود. یعنی کودک قادر است ادرار یا مدفوعش را کنترل کند و تا رسیدن به دستشویی نگه دارد و این بخش خیلی مهمی از پروسه دستشویی رفتن است.

. کودک قادر به پایین کشیدن یا درآوردن شلوارش است

هر چند لازم نیست در ابتدا کودک خودش این کار را انجام بدهد؛ اما بعضی از بچه‌ها نشان می‌دهند که بلدند خودشان لباسشان را دربیاورند. پس اگر کودک این مهارت را دارد علامت خوبی است که آمادهٔ دستشویی رفتن است.

اگر کودک دو سه علامت بالا را نشان می‌دهد پس می‌توانید آموزش دستشویی رفتن را شروع کنید.

آماده‌اید کودک‌تان را از پوشک بگیرید؟ نشانه‌ها را بشناسید!

چه زمانی باید آموزش دستشویی رفتن کودک را به تأخیر بیندازید؟

کارشناسان توصیه می‌کنند حتی اگر ظاهراً کودک آمادهٔ از پوشک گرفتن است و علائمی دارد؛ اما در مرحلهٔ استرس برانگیز یا خاصی از زندگی‌اش است، این کار را عقب بیندازید. مثلاً اگر در حال جابه‌جایی خانه یا محل زندگی‌تان هستید، نوزادی به خانواده اضافه شده، پرستار کودک را عوض کرده‌اید یا در حال جدایی از همسرتان هستید، از پوشک گرفتن کودک را به تأخیر بیندازید تا حداقل یک ماه از موقعیتی که پیش‌آمده بگذرد و کودک تقریباً در شرایط ثابتی قرار بگیرد. کودک در شرایطی که آرامش دارد و خیالش راحت است، مهارت جدید را بهتر یاد خواهد گرفت.

توصیه‌هایی برای شروع آموزش دستشویی رفتن به کودک

. بعد از یک‌سالگی کودک، صحبت و قصه گفتن در مورد دستشویی رفتن را کم‌کم شروع کنید. مثلاً می‌توانید از کتاب‌هایی در مورد دستشویی رفتن بچه‌ها استفاده کنید و گاهی برایش بخوانید.

بعضی وقت‌ها که احساس می‌کنید کودک آماده است و تمایل دارد در مورد دستشویی رفتن با هم حرف بزنید. مثلاً لابه‌لای حرف‌هایتان بگویید: «عزیزم من الان باید به دستشویی بروم.

. یک روتین تعیین کنید. در مورد آموزش دستشویی رفتن، برنامه منظم و روتین داشتن مهم است. شما باید زمان‌هایی را طی روز مشخص کنید تا کودک را به دستشویی ببرید تا کم‌کم تبدیل به عادت شود. هر دو ساعت یک‌بار از کودک بخواهید روی صندلی توالتش بنشیند، چه دستشویی داشته باشد و چه نه مثلاً صبح به‌محض بیدارشدن یا قبل از بیرون رفتن از خانه و یا شب قبل از رفتن به رختخواب زمان‌های خوبی هستند.

از کودک بخواهید ابتدا شلوار یا لباس زیر یا پوشک شورتی‌اش را پایین بکشد و سپس یکی دو دقیقه روی صندلی توالتش بنشیند (یا اگر زمان بیشتری برای مدفوع کردن لازم است). می‌توانید برایش کتابی بخوانید یا بازی کوتاهی مثل بیست‌سؤالی انجام بدهید تا زمان برایش راحت‌تر بگذرد.

. تشویق و پاداش یادتان نرود. وقتی کودک آموزش دستشویی رفتن را شروع می‌کند کاملاً طبیعی است که گاهی نتواند خودش را کنترل کند و شلوارش را خیس کند. تا پنج یا شش‌سالگی (یا بیشتر) هنوز کودک ممکن است گاهی خودش را خیس کند. هرگز کودک را به‌خاطر این کار سرزنش و دعوا نکنید. او هنوز در حال یادگرفتن است. در عوض هر وقت با موفقیت از دستشویی استفاده کرد تشویقش کنید یا اگر لازم شد جایزه کوچکی به او بدهید.

. بهداشت را به کودک یاد بدهید. عادت‌های بهداشتی که به کودک یاد می‌دهید در تمام طول زندگی با او خواهند بود. شستن دست‌ها را از همان روز اول به کودک یاد بدهید. به او یاد بدهید همیشه خودش را خشک کند، سیفون را بکشد و در آخر دست‌هایش را با آب و صابون بشوید.

آموزش دستشویی رفتن به زمان و تلاش نیاز دارد

احتمالاً دوست دارید پروسهٔ آموزش دستشویی رفتن به کودکتان زودتر تمام شود و کودک خیلی زود همه چیز را یاد بگیرد. چنین چیزی که خیلی خوب است؛ اما اغلب این اتفاق نمی‌افتد. اگر بخواهید خیلی زود کودک را به حال خودش رها کنید و در کنارش نباشید، پس دور از انتظار نیست که طی روز کودک چند بار شلوارش را خیس نکند.

بعضی از بچه‌ها ممکن است چند روز بعد از اینکه دستشویی رفتن را یاد گرفتند بگویند می‌خواهند دوباره پوشک بشوند. در این موارد اگر قرار باشد کودک مقاومت کند و مدفوعش را نگه دارد ممکن است درگیر یبوست شود و عادات روده‌اش به هم بریزد. در این موارد می‌توانید چند ساعتی از پوشک برای کودک استفاده کنید؛ اما هم‌زمان مرتباً و طبق روتینی منظم از کودک بخواهید به دستشویی برود. بهتر است برای استفاده از پوشک دو انتخاب به کودک بدهید و انتخاب را برایش باز نگذارید، مثلاً: «دوست داری همین الان پوشکت را باز کنم یا تا بعد از ناهار صبر می‌کنی؟».

فرایند از پوشک گرفتن کودک چقدر می‌تواند طول بکشد؟

اگر همه شیوه‌ها را امتحان کردید؛ اما همچنان کودک شما دستشویی رفتن را یاد نگرفته است، هیچ اشکالی ندارد مدتی استراحت کنید و دست از آموزش بردارید. مثلاً یک ماه فاصله بیندازید و دوباره شروع کنید. آموزش دستشویی رفتن به‌سرعت اتفاق نمی‌افتد و باید صبور باشید. یادتان باشد هیچ مدت‌زمان مشخص شده‌ای برای فراگرفتن مهارت دستشویی رفتن وجود ندارد، حتی برای یک کودک ۳ساله، چون ممکن است کودک هنوز آماده از پوشک گرفتن نباشد. هر کودکی مراحل رشد و تکامل خودش را دارد؛ اما اگر سؤالی دارید یا نیاز به کمک دارید حتماً به مشاور کودک مراجعه کنید.

ناباروری، دغدغه‌ای که باید جدی گرفته شود

 ناباروری یکی از مسائل مهم و در عین حال کمتر مورد توجه در حوزه سلامت عمومی و خانواده است که می‌تواند پیامدهای روانی، اجتماعی و جمعیتی قابل توجهی به همراه داشته باشد. بر اساس آمارهای جهانی و ملی، میانگین شیوع ناباروری در زوج‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد تخمین زده می‌شود. این میزان، در برخی مناطق به‌ویژه مناطق شهری یا با آلودگی‌های زیست‌محیطی بالا، بیشتر است.

در کشور ما نیز مسئله ناباروری به‌ویژه در دهه اخیر با رشد عوامل خطرزا نظیر تأخیر در ازدواج، افزایش سن باروری، سبک زندگی ناسالم، آلودگی‌های محیطی، استرس، مصرف دخانیات و مواد شیمیایی، به موضوعی جدی تبدیل شده است. در عین حال، هزینه‌های بالای درمان ناباروری و محدودیت در دسترسی به خدمات تخصصی، سبب شده است بسیاری از زوج‌های نابارور از دریافت خدمات مناسب باز بمانند.

از منظر اجتماعی، ناباروری می‌تواند منجر به بروز مشکلات خانوادگی، کاهش کیفیت زندگی، طرد اجتماعی و حتی افزایش نرخ طلاق شود. از سوی دیگر، در شرایطی که کشور با روند کاهش نرخ رشد جمعیت مواجه است، بی‌توجهی به موضوع ناباروری می‌تواند این روند را تشدید کند و در بلندمدت به چالش‌های جمعیتی و اقتصادی منجر شود.

روسری‌اش را مرتب می‌کند. آرام جابه‌جا می‌شود و با دختری که کنار دستش نشسته است صحبت می‌کند. داخل مطب شلوغ است ولی همه در سکوتی عمیق فرو رفته‌اند صدای نفس‌ها را می‌توان شمرد، انگار زمان در همین لحظه در این مکان متوقف شده است. منشی اسم یکی از مراجعه‌کنندگان را صدا می‌زند. آرام از زن کنار دستمی‌ام که به همراه دخترش آمده سوال می‌پرسم شما برای چه اینجا آمده‌اید؟ انگار منتظر بود با کسی حرف بزند تا حجم استرس خود را کم کند، می‌گوید: لیلا هستم، ۵۹ ساله. یک مادر خانه‌دار با سه فرزند. دختر وسطی‌ام، نازنین، نزدیک به ۸ سال است که ازدواج کرده، اما هنوز بچه‌دار نشده‌اند.

وی ادامه می‌دهد: اوایل فکر می‌کردیم زمان می‌برد و طبیعی است. اما کم‌کم دیدیم هر بار که حرفی از بچه می‌زنیم، نازنین اخم می‌کند و اشکش در می‌آید. بالاخره خودش گفت که دکترا گفتن شانس بارداری‌اش کم است.

لیلا می‌افزاید: دلم شکست. برای دخترم، نه برای خودم. چون می‌دانستم چقدر عاشق بچه‌ است. همیشه با بچه‌های فامیل بازی می‌کرد، لباس برایشان می‌خرید. وقتی شنیدم، فقط بغلش کردم و گریه کردیم. از آن روز به بعد، چیزی ته قلبم خالی شده است ولی به خودم قول داده‌ام تنهایش نگذارم و در روند درمان مشوقش هستم تا این مسیر سخت را طی کند. حتی گفته‌ام نگران هزینه‌ها نباشد و من کمک حالشم هستم.

این صحبت‌ها، تنها روایت یک مادر نیست؛ صدای بسیاری از خانواده‌هایی‌ست که با چالش ناباروری دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

ناباروری چیست و چرا اتفاق می‌افتد؟

ناباروری به معنای ناتوانی یک زوج در باردار شدن، پس از یک سال تلاش منظم برای فرزندآوری بدون استفاده از روش‌های پیشگیری است. تشخیص قطعی آن تنها با بررسی‌های تخصصی و توسط پزشک ممکن است. 

به عبارتی ناباروری پدیده‌ای است که می‌تواند از مشکلات و اختلالات مرتبط با هر یک از زوجین ناشی شود. در زنان، علل شایع ناباروری شامل اختلالات تخمک‌گذاری، انسداد لوله‌های رحمی، ابتلا به بیماری‌های التهابی لگن، آندومتریوز، افزایش سن، اختلالات غدد درون‌ریز و برخی ناهنجاری‌های مادرزادی دستگاه تناسلی است. این عوامل می‌توانند روند باروری را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهند و نیازمند تشخیص دقیق و درمان به‌موقع هستند.

در مردان نیز شایع‌ترین علت ناباروری، واریکوسل عنوان می‌شود؛ وضعیتی که در آن رگ‌های بیضه گشاد شده و موجب کاهش کیفیت اسپرم می‌گردد. افزون بر آن، اختلال در فرآیند ساخت اسپرم، انسداد مجاری انتقال‌دهنده اسپرم، تماس با مواد شیمیایی مضر، مصرف سیگار، الکل، استروئیدها و همچنین قرار گرفتن در معرض گرمای زیاد (نظیر سونا و حمام داغ) از دیگر عوامل مؤثر در کاهش توان باروری مردان محسوب می‌شوند.

کارشناس مامایی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، می‌گوید: یکی از بهترین راه‌های مقابله با ناباروری، آگاهی‌بخشی و مراجعه زودهنگام به پزشک است. به‌ویژه برای زنانی که بالای ۳۵ سال هستند، چون کیفیت و تعداد تخمک‌ها کاهش چشمگیری پیدا می‌کند و احتمال بارداری طبیعی افت می‌کند.

فرشته محمدی می افزاید: برای افرادی که ازدواج یا فرزندآوری را به تاخیر می‌اندازند، روش‌هایی مانند انجماد تخمک یا جنین می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

راضیه موسوی کارشناس تغذیه نیز به خبرنگار ایسنا می‌گوید: تغذیه نامناسب، استعمال دخانیات، مصرف الکل و کافئین بیش از حد می‌توانند احتمال سقط خودبه‌خود را افزایش دهند. از طرفی بیماری‌های مزمن مانند دیابت کنترل‌نشده یا اختلالات تیروئید نیز زمینه‌ساز مشکلات باروری هستند.

او همچنین با اشاره به نقش عوامل محیطی مانند تماس با آفت‌کش‌ها، مواد شیمیایی و برخی مشاغل صنعتی، ادامه می‌دهد: در صورت تأخیر در بارداری یا وجود مشکلات باروری، مراجعه به مراکز درمان ناباروری نباید به تعویق بیفتد.

هوش مصنوعی در درمان ناباروری؛ آینده‌ای هوشمند

در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی (AI) وارد حوزه درمان ناباروری شده است و انقلابی در تشخیص و درمان پدید آورده.

 استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین، می‌توان بهترین تخمک یا اسپرم را با دقت بالا انتخاب کرد، یا موفق‌ترین زمان برای لقاح را پیش‌بینی کرد. همچنین سامانه‌های مبتنی بر AI می‌توانند تصاویر جنین‌ها را تحلیل کرده و احتمال موفقیت لانه‌گزینی را پیش‌بینی کنند. این فناوری‌ها، نه‌تنها شانس موفقیت IVF را افزایش داده‌اند، بلکه بار روانی و مالی درمان را برای زوج‌ها کاهش داده‌اند.

گام بلند بیمه سلامت درحمایت از مادران ناباور

مدیرکل بیمه سلامت استان زنجان، با اشاره به هفته جوانی جمعیت و در راستای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، به خبرنگار ما می‌گوید: خوشبختانه از اواخر سال ۱۴۰۰، خدمات ناباروری در تعهد بیمه‌های پایه قرار گرفته و این تعهدات از سال ۱۴۰۱ تاکنون عمیق‌تر شده‌اند.

سعید کرمی‌زنجانی می‌افزاید: خدمات دارویی، پاراکلینیکی، آزمایشگاهی و تصویربرداری مرتبط با درمان ناباروری نیز در بسته‌های حمایتی بیمه قرار گرفته‌اند. همچنین، همه کودکان زیر هفت سال در مراکز دولتی می‌توانند از خدمات درمانی رایگان (به جز داروهای سرپایی) بهره‌مند شوند.

وی ادامه می‌دهد: بیمه سلامت نیز برای مادران باردار و شیرده فاقد بیمه، بر اساس آزمون وسع، تمهیداتی اندیشیده که در دهک‌های پایین به پوشش کامل و در دهک‌های بالاتر به تخفیف‌هایی بین ۵۰ تا ۸۰ درصد منجر می‌شود.

به گفته کارشناسان بیمه سلامت، هم‌اکنون در مراکز دولتی و دانشگاهی تا ۹۰ درصد هزینه‌های درمان ناباروری توسط بیمه‌ها پرداخت می‌شود و از اردیبهشت سال گذشته، ۷۰ درصد از هزینه‌ها در بخش خصوصی نیز تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند؛ اتفاقی که کم‌سابقه است.

 سخن آخر….

ناباروری، تجربه‌ای پر از ناگفته‌ها است. از حسرت مادربزرگان برای در آغوش گرفتن نوه، تا خستگی روانی زوج‌ها در مسیرهای درمانی. آنچه مهم است، افزایش آگاهی، پرهیز از تاخیر در اقدام به فرزندآوری، و اتخاذ سبک زندگی سالم است. چرا که باروری، نعمتی‌ست که حفظ آن نیازمند دانایی، زمان‌شناسی و مراقبت است. با توجه به ابعاد چندوجهی و اثرگذار ناباروری بر سلامت فردی، خانواده و جامعه، ضروری است این موضوع به عنوان یکی از اولویت‌های نظام سلامت و سیاست‌گذاری اجتماعی کشور مورد توجه قرار گیرد. برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری و فرهنگ‌سازی در این حوزه می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آلام زوج‌های نابارور، افزایش امید به زندگی و حفظ پویایی جمعیت ایفا کند.

فروش داروهای نوزادان در سیسمونی‌ فروشی‌ها

سازمان غذا و دارو هشدار داد

سرپرست گروه تجویز و مصرف منطقی و اطلاع‌رسانی فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو نسبت به عرضه داروهای نوزادان در سیسمونی‌فروشی‌ها هشدار داد و این اقدام را از نظر قانونی ممنوع و تهدیدی برای سلامت کودکان اعلام کرد.

دکتر راضیه کشاورز ملکی با اشاره به مشکلات ناشی از فروش داروهای نوزادان در محیط‌های غیرمجاز گفت: عرضه این اقلام در سیسمونی‌فروشی‌ها به دلیل نبود شرایط استاندارد نگهداری و عدم آگاهی لازم، خطرات جدی برای سلامت کودکان به همراه دارد.

وی تاکید کرد: تنها داروخانه‌ها با نظارت متخصصان و رعایت شرایط مناسب می‌توانند داروهای نوزادان را توزیع کنند و عرضه این محصولات در محیط‌های غیراستاندارد مانند سیسمونی‌فروشی‌ها و فروشگاه‌های آنلاین، می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

بنابر اعلام سازمان غذا و دارو؛ کشاورز ملکی از والدین خواست تا برای تهیه داروهای نوزادان تنها به داروخانه‌های معتبر مراجعه کرده و از تجویز پزشک استفاده کنند تا از هرگونه تهدید احتمالی برای سلامت فرزندان‌شان جلوگیری شود.

سخنگوی دولت: مادران شاغل با کودک خردسال، ساعت شروع کارشان شناور می‌شود                                           

سخنگوی دولت گفت: شناورسازی ساعت کار برای مادران شاغل دارای فرزند خردسال لحاظ شده است

فاطمه مهاجرانی با اشاره به مصوبه جدید هیأت وزیران، نسبت به تغییرساعات کاری ادارات دولتی از ساعت ۶ صبح تا ۱۳ بعدازظهر تصریح کرد: در این مصوبه، رویکرد حمایتی از خانواده‌ها به‌ویژه مادران شاغل مورد توجه ویژه قرار گرفته است. طبق تبصره‌های ۱ و ۴ مصوبه، دستگاه‌های اجرایی موظفند یک ساعت شناوری در آغاز به کار را برای مادران دارای فرزند زیر ۶ سال یا دانش‌آموز در مقاطع پیش‌دبستان و دبستان در نظر بگیرند.

وی تصریح کرد: هدف از این تصمیم، تسهیل شرایط حضور زنان در محیط کار و کاهش فشارهای ناشی از وظایف خانوادگی است. دولت تلاش دارد با چنین تدابیری، تعادل بین زندگی شغلی و خانوادگی کارکنان، به‌ویژه زنان شاغل، را تقویت کند.

 سخنگوی در ادامه گفت: این مصوبه شامل همه دستگاه‌های اجرایی کشور است و نظارت بر اجرای دقیق آن بر عهده سازمان اداری و استخدامی قرار دارد. مهاجرانی در پایان تأکید کرد: اجرای هم‌زمان تغییر ساعات کاری و تسهیلات شناور برای مادران، گامی عملی در مسیر تحقق عدالت اداری و حمایت از حقوق زنان و ساختار خانواده است.

تشنج و ایست قلبی از عوارض مصرف نابجای داروی زولپیدم

 سرپرست دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو گفت: مصرف غیرمجاز و تفننی داروی زولپیدم که صرفاً برای درمان کوتاه‌ مدت بی‌خوابی تحت نظر پزشک تجویز می‌شود، در صورت مصرف نادرست، عوارض شدید و حتی تهدیدکننده حیات دارد.

نازیلا یوسفی افزود: در پی گزارش های جهانی از زولپیدم به عنوان یکی از داروهای سوءمصرف‌شده در مهمانی‌ها برای ایجاد فراموشی و انجام اعمال مجرمانه و افزایش آمار مسمومیت‌های ناشی از مصرف نابجای آن، دارای عوارض شدید مانند تشنج و ایست قلبی بوده و حتی منجر به مرگ می‌شود.

وی با بیان اینکه مصرف نادرست این دارو می‌تواند اعتیادآور باشد، گفت: قطع ناگهانی این دارو پس از مصرف مکرر می‌تواند باعث علائم ترک مانند بی‌قراری شدید و تشنج شود.

وی تصریح کرد: مصرف خودسرانه دز بالای زولپیدم ممکن است منجر به کما، تشنج، ایست تنفسی یا حتی مرگ شود و مصرف همزمان این دارو با الکل یا مواد مخدر، خطرات آن را چند برابر خواهد کرد.

یوسفی با اشاره به دیگر عوارض خطرناک زولپیدم، تصریح کرد: افسردگی، افکار خودکشی، توهم و رفتارهای پرخاشگرانه، رفتارهای غیرعادی مانند راه رفتن در خواب، رانندگی ناخودآگاه، خشونت و از دست دادن حافظه از سایر موارد گزارش شده از این دارو درپی استفاده خودسرانه است.

سرپرست دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو با تاکید بر ضرورت مصرف این دارو صرفاً با تجویز پزشک گفت: این دارو باید تنها برای درمان کوتاه‌مدت بی‌خوابی مصرف شود و در صورت استفاده نادرست می‌تواند عوارض خطرناک و جبران‌ناپذیری داشته باشد، از مصرف زولپیدم بدون نسخه پزشک جداً خودداری کنید و هرگز آن را با دیگران به اشتراک نگذارید.

وی توصیه کرد: در صورت مصرف زولپیدم تحت نظر پزشک، باید حتماً پزشک معالج را از مشکلات کبدی یا کلیوی، سابقه مشکلات سلامت روان، از جمله افسردگی یا افکار خودکشی، مشکلات ریوی یا تنفسی، میاستنی گراویس، آپنه خواب، بارداری یا شیردهی مطلع کنید، زیرا در این موارد یا در صورت تداخل با سایر داروها، ممکن است پزشک داروی دیگری را جایگزین کند.

یوسفی خاطرنشان کرد: در صورت بروز علائم واکنش آلرژیک جدی مانند مشکلات تنفسی، تپش قلب، تب، تورم غدد لنفاوی، تورم صورت، لب‌ها، دهان، زبان یا گلو، مشکل در بلع، خارش، بثورات پوستی، تهوع، سرگیجه، احساس سبکی سر، یا غش، بلافاصله مصرف دارو را متوقف و با پزشک خود مشورت کند.

افزایش ابتلا به کبد چرب در ایرانیان/ ۶۰ درصد مردم اضافه وزن دارند

عضو انجمن پزشکان متخصص داخلی ایران گفت: بیماری کبد چرب ارتباط نزدیکی با چاقی و کم تحرکی دارد.

سید محمود اسحاق حسینی، دبیر علمی سی و پنجمین کنگره سالانه انجمن پزشکان متخصص داخلی ایران با بیان اینکه شایعترین بیماری قرن، دیابت و چاقی است، افزود: حدود ۶۰ درصد افراد جامعه با درجات مختلف افزایش وزن و دیابت رو‌به‌رو هستند.

وی در تشریح بیماری‌های غیرواگیر و اینکه بیماری‌های گوارشی و اسهال شیوع بیشتری پیدا کرده است، گفت: سرطان بعد از بیماری‌های قلب و عروق و تصادفات رانندگی، شایعترین عامل مرگ و میر‌ها است و در مردان بعد از سرطان پروستات، سرطان دستگاه گوارش معده، مری و کولون بیشترین آمار ابتلا را به خود اختصاص می‌دهد.

دبیر علمی سی و پنجمین کنگره سالانه انجمن پزشکان متخصص داخلی ایران تصریح کرد: در بانوان بعد از سرطان سینه، سرطان‌های دستگاه گوارش شایع و مرگبار است.

این پزشک تغذیه نادرست را عامل ابتلا به سرطان معده دانست و افزود: افرادی که علائمی مانند ورم معده دارند و باید درمان شوند و پولیپ‌های معده و روده باید به موقع تشخیص داده و برداشته شوند.

این فوق تخصص گوارش و کبد گفت: عامل مهم دیگر ابتلا به سرطان مصرف غذا‌های شور، فست فود‌ها و دخانیات است و امروزه مصرف سیگار در بین برخی دختران جوان رواج پیدا کرده است.

اسحاق حسینی تصریح کرد: کم تحرکی، زندگی ماشینی و غذا‌های سرشار از چربی موجب گسترش ابتلا به انواع بیماری‌ها می‌شود و امیدوارم با هوش مصنوعی و شناخت دقیق ژن‌ها و ژن‌تراپی، سرطان را ریشه کن کنیم.

وی اضافه کرد: با ژن‌تراپی، حتی دارو‌های پادزیست و آنتی‌بیوتیک نیز کنار می‌روند و کل طبابت متحول خواهد شد ولی تا آن موقع باید تحرک کافی داشته باشیم، ورزش کنیم، غذای سالم بخوریم و از سیگار و الکل دور شویم.

داروی جدید فشار خون از راه رسید

تحقیقی جدید نشان می دهد یک داروی احتمالی جدید می تواند فشار خون را ظرف چند روز ۱۵ نقطه کاهش دهد.

به گفته محققان دانشگاه سن دیگو کالیفرنیا، این دارو که لروندواستات ( lorundrostat) نام دارد می‌تواند فشار خون بالای مقاوم به درمان یا کنترل نشده را برطرف کند. پژوهشگران طی آزمایش‌ها متوجه شدند شرکت کنندگانی که این دارو را دریافت کردند به طور میانگین شاهد ۱۵ نقطه کاهش فشارخون سیستولیک (عددبالا در قرائی فشار خون) بودند. حال آنکه فشار خون سیستولیک دریافت کنندگان هفت نقطه کاهش یافته بود.

در آزمایش مذکور ۲۸۵ نفر شرکت کردند. فشار خون بالا یکی از دلایل اصلی بیماری قلبی و مرگ و میرهای مرتبط با آن در سراسر جهان است اما فشار خون بالا به طور معمول هیچ نشانه یا علائمی ندارد.

مطالعات پیشین نشان داده بود هورمون آلدسترون نقش مهمی در تنظیم فشار خون بدن انسان دارد و هنگامیکه دچار اختلال می‌شود به فشار خون بالا دامن می‌زند.

مایکل ویلکینسون مولف تحقیق می‌گوید: ما به طور خاص روشی نوین برای برطرف کردن عدم توازن آلدسترون را به کار گرفتیم.

تمام شرکت کنندگان طی ۱۲ هفته داروی استاندارد ضد فشارخون بالا را دریافت کردند و علاوه بر آن ۱۹۰ فرد مقدار مشخصی از لوروندروستات برای توقف تولید آلدسترون دریافت کردند. ۹۵ شرکت کننده دیگر نیز پلاسیبو مصرف کردند.

تمام شرکت کنندگان در سه هفته نخست آزمایش و قبل از دریافت داروی مورد نظر یا پلاسیبو، داروهای استاندارد برای کنترل فشار خون را مصرف کردند. همین امر به محققان اجازه داد تا تاثیرگذاری دارو را به دقت متوجه شوند.

پژوهشگران متوجه شدند در مقایسه با پلاسیبو، درمان مذکور فشار خون سیستولیک شرکت کنندگان را کاهش داد.

بیش از ۵۵ هزار رویداد ازدواج در بین هم‌سن‌ها ثبت شد

مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور اعلام کرد: در سال ۱۴۰۳ تعداد ۵۵ هزار و ۴۵ رویداد ازدواج با اختلاف سن کمتر از یکسال بین زوجین به ثبت رسیده است.

بر اساس داده های مرکز رصد جمعیت کشور سازمان ثبت احوال در سال ۱۴۰۳، اختلاف سنی مرد و زن در ازدواج های ثبت شده، ۷۷.۷ درصد سن مرد بیشتر از سن زن و ۱۰.۶ درصد از ازدواج های ثبت شده سن زن بیشتر از سن مرد بوده است.

بر اساس این گزارش، همچنین ۱۱.۷ درصد از ازدواج ها در بین هم سن ها صورت گرفته است.

پیش از این سازمان ثبت احوال کشور اعلام کرده بود که در سال ۱۴۰۳ تعداد ۳۲ هزار و ۱۹۶ مورد ازدواج در گروه سنی بالای ۵۰ سال در کشور به ثبت رسیده است که از این تعداد ۲۲ هزار و ۶۶۹ واقعه ازدواج مردان بالای ۵۰ سال و در این مدت برای ۹ هزار و ۵۲۷ مورد واقعه ازدواج زنان بالای ۵۰ سال در کشور ثبت شده است.