مدرسه پشت صفحه نمایش/ نگرانی خانوادهها از بازگشت آموزش مجازی
انتشار اخباری درباره احتمال مجازی شدن مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ با هدف صرفهجویی در مصرف انرژی، موجی از نگرانی را میان خانوادههای دانشآموزان به راه انداخته است، نگرانیهایی که تنها به کیفیت آموزش محدود نمیشود، بلکه از نبود زیرساخت مناسب اینترنت، بهویژه در مناطق روستایی، تا افزایش آسیبهای فضای مجازی و کمرنگ شدن نقش تربیتی و اجتماعی مدرسه را در بر میگیرد.
مدرسه فقط چهارتا دیوار و چند نیمکت نیست، جایی است که کودکان و نوجوانان، علاوه بر خواندن و نوشتن، زندگی کردن را تمرین میکنند، جایی که دوستیها شکل میگیرد، مهارتهای اجتماعی آموخته میشود، استعدادها کشف میشوند و شخصیت آینده یک نسل آرامآرام ساخته میشود، با این حال، انتشار اخباری درباره احتمال مجازی شدن مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ به دلیل مدیریت مصرف انرژی، بار دیگر خاطرات تلخ دوران آموزش غیرحضوری را برای بسیاری از خانوادهها زنده کرده و موجی از نگرانی و گلایه را در میان آنان به وجود آورده است.
بسیاری از والدین معتقدند تجربه سالهای گذشته نشان داد که آموزش مجازی، هرچند در شرایط اضطراری راهکاری اجتنابناپذیر بود، اما هرگز نتوانست جایگزین کامل کلاس درس شود، این نگرانی در استانها و مناطق روستایی دوچندان است، جایی که اینترنت ضعیف، نبود پوشش مناسب شبکه، کمبود تجهیزات هوشمند و مشکلات اقتصادی، دسترسی برابر دانشآموزان به آموزش را با چالشهای جدی روبرو میکند و فاصله آموزشی میان مناطق مختلف را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، کارشناسان آموزشی و روانشناسان نیز هشدار میدهند که مدرسه صرفاً یک مرکز آموزشی نیست، بلکه مهمترین بستر تربیت اجتماعی، پرورش مهارتهای ارتباطی، فعالیتهای فرهنگی، ورزشی و شکلگیری هویت دانشآموزان به شمار میرود، افزایش ساعت حضور کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، علاوه بر افت تعاملات اجتماعی، میتواند آنان را بیش از گذشته در معرض آسیبهای اینترنت، اعتیاد به شبکههای اجتماعی، کاهش تمرکز و مشکلات روحی و روانی قرار دهد.
اکنون خانوادهها این پرسش را مطرح میکنند که آیا صرفهجویی در مصرف انرژی باید به بهای کاهش کیفیت آموزش و تضعیف کارکردهای تربیتی مدرسه تمام شود؟ پرسشی که پاسخ به آن، نیازمند تصمیمگیری دقیق، فراهم شدن زیرساختهای لازم و توجه همزمان به منافع آموزشی، روانی و اجتماعی میلیونها دانشآموز کشور است.
چالشهای آموزش مجازی برای والدین
ترکی، مادر یکی از دانشآموزان چهارمحال و بختیاری با ابراز نگرانی از اخبار منتشر شده در فضای مجازی برای غیرحضوری مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵، اظهار کرد: پسرم سال گذشته در پایه اول ابتدایی تحصیل میکرد، متاسفانه بیش از نیمی سال تحصیلی گذشته بهعلت شرایط جنگی و بارش برف مجازی بود و این مسئله برای آموزش دانشآموزان کلاس اولی چالشهای بسیاری داشت.
وی افزود: خانوادهها بسیار نگران آموزش فرزندشان هستند، به خصوص مادرانی که دارای فرزند نوزاد و کوچک هستند، در زمان آموزش غیرحضوری فشار بالایی را تحمل میکنند، زیرا بار اصلی آموزش بر دوش مادران است.
ترکی خاطرنشان کرد: آموزش به صورت مجازی هم برای خانواده هم برای دانشآموز چالشآفرین است، زمانیکه بچهها به مدرسه نمیروند، آموزش را جدی نمیگیرند، همچنین نمیتوانند معنای نظم، زمانبندی، حضور در جمع همسالان و … را به خوبی درک کنند.
اکبری، یکی از اهالی مناطق روستایی چهارمحال و بختیاری که دارای دو فرزند محصل است، در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: آموزش مجازی برای والدین در مناطق روستایی چالش بیشتری دارد، اینجا سرعت اینترنت پایین است، تلفن همراه خیلی پیشرفتهای در دسترس نداریم و فرزندانم نیز به سختی میتوانند آموزش مجازی را دریافت کنند.
وی افزود: تحصیلات بنده سیکل است، من علاوه بر دو فرزند محصل، دو فرزند کوچک دیگر نیز دارم، باتوجه به حجم کار، واقعا فرصت چندانی برای کمک به فرزندانم در آموزش مجازی ندارم، همچنین آموزشهای فعلی با دوران تحصیل ما در مدرسه کاملا متفاوت است.
اکبری تاکید کرد: خواهشمندیم حداقل در مناطق روستایی مدارس به صورت حضوری برگزار شوند، زیرا بسیاری از خانوادههای روستایی در شهرستان کوهرنگ با چالشهایی از جمله نبود امکانات، اینترنت پرسرعت، تلفن همراه مناسب و … مواجهه هستند.
موسوی، مادر یکی از دانشآموزان شهرکردی در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: مادران شاغل و دارای فرزند محصل، به ویژه در مقطع ابتدایی با چالشهای فراوانی در زمان غیرحضوری شدن مدارس مواجهه هستند.
وی افزود: زمانیکه فرزندم به مدرسه میرود، خیالم از بابت آموزش او آسوده است، کودکان بازیگوش هستند و اگر کسی بر آنها نظارت نکند، آموزش را جدی نمیگیرند، متاسفانه پدربزرگ و مادربزرگها نیز نمیتوانند به کودکان در آموزش مجازی کمک کنند و والدین شاغل بالاجبار باید کودکان خود در زمان غیرحضوری شدن مدارس، به مادر و پدر خود یا همسر بسپارند و این مسئله خود یک چالش دیگر برای مادران شاغل است.
موسوی خاطرنشان کرد: عمده والدین با غیرحضوری شدن کامل مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ مخالف هستند، واقف هستیم که در برخی مواقع برای حفظ سلامت دانشآموزان میطلبد آموزشها غیرحضوری شود، اما دائمی شدن آن قطعا آسیبزا است، زیرا کودکان تنها در مدارس درس نمیخوانند، بلکه آموزش بودن در اجتماع، کار گروهی و … را نیز فرا میگیرند.
آموزش مجازی به دلیل نبود زیرساخت و سوادرسانهای مناسب نیست
مرتضی مالکی، معاون آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه وزارت آموزش و پرورش تاکنون برنامهای برای مجازی کردن کامل آموزشها در سال تحصیلی ۱۴۰۶- ۱۴۰۵ برای صرفهجویی در مصرف انرژی اعلام نکرده است، اظهار کرد: اخبار منتشر شده در این حوزه، کذب است.
وی در خصوص آسیبهای آموزش در فضای مجازی، گفت: آموزش در فضای مجازی به دلیل فراهم نبودن بسترها و سواد رسانهای در شرایط کنونی مناسب نیست، اگر بسترها و زیرساختها فراهم بود، قطعا آسیب کمتری از آموزش به صورت مجازی میدیدیم، حتی در استانهای برخوردار کشور نیز، مناطقی وجود دارد که زیرساخت برای آموزش مجازی وجود ندارد و یا این بسترها مناسب نیست.
مالکی افزود: گاهی مشاهده میشود، خانوادهها دارای چند فرزند محصل هستند و تنها یک عدد گوشی هوشمند در خانواده وجود دارد، بنابراین والدین با چالش مواجه میشوند و دانشآموز از تحصیل به صورت مجازی محروم میماند، از دوران پسا کرونا، آموزشها به صورت تلفیقی است، یعنی در صورت ضرورت مانند آلودگی هوا، برودت، جنگ، بیماری و برخی موارد تنها آموزش به صورت مجازی و موقت برگزار میشود، در غیر اینصورت آموزش حضوری است.
معاون آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه محیط مدرسه صرفا برای آموزش نیست، توضیح داد: مدرسه یک واحد از جامعه بزرگ است، دانشآموز با حضور در مدرسه، برای ورود به جامعه بزرگتر آماده میشود، بچهها در مدرسه با افراد همسن، همفکر خود معاشرت میکنند تا راه و روش زندگی را نیز بیاموزند.
وی افزود: فعالیتهای مدارس تنها به آموزش دروس محدود نمیشود، برنامههای تربیتی، ورزشی، بهداشت و سلامت، مهارتآموزی نیز برای دانشآموزان پیشبینی شده است، امروز کسب مهارت در مدارس به یک موضوع حائز اهمیت تبدیل شده و در تلاشیم هنرستانها توسعه پیدا کند و حدود ۵۰ درصد هدایت تحصیلی به سمت مدارس کارودانش و هنرستان باشد.
مالکی بیان کرد: آموزش صرف در فضای مجازی آسیبهای بسیاری از جمله آسیب روحی و روانی، آسیب جسمی به چشم به دلیل استفاده مداوم از تلفن همراه، چاقی به دلیل بی تحرکی برای دانشآموزان دارد، همچنین شاهد اعتراضات دانشآموزان و والدین در خصوص آموزش مجازی و امتحانات حضوری نیز بودیم که خوشبختانه تصمیمات خوبی در این خصوص اتخاذ شد.