پیچیدن عطر و بوی گواوا در باغهای میناب
در حالی که خورشیدِ سوزانِ جنوب بر پهنه باغهای میناب میتابد، عطر دل انگیز و شیرین میوه گواوا (زیتون محلی) در هوا پیچیده است، میوهای که نه تنها کام اهالی را شیرین میکند، بلکه با خواص کم نظیرش گویی داروخانهای سیار در دل باغهای این دیار روییده است.
شهرستان میناب، قطب کشاورزی هرمزگان، جایی که فصل برداشت « زیتون محلی یا همان سیب مناطق گرمسیری» آغاز شده و باغداران را به تکاپویی شیرین واداشته است.
این میوه که در ادبیات کشاورزی با نام «گواوا» شناخته میشود، در فرهنگ بومی این دیار و نیز در استان همسایه (سیستان و بلوچستان) با نام «زیتون محلی» شهره است؛ نامی که ریشه در پیوند عمیق مردم با این درختِ همیشه سبز دارد.
تجارت سبز در قلب هرمزگان
مدیر جهاد کشاورزی میناب در گفت وگو با ایرنا گفت: امسال بیش از ۶۰ هکتار از اراضی کشاورزی این شهرستان به کشت گواوا اختصاص یافته که پیشبینی میشود بیش از ۶۰۰ تن گواوا از باغهای این شهرستان برداشت و روانه بازارهای مصرف شود.
اسلام بهرامی با اشاره به اینکه فصل گل دهی نوبت اول این درخت در اردیبهشت و گل دهی نوبت دوم مهرماه است، افزود: این درخت که به سازگاری با اقلیمهای گرمسیری شهره دارد، در گرمای تابستان (از نیمه دوم خرداد تا شهریور) و در دلِ زمستان (از نیمه بهمن تا پایان اسفند) یعنی در سال ۲ بار به ثمر مینشیند.
وی بیان کرد: در میان مردم بومی استانهای هرمزگان و سیستان وبلوچستان، میوه آن به زیتون محلی معروف است؛ رقمی که نشان از ثبات تولید و اهمیت اقتصادی این محصول در سبد درآمدی کشاورزان مینابی دارد.
مدیر جهادکشاورزی میناب با اشاره به شیوههای نوینِ باغداری در این منطقه اظهار کرد: کاشت گواوا به صورت باغهای یکدست یا مخلوط با سایر درختان، برای تولید میوه ارگانیک در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری رایج است.
صنعتی فراتر از یک میوه ساده
مدیر جهاد کشاورزی میناب با نگاهی به آینده، بر اهمیت رعایت اصول فنی برای توسعه این کشت تاکید کرد: برای رسیدن به محصولی باکیفیت و رقابتپذیر، مبارزه علمی با آفاتی نظیر مگس میوه و کرم چوبخوار در اولویت است؛ با تکیه بر دانش بومی و علمی، گواوا میتواند نقشی پررنگتر در اقتصاد کشاورزی استان ایفا کند.
زیتون محلی تنها یک میوه برای تازه خوری نیست؛ اگرچه عطر مطبوع و طعم ترش و شیرینِ آن وسوسهانگیز است اما کاربردهای فراوانِ آن، این میوه را به یک «محصولِ ارزشافزا» تبدیل کرده است. از تولید کمپوت، شربت و اسانس گرفته تا تهیه کره میوهای و پودر غذا؛ این محصول زنجیرهای از صنایع تبدیلی را با خود همراه دارد.
میوهای که داروخانه است
شاید آنچه گواوا را در میان میوههای گرمسیری متمایز میکند، قدرت درمانی شگفتانگیز آن است. متخصصان تغذیه، گواوا را بمبی از ویتامین «ث»، کلسیم، فسفر و آهن میدانند.
آنتیاکسیدانهای موجود در این میوه، آن را به سنگری در برابر بیماریها تبدیل کرده است؛ از کنترل قند خون و دیابت گرفته تا تنظیم فشار خون و مدیریت کلسترول، همگی در لیستِ خواص این میوه جای دارند.
جالبتر آنکه این گیاه، حتی برگهایش نیز مفید است؛ در طب سنتی هرمزگان، جوشانده برگ گواوا نسخهای شفابخش برای درمان اسهال و تنظیم فشار خون است و صنایع رنگسازی نیز از این برگها بهره میبرند. حتی چوب مستحکمِ درخت گواوا، در صنایع چوبی و رنگرزی جایگاه ویژهای دارد تا ثابت شود که در این درخت، هیچچیز دورریختنی نیست.
زیتونِ محلی؛ هدیهای به طبیعت و سفرهها
وجود شرایط اقلیمی خاص در استان هرمزگان و بهویژه میناب سبب شده تا این خطه مستعد تولید کشت میوههای گرمسیری از جمله موز، انبه، کُنار، گواوا، چیکو و حتی تمرهندی باشد.
درحالی که میوه فروشیهای شهرهای بزرگ کشور به ندرت گواوا را میشناسند اما مردم جنوب کشور و بهویژه استان هرمزگان و سیستان وبلوچستان با گواوا و خواص درمانی و غیردرمانی زیاد آن بخوبی آشنایی دارند.
این درختچه در شهرستانهای هرمزگان در سن چهار سالگی پس از به بارنشستن تا پایان عمر ۳۰ سالهاش محصول میدهد و برای باغداران این خطه درآمدزا است، درختچه ای همیشه سبز با برگهای متقابل دراز و بیضی شکل از خانواده «میرتاسه» که برگهای کرکدار و تنه آن از پوست متمایل به سبز یا قهوهای متمایل به قرمز پوشیده شده است.
این گیاه ریشهای عمیق و پرپشت دارد و زمان گلدهی آن ماه های بهمن و اسفند با گلهایی به رنگ سفید و معطر است، میوه آن به انار کوچک و زیتون شباهت دارد و به همین سبب بومیان آن زیتون محلی مینامند.
رنگ گوشت میوه؛ قرمز، سفید یا زرد است و مزه میوه رسیده شیرین، ترش و یا ملس با بویی مطبوع است؛ گواوا به صورت خام یا پخته و در تهیه مربا و ژله نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
علاوه بر تمام این ویژگیهای اقتصادی و درمانی، نباید از جلوهگری بصری این درخت نیز غافل شد، درخت گواوا با شاخ و برگهای همیشه سبز و گلهای سفید معطر نه تنها محصول که زیبایی را به باغهای میناب هدیه داده است.
اکنون که فصل برداشت آغاز شده، «زیتون محلی» میناب بار دیگر جایگاه خود را به عنوان محصولی استراتژیک تثبیت کرده است، میوهای که گویی عصارهیِ گرمای جنوب را به جان خریده تا برای مردم این مرز و بوم، سلامتی و طراوت به ارمغان آورد.